Hukuki Mevzuat
Güncel Hukuk Sitesi
  ANASAYFA   ÜYE OL   ÜYELİK UZAT   İLETİŞİM  

KANUN BİLGİLERİ
 
Anasayfaya Dön    
Kanun No:1086
Kanun Adı:HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU
Kabul Tarihi:18 Haziran 1927 Cumartesi
Rega Tarihi:2 Temmuz 1927 Cumartesi
Yürürlük Tarihi:4 Ekim 1927 Salı
Rega Sayısı:622
Resmi Kaynağı:http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/622.pdf
Son Gncelleme:17 Mart 2012 Cumartesi , 13:39:23
  Bulunan madde : 20 - Bulunan ek : 0  
 
BİRİNCİ BAP > UMUMİ HÜKÜMLER
BİRİNCİ FASIL > VAZİFE VE SALAHİYET
İKİNCİ KISIM > SALAHİYET
Her dava ikame edildiği tarihte müddeaaleyhin Kanuni Medeni mucibince ikametgahı addolunan mahal mahkemesinde bakılır.
Müddeaaleyh mütaaddit ve sebebi dava müttehit veya yekdiğerine mürtebit ise dava müdeaaleyhlerden birinin ikametgahı mahkemesinde ikame olunur. Şu kadar ki sebebi davaya nazaran kanun müddeaaleyhlerin umumu hakkında müşterek salahiyeti haiz bir mahkeme tayin etmiş ise dava o mahkemede bakılır.
Davanın mücerret müddeaaleyhlerden birini kendi mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek maksadıyla tasni edildiği karinel haliye veya delaili saire ile anlaşılır ise mahkeme ademi salahiyet kararı verilir.
Teşkilatı Esasiye Kanunu ve Kanunu Medeni ve sair adli kanunlar ve muahedeler ile salahiyet hakkında vazolunan hükümler mahfuzdur.
ÜÇÜNCÜ FASIL > TARAFLAR
BİRİNCİ KISIM > TARAFLARIN EHLİYETİ
Davaya ehliyet Kanunu Medeni ile tayin olunmuştur.
İKİNCİ KISIM > TARAFLARIN TADDÜDÜ, DAVANIN TEFRİK VE TEVHİDİ
Kanunu Medeni mucibince müştereken dava ikame etmeleri veya aleyhlerine ikame olunması iktiza edenlerin davalarında tefrik kararı verilemez.
DÖRDÜNCÜ FASIL > İKİ TARAF VEKİLLERİ
Davaya vekalet, aşağıdaki hükümler müstesna olarak Kanunu Medeninin umumi hükümlerine tabidir.
BEŞİNCİ FASIL > İKİ TARAFIN HAK VE VAZİFELERİ
Kanunu Medeni ile muayyen hükümler mahfuz olmak üzere hakim her iki tarafın iddia ve müdafaalariyle mukayyet olup ondan fazlasına veya başka bir şeye hüküm veremez. Tahakkuk edecek hale göre talepten noksan ile hüküm caizdir.
SEKİZİNCİ FASIL > TEMİNAT
Türkiye'de Kanunu Medeni mucibince ikametgahı olmıyan müddei veya davaya müdahale eden kimse diğer tarafın muhtemel zarar ve ziyaniyle masarifi muhakemesine mukabil 96 ncı madde mucibince teminat göstermeğe mecburdur. .
İşbu kaide tahkikat ve muhakeme esnasında ikametgahını ecnebi memlekete nakledenler hakkında da caridir. Muahede hükümleri mahfuzdur.
DOKUZUNCU FASIL > İHTİYATİ TEDBİRLER
Hakim iki taraftan birinin talebiyle davanın ikamesinden evvel veya sonra aşağıda gösterilen hal ve şekillerde ihtiyati tedbirler ittihazına karar verebilir:
1 - Menkul ve gayrimenkul malların ayni münazaalı ise bunun haciz veya yeddiadle tevdiine,
2 - Münazaalı şeyin muhafazası için lazımgelen her türlü tedbirlerin ittihazına,
3 - Kanunu Medeni ile muayyen hallerde nafaka alınmasına,
4 - Ayrılık veya boşanma davası üzerine Kanunu Medeni mucibince icap eden muvakkat tedbirlerin ittihazına.
ONUNCU FASIL > MUAMELELERİN ŞEKLİ
BİRİNCİ KISIM > DAVETİYELER VE TEBLİGAT
Kendisine tebliğ yapılacak şahıs ikametgah veya meskeninde bulunmazsa tebliğ kendisiyle birlikte sakin ailesi efradından veya hizmetçilerinden yetişmiş olan birine yapılır.
Bu eşhastan biri bulunmadığı takdirde o hanede ikamet eden mucir gibi kimselere ve tebliğ olunacak şahıs otel ve hastane gibi bir yerde iseo daireyi idare eden kimseye kabul etmeleri şartiyle tebliğ edilir.
Kendisine tebliğ yapılacak şahsın muvakkaten başka bir mahalle gittiği ikametgahında bulunanlar tarafından beyan olunur ve işbu ifadenin sıhhatı anlaşılırsa keyfiyet mübaşir tarafından tebliğ olunacak evrak zirine imzası tahtında yazılarak mahkeme kalemine verilir. Bunun üzerine münasip bir mehil tayin olunarak tebliğ yukarıdaki kaidelere tevfikan aynı ikametgahta bulunanlara yapılır.
İKİNCİ BAP > SULH MAHKEMELERİYLE MAHKEMEİ ASLİYEDE MURAFAA USULÜ
BİRİNCİ FASIL > DAVA İKAMESİ
Kanunu Medenide tayin olunan haller mahfuz kalmak şartiyle dava ikamesi ile aşağıda gösterilen neticeler hasıl olur:
1 - Müddeaaleyhin rızası olmaksızın müddei davasını takipten sarfınazar edemez.
2 - Müddei, Müddeaaleyhin rızası olmaksızın davasını tevsi veya mahiyetin tebdil edemez. Aşağıdaki madde hükmiyle davadan feragat veya ıslah bu hükümden müstesnadır.
SEKİZİNCİ FASIL > DELİLLER VE İKAMESİ
İKİNCİ KISIM > ŞAHADET
245inci maddede yazılı haller ile 246 ncı maddenin birinci fıkrasındaki halde aşağıdaki şekillerden biri tahakkuk ederse şahadetten imtina olunamaz:
1 - Hukuki bir tasarrufta şahit sıfatiyle hazır bulundurulmuş olan kimse bu tasarrufun esası ve muhteviyatı hakkında,
2 - Aile efradından vuku bulan doğum, ölüm ve evlenme vakaları hakkında,
3 - Aile rabıtalarından mütevellit mali ihtilaflar hakkında,
4 - İki taraftan birinin hukukan selefi veya mümessili sıfatiyle şahidin bizzat icra eylediği muameleler hakkında.
DÖRDÜNCÜ KISIM > SENET
2 - SENEDATIN İBRAZI MECBURİYETİ
Kanunu Medeni ve Ticaret Kanunu mucibince bir kimse, yedinde bulunan vesikayı ibraza mecbur olduğu gibi aşağıda yazılan vesikaları da ibraz ile mükelleftir:
1 - Mahkemeye verilen evrakta istinat olunan senetler,
2 - Bir tarafın diğer taraftan davaya müteaallik aldığı mektup ve telgraflar,
3 - İki taraf için müşterek olan muamele ve menfaatlere mütaallik tanzim olunan vesikalar.
4 - İki tarafın müstakillen veya müştereken malik olduğu vesikalar,
SEKİZİNCİ KISIM > DELİLLERİN TESBİTİ
Kanunu Medeni hükmü mahfuz kalmak şartiyle ancak şimdiden zabıt ve tesbit olunmazsa ileride zayi olacağı veya ikamesinde çok müşkülat çıkacağı melhuz olan deliller bu fasıl hükmüne tevfikan tesbit olunabilir.
ÜÇÜNCÜ BAP > HÜKÜMLERE KARŞI MÜRACAAT TARİKLERİ
BİRİNCİ FASIL > TEMYİZ
Temyiz dava icrayı tehir etmez. Ancak müstedi indettemyiz haksız çıktığı takdirde mahkümunbihi eda ve teslim edeceğine dair kefaleti kaviye göstermek veyahut mahkümunbih olan nutuk ve eşyayı bir mevkii resmiye depozito etmek veya hasmı tarafından emval ve emlaki haczedilmiş olmak şartiyle Mahkemei Temyiz talep üzerine müstacelen icranın tehirine karar verebilir.
Müstedi Devlet ise veya müzahareti adliyeye nail olup da davanın ve hükmün mahiyetine ve ahvali saireye nazaran icranın tehiri icap ediyorsa bila teminat icranın tehirine karar verilebilir.
Nafaka hükümleri müstesnadır.
Gayrimenkule ve buna mütaallik aynı haklara ve aile ve şahsın hukukuna mütedair hükümler katiyet kesbetmedikçe icra olunamaz.
DÖRDÜNCÜ BAP > HACZİ CAİZ OLMIYAN ŞEYLER
Aşağıdaki numaralarda gösterilen şeyler ihtiyaten ve icraen haczolunamaz. Takdire bırakılmış hususların takdiri hakim veya icra reisine aittir.
1 - Çalışmağa kudreti olmıyan veyahut başka maişet vasıtası bulunmıyan borçlunun iaşe ve idaresi için takdir olunacak varidat ve hasılatı.
Bankalara veya sair müessesata veya hakiki ve hükmi şahıslara ikraz ve tevdi olunan mebaliğle alınacak faiz bundan müstesnadır.
Bunun takdirinde borçlunun ve infak ve iaşesine mecbur olduğu akraba ve taallukatının bütün malları ve bunların varidat ve hasılatı nazara alınmak muktazidir.
2 - Borçlu tarafından kendisine yardım edilmediği takdirde hal ve vaziyeti ve ahvali saire dolayısiyle çalışmağa kudreti olamamasından ve maişetini temin edecek vasıtası bulunmamasından naşi zarurete düşecek olan karı veya kocasiyle usul ve furununun iaşesi için takdir edilecek varidat ve hasılatı,
Bu kimselereiaşe için bırakılacak miktarın tayininde birinci numaranın son fıkrası ahkamı caridir.
3 - Geçen numaralarda yazılı kimselerin içtimai vaziyetleri, sin ve sıhhatleri ve mahalli adet nazarı dikkate alınmak suretiyle en mübrem ihtiyaçlarına tekabül edecek gecelik, gündüzlük, kışlık, yazlık, çamaşır, elbise ve yatak ile karyola ve bir oda ve mutfak ve sofra ve hamam levazımı,
İşbu eşya kıymetli ve madunu alındıktan sonra borca para kalması kabil ise haczolunabilir. Bu halde mahcuz emvali satılır ise bedelinden mebrem eşya bedeli borçluya terk olunur.
4 - Borçlunun ve evvelki numaralarda gösterilen kimselerin bir aylık ve mevsimlik zahire tedariki adet ve zaruri olan yerlerde mevsimlik olarak, infak için zahire ve teshin için mahrukat veya bunların bedeli,
5 - Borçlunun haline münasip olup alacaklıya rehin edilmemiş veya teminat gösterilmemiş olan meskeni,
Borçlunun ailesi, efradına ve hanenin mevki ve vüsat ve kıymetine göre meskenin maduniyle iktifa kabil ise haciz ve füruhtu caiz olup bu surette haline münasip bir mesken bedeli borçluya terk olunur.
Kanunu Medeninin aile yurdu hakkındaki hükümleri mahfuzdur.
Borçlunun hayatında mirasçılariyle beraber ikamet ettiği meskende vefatından sonra mirasçıların hepsi veya bazısı başka meskenleri olmadığından dolayı mecburen ikamet etmekteler ise bu mesken dahi borçlunun borcundan dolayı haczolunamaz. Şu kadar ki maduniyle iktifa kabil ise yukarda geçen hüküm tatbik olunur.
Bir dükkan derununda veya fevkında bulunan odalar ve meskene lazım olmıyan bahçe ve sükna ittihazına salih olacak ebniyeden ari olan arsa hiçbir suretle mesken addolunamaz.
6 - Mesleki yalnız ziraat ve maişeti de buna mınhasır olan borçlunun ve evvelki numaralarda gösterilen kimselerin alelade iaşe ve idareleri için kifayet edecek miktarda, hasılat getirebilecek arazisi,
Beşinci numara hükmü bu arazi hakkında da caridir.
7 - Mesleki yalnız ziraat ve maişeti de buna munhasır olan borçlunun işine mahsus olup bizzat kullandığı en lüzumlu alat ve edevatı, çift hayvanatı ile bunların teferruatı, bunlardan başka ahır hayvanatından yalnız birisi veya üç koyun veya keçisi ile kümes hayvanatından on tanesi ve bırakılacak hayvanların iaşelerine kafi hububat ve saman.
Bu numarada gösterilen hayvanat mütaaddit ise tefrıki borçluya aittir. Şu kadar ki en kıymetlisini ayıramaz.
8 - Borçlunun meslek ve sanatına göre lazım olup bizzat kullandığı hini hacizde üç yüz liradan fazla kıymeti bulunmıyan kitapları.
Bunların kıymetleri ziyade ise muayyen miktar borçluya verilmek şartiyle kabili hacizdir. Şu kadar ki borçlunun meslekine mahsus mütaaddit ciltli bir kitabın ne olursa olsun haczolunmaz. Bu halde diğer kitaplar kabili hacizdir.
Fabrikalarda mevcut makine ve alatın yekdiğerinden ayrılması halinde aynı işin ifası kabil olmazsa heyeti umumiyesinin haczi caiz değildir. Şu kadar ki müteaddit makinelerden mürekkep fabrikadaki her tezgah aynı işi ifaya münferiden salih ise, bunların birden ziyadesinin haczi caizdir. Bu son fıkranın hükmü ziraat makineleriyle aidat ve edevatı hakkında da caridir.
9 - Mesleki ziraat ve maişeti de buna mınhasır olan borçlunun tahtı tasarruf ve isticarındaki araziye attığı tohumlardan veya işbu arazide mevcut ağaçlardan hasıl olup henüz toplanmak haline gelmiyen hasılat ve meyvalar veya biçilmemiş olan mahsulat ile hasılatından arazisi için haczin tatbik olunduğu senetin verilmemiş vergisine tekabül eden miktarı,
10 - Devlet memurlariyle müstahdemininin ve müessesatı resmiyei ticariye memurlarının resmi elbiseleri ve bundan başka askerlerin tedariki usulden olan hayvanı, silahı ve sair teçhizatı,
11 - Madalyalar ve resmi alametler,
12 - Umumi veya hususi bütçelerden veyahut hükmi veya hakiki eşhastan hizmet mukabili olsun olmasın maaş, tahsisat, ücret, ikramiye, maişet mukabili irat veya faiz veyahut kaydı hayat şartiyle tahsisat gibi her ne nam ile olursa olsun bir ayda alınan paranın rub'undan ziyadesi,
Karı ve koca ve usul ve füru vesaire için takdir edilmiş olan nafakadan dolayı borçlunun yukarki fıkra mucibince bir ayda aldığı paranın üçte biri haczolunabilir. Nafaka ile sair borç birleşirse bu üçte birin ikisi nafakaya ve biri sair borca tahsis olunur:
Kanunu Medeninin (163) üncü maddesi hükmü mahfuzdur.
13 - Bilümum emvali Devlet,
14 - Belediyelerin menafi ve hidematı umumiyeye mahsus emval ve eşyasiyle bilcümle rüsumu,
Belediyelerin rüsumdan maada malları ve varidatı hususiyeleri haczolunabilir.
Borç, istimlak veyahut alacaklının maliyle inşa edilmiş olan bir şeyin bedelinden neşet etmiş ve belediyelerin haczi kabil mallariyle varidatı borca kafi bulunmamış ise belediyenin haciz vazolunduğu sene zarfında yapılması ehem ve elzem olmıyan işler için karışık olan rüsumu da kabili hacizdir.
15 - Menafii umumiyeye hadim olduğu Devletçe musaddak tesislerle cemiyeti hayriye işlerinin mahiyetine göre lüzumlu mallariyle daimi masrafları için elzem varidatları,
16 - İbadethanelerle levazımı ibadetten olup ferde veya Evkafa ait bilümum mallar.
Bunlardan menkul mal kıymetli ve bedelinden mutat olanının tedariki kabil ise o miktar borçluya verilmek şartiyle haciz olunabilir.
17 - Borçlunun veya efradı ailesinin resimlerini havi tablolar ve albümler ve nişan yüzükleri,
18 - Cirosu kabil senetler,
Bu nevi senetler zayi olmuş veya hamili iflas etmiş veya tedavülden kalkması mahkeme karariyle ilan edilmiş ise haczi caizdir.
19 - Nafakadan maada borçlar için mülazimisaniye kadar askerlerin ve mevkii harbde bulunan zabitlerle mensubini askeriyenin maaşları,
20 - Sefere harekete hazır olan veya hali seferde bulunan bilümum gemiler seferden meni suretiyle haciz olunamaz. O sefere mahsus levazımı seferiye ile mürettebatın ücretlerine tekabül edecek miktardaki navul bedeli dahi haczolunamaz. Bir geminin sefere hazır olması haczin vazolunacağı günden evvel hareketini mutat üzere ilan etmiş, evrakı müruriyesini almış olmakla beraber gemi derununda yolcu veya hamule bulunmakla taayyün eder.
Seferden meni suretiyle haczolunan bir geminin her nasılsa sefere muvaffak olması hali seferde bulunduğunu istilzam etmez.
21 - Borçlunun yegane maişet vasıtası olmak şartiyle sandal gibi ufak merakipi bahriye ve lüzumlu eşyası,
22 - Tabedilmemiş olan bilümum asarı fikriye ve kalemiye,
Matbu nüshaları bitmiş olan asarı fikriye ve kalemiye son adedine kadar basılmak ve bir defalık tabi masrafi alacaklı tarafından tediye edilmek şartiyle kabili hacizdir.
23 - Alameti farika ve ihtira beratları,
Kayıtlarına işaret suretiyle ve bunların ahara devir ve füruhtu halinde bedeli kabili hacizdir.
24 - Kavanin ve nizamatı muhtelifede haczi caiz olmadığı tasrih edilmiş olan emval ve eşya,
25 - Vatan uğrunda ölenlerin ailelerine ve bu uğurda yaralanmış olanlara verilen nakdi ve ayni mükafatlar ve tahsis olunan maaş ve iratlar,
26 - Fakrü zaruret veya hastalık hasebiyle verilen ianeler,
27 - Nefse karşı ika olunan filler sebebiyle kendisine veya ailesine hükmolunan tazminat. Şu kadar ki borç, borçlunun ve ailesinin iaşesi için iştira eylediği mal veya tedavi ücretiyle ilaç bedelinden neşet eylemiş veyahut nafaka ise 25, 26 ncı numaralarla birinci fıkrada gösterilen mükafat ve maaş ve tazminatın üçte biri kabili hacizdir.
28 - Kanunu Medeni mucibince mütemmim cüzlerle teferruatından madut eşya ayrıca haczolunamaz. Aşağıdaki eşya da teferruattan maduttur :
1 - Çiftliklerin idare ve ihtiyacına kafi demirbaş eşyası,
2 - Çiftliğin idare ve ihtiyacına kafi hayvanat ve tohumluğu,
3 - Arı kovanları ve henüz tekemmül etmemiş olan ballar,
4 - Fabrika veya çiftliklerin devamı imalatına mahsus kazan ve imbik ve fıçı ve tazyik makineleri,
5 - Alelümum ziraate mahsus mahallerdeki ihtiyaç nispetinde gübre ve samanlar.
BEŞİNCİ BAP > MÜZAHERETİ ADLİYE
Kendisiyle ailesini maişetçe ehemmiyetli zarurete düşürmeksizin masarifi lazimeyi kısmen veya tamamen ifadan aciz olan kimselerle müessesatı hayriye iddia ve müdafaalarında veya icraya ve ihtiyati tedbirlere müracaatlarında haklı olduklarına dair delil gösterirlerse müzahereti adliyeye nail olabilirler.
Ecnebilerin müzahereti adliyeye nail olabilmeleri muamelei mütekabilenin cari olduğunun ispat edilmesine mütevakkıftır.
Müzahereti adliye davanın ikame edileceği mahkemede tahriren veya şifahen talep olunur. İşbu talepte davanın hulasasiyle istinat edilecek esbabı sübutiyenin neden ibaret olduğu beyan edilmek lazımdır. Bununla beraber mahalli belediyesinden veya heyeti ihtiyariyesinden alınmış bir şahadetname verilir. Şahadetnamede talibin sanat ve s ıfatiyle servetinin ve Devlete vermekte olduğu vergiin miktarı ve ailesinin hal ve vaziyeti ve dava masrafını tsviyeye kudreti olmadığı yazılır.
Müzahereti adliye talebine mütedair evrak, damga ve sair rüsumdan muaftır.
YEDİNCİ BAP > HUSUSİ USULÜ MUHAKEMELER
İKİNCİ FASIL > BOŞANMA İŞLERİNDE SULH TEŞEBBÜSÜ EVLİLİK BİRLİĞİNİ HİMAYE TEDBİRLERİ
Evlilik birliğinin sıyaneti için Kanunu Medenide mevzuubahis olan tedbirler, iki taraftan birinin talebi üzerine diğeri celbedildikten sonra sulh hakimi tarafından ittihaz olunur.
DOKUZUNCU BAP > TAHKİM
BİRİNCİ FASIL > ECNEBİ MAHKEMELERİNDEN VERİLEN İLANLARIN SURETİ TENFİZİ
Mahkemei asliye tenfiz kararını, ancak kanaati dairesinde verir. Şu kadar ki aşağıdaki hallerde talebi reddetmeğe mecburdur :
1 - Türkiye Cumhuriyeti ile ilamı ita eden Devlet beyninde mukabelei bilmisil esasına müstenit mukavele veya muahede bulunmaması,
2 - İlam salahiyettar olmıyan bir mahkemeden verilmiş veya iki taraf usulen davet edilerek muhakeme gıyaplarında veya kanuni vekil ve mümessilleri huzurunda cereyan etmemiş ve müddeaaleyh de bu noktadan itiraz eylemiş olması,
3 - Hükmün hukuku amme kaidelerine mugayir veya intizamı umuminin icabatına muhalif bulunması veyahut ilamın Türk kavaidi esasiyei kanuniyesine muhalif hükmü ihtiva etmesi,
4 - İlamın ahkamı şahsiyeye veya aile hukukuna ait bir davaya mütedair bulunması.
BEŞİNCİ FASIL > MÜZAYEDE İLE SATIŞ
Kanunu Medeninin 658 ve 659 uncu madde leri mucibince sabit olan şuf'a hakkı nihayet müzayede için yapılmış olan ilk ilan tarihinden itibaren bir ay zarfında kullanılmak lazımdır. Bu müddetin mürurundan sonra kullanılamaz.