Hukuki Mevzuat
Güncel Hukuk Sitesi
  ANASAYFA   ÜYE OL   ÜYELİK UZAT   İLETİŞİM  

KANUN BİLGİLERİ
 
Anasayfaya Dön    
Kanun No:1086
Kanun Adı:HUKUK USUL MUHAKEMELER襤 KANUNU
Kabul Tarihi:18 Haziran 1927 Cumartesi
Rega Tarihi:2 Temmuz 1927 Cumartesi
Yürürlük Tarihi:4 Ekim 1927 Salı
Rega Sayısı:622
Resmi Kaynağı:http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/622.pdf
Son Gncelleme:17 Mart 2012 Cumartesi , 13:39:23
Kanun i蔒riğinde ara :       
B襤R襤NC襤 BAP > UMUM襤 HKMLER
B襤R襤NC襤 FASIL > VAZ襤FE VE SALAH襤YET
B襤R襤NC襤 KISIM > VAZ襤FE
Mahkemelerin vazifeleri tekili mahakim kanuniyle muayyendir.
Tekili mahakim kanununda mahkemenin vazifesi m羹ddeabihin k覺ymetine g繹re tayin edilmi ise ibu k覺ymet, m羹ddeabihin ikame edildii g羹ndeki k覺ymetine o zamana kadar taahhukuk eden faiz ve masraf ve teferruat覺 dahi ilave edilmek suretiyle aa覺da g繹sterilen kaideler mucibince hesap ve tayin olunur.
M羹ddeabih para ise mahkemenin vazifesini tayinde miktar覺 esas ittihaz olunur.
M羹ddeabih baka bir ey olup da iki taraf k覺ymetinde uzlamazlarsa k覺ymeti davan覺n ikame edildii mahkeme taraf覺ndan takdir ve tayin olunur.
Haciz ve iflas muamelat覺ndan dolay覺 ikame edilecek istihkak davalar覺 hakk覺ndaki ahkam mahfuzdur.
M羹ddeabih, birden ziyade ise miktar ve k覺ymetlerinin mecmuu esas ittihaz olunur. M羹ddeabih bir taraf覺n birini ifa veya istifada muhayyer olduu iki veya daha ziyade eylerden biri ise bunlardan hangisinin k覺ymeti ziyade ise yaln覺z o nazar覺 dikkate al覺n覺r.
Hakk覺 hiyar muayyen para ile dier eye taall羹k ettii halde mahkemenin vazifesini tayinde yaln覺z para esas ittihaz olunur.
Alaca覺n bir k覺sm覺 dava olundukta, eer son k覺s覺m ise, mahkemenin vazifesini tayinde m羹ddeabihin k覺ymetine bak覺l覺r.
Son k覺s覺m olmad覺覺 ve alaca覺n tamam覺 da m羹nazaal覺 olduu takdirde alaca覺n tamam覺 nazar覺 itibare al覺n覺r.
Alaca覺n tamam覺 m羹nazaal覺 deilse dava olunan k覺sma bak覺l覺r.
M羹tekabil davan覺n miktar veya k覺ymeti as覺l davan覺n miktar veya k覺ymetinden 癟ok ise m羹tekabil davan覺n k覺ymeti esast覺r.
Bir m羹lk羹n dier bir m羹lke kar覺 irtifak hakk覺 dava olunduu takdirde ibu hakk覺n m羹taallik olduu iddia olunan m羹lke temin ettii ziyadei k覺ymetle dier m羹lke iras ettii noksan k覺ymetten hangisi 癟ok ise vazife onunla taayy羹n eder.
R羹yet ve tetkiki dier bir mahkemeye veya idare makamlar覺ndan birine ait bir dava mahkemeye veya idare makamlar覺ndan birine ait bir dava mahkemeye arzolunursa mahkeme vazifedar olmad覺覺na re'sen karar verir.
Vazife iddias覺 muhakeme bitinceye kadar dermeyan edilebilir.
Bir dava mahakemel asliyede h羹kmen halledildikten sonra davan覺n sulh mahkemesinin vazifesi dahilinde olduundan bahisle, mafevk mahkemesinde itiraz olunamaz.
Sulh hakimleri miktar veya k覺ymeti 羹癟 y羹z liraya kadar alacak ve menkul ve gayrimenkul ayin davalar覺 ile icar m羹ddeti hitam bulmu olan mecurun tahliyesine m羹tedair talepleri ve kanunen musarrah sair davalar覺 r羹yet eder.
襤K襤NC襤 KISIM > SALAH襤YET
Her dava ikame edildii tarihte m羹ddeaaleyhin Kanuni Medeni mucibince ikametgah覺 addolunan mahal mahkemesinde bak覺l覺r.
M羹ddeaaleyh m羹taaddit ve sebebi dava m羹ttehit veya yekdierine m羹rtebit ise dava m羹deaaleyhlerden birinin ikametgah覺 mahkemesinde ikame olunur. u kadar ki sebebi davaya nazaran kanun m羹ddeaaleyhlerin umumu hakk覺nda m羹terek salahiyeti haiz bir mahkeme tayin etmi ise dava o mahkemede bak覺l覺r.
Davan覺n m羹cerret m羹ddeaaleyhlerden birini kendi mahkemesinden baka bir mahkemeye getirmek maksad覺yla tasni edildii karinel haliye veya delaili saire ile anla覺l覺r ise mahkeme ademi salahiyet karar覺 verilir.
Dava, mukavelenin icra olunaca覺 veyahut m羹ddeaaleyh veya vekili dava zaman覺nda orada bulunmak artiyle akdin vuku bulduu mahal mahkemesinde de bak覺labilir.
Aa覺daki davalar m羹teveffan覺n ikametgah覺 mahkemesinde g繹r羹l羹r:
1 - Terekenin taksimine ve k覺smetin butlan ve feshine ve miras癟覺lar aras覺nda terekenin idaresine ait iddialar,
2 - Terekenin taksimi katisine kadar tereke aleyhine ikame olunan davalar.
Terekeden bir mal hakk覺nda istihkak davas覺, terekenin tahrir ve tesbiti zaman覺nda mal nerede bulunur ise orada dahi ikame olunabilir.
Verasetin ispat覺na, miras hisselerinin tayinine m羹tedair davalar, miras癟覺lar覺n her birinin bulunduu mahal mahkemesinde de r羹yet olunabilir.
Haczi ihtiyatiden sonra haciz karar覺n覺n m羹stenidi olan alacak davas覺 haciz karar覺n覺 veren mahkemede de ikame olunabilir.
Gayrimenkule m羹taallik davalar, gayrimenkul羹n bulunduu mahal mahkemesinde ikame olunur.
Gayrimenkule m羹taallik dava sebebi ne olursa olsun gayrimenkul羹n ayn覺na veya gayrimenkul 羹zerinde bir hakka veya muvakkat olsa bile an覺n zilyedliine veyahut hakk覺 hapsine m羹tedair olanlard覺r. 襤rtifak haklar覺na dair iddialarda, 羹zerine irtifak hakk覺 taall羹k eden mal覺n bulunduu mahal mahkemesi selahiyettard覺r.
Dava birden ziyade gayrimenkule ait ise gayrimenkullerden birinin bulunduu mahal mahkemesinde ikame olunur.
Davay覺 asliyenin ikame olunduu mahkeme davay覺 m羹tekabileye dahi bakmaa salahiyettard覺r.
Bir dava m羹nasebetiyle iki taraf vekillerinin 羹cret ve masraf iddialar覺 miktar覺 herneye bali olursa olsun o davaya bakan mahkemede g繹r羹l羹r.
T羹rkiye dahilinde mal羹m ikametgah覺 olm覺yanlar aleyhindeki mal davalar覺 T羹rkiye'de sakin olduklar覺 mahal mahkemesinde ve T羹rkiye'de mal羹m meskeni yoksa emvalinin veya m羹nazaal覺 eyin veya teminat覺 varsa o teminat覺n bulunduu mahal mahkemesinde bak覺l覺r.
Hakiki veya h羹kmi bir ahs覺n muhtelif mahallerde ubeleri bulunduu takdirde o ubenin muamelesinden dolay覺 iflas davas覺 m羹stesna olmak 羹zere o ubenin bulunduu mahalde dahi dava ikame olunabilir. irket ve cemiyetlerin ve tesislerin kendi ilerine m羹taallik olmak 羹zere azas覺 aleyhine ve azan覺n bu s覺fatla yekdieri aleyhlerine ikame edecekleri dava bu irket, cemiyet veya tesisin ikametgah addolunan mahal mahkemesinde bak覺l覺r.
T羹rkiye'de ikametgah覺 bulunm覺yan T羹rk tebaas覺 T羹rkiye'de sakin deilse ahkam覺 ahsiye noktas覺ndan T羹rkiye'deki son ikametgah覺 mahkemesine ve bulunmad覺覺 halde Ankara mahkemesine tabidir.
Sigorta mukavelesinden m羹tevellit tazminat davas覺 sigorta emvali gayrimenkuleye veya muayyen bir yerde kalmas覺 art k覺l覺nan emvali menkuleye m羹teallik ise emvali mezk羹renin bulunduu ve vaziyeti icab覺 m羹stakar olm覺yan emvale m羹taallik ise tehlikenin hadis olduu ve hayat sigortalar覺nda sigorta olunan ahs覺n ikametgah覺n覺n bulunduu mahallerde dahi ikame edilebilir.
Bu kanunun meriyetinden sonra sigorta mukavelelerine bu maddeye muhalif konulacak artlar覺n h羹km羹 yoktur.
Bu madde bahri sigortalara amil deildir.
Memur, asker, mektep talebesi, amele, 癟覺rak ve hizmet癟i gibi bir mahalde muvakkaten sakin bulunanlar覺n oradaki ikametleri meguliyetlerine g繹re uzunca bir zaman devam edebilecek ise bu kabil kimseler aleyhine alacak ve emvali menkule davalar覺 bulunduklar覺 mahal mahkemesinde bak覺labilir.
Haks覺z bir fiilden m羹tevellit dava o fiilin vuku bulduu mahal mahkemesinde ikame olunabilir.
Mahkemenin salahiyeti intizam覺 amme esas覺na binaen tayin edilmemi olan hallerde iki taraf bir veya m羹taaddit muayyen hususa m羹taallik ihtilaflar覺n覺n salahiyettar olm覺yan mahal mahkemesinde g繹r羹lmesini tahriren mukavele edebilirler. Bu ibu halde mahal mahkemesi o davaya bakmaktan imtina edemez.
Salahiyettar olm覺yan bir mahkemede aleyhine dava ikame olunan kimse esasa girimez- den evvel bu bapta itirazda bulunmazsa o mahkemenin salahiyetini kabul etmi addolunur. u kadar ki munhas覺ran iki taraf覺n arzular覺na tabi olm覺yan mesail bundan m羹stesnad覺r.Mahkeme bu nevi davalarda hitam覺 mahkemeye kadar re'sen veya iki taraftan birinin talebi 羹zerine ademi salahiyet karar覺 verir. Mahkemenin salahiyattar olmad覺覺n覺 iddia eden taraf salahiyettar mahkemeyi beyana mecburdur.
Tekilat覺 Esasiye Kanunu ve Kanunu Medeni ve sair adli kanunlar ve muahedeler ile salahiyet hakk覺nda vazolunan h羹k羹mler mahfuzdur.
Salahiyettar mahkemenin bir davaya fiili veya hukuki bir mani 癟覺kt覺覺 veya iki mahkemenin kazai hudutlar覺n覺n 羹mul羹nde teredd羹t olduu veya iki mahkemenin ayn覺 davan覺n r羹yetine vazifedar veya salahiyettar olduuna veya olmad覺覺na dair ittihaz ettikleri kararlar katiyet kesbettii takdirde tayini merci i癟in mafevk mahkemesine m羹racaat olunur.
Tayini merci hakk覺nda tetkikat evrak 羹zerine icra olunabilir.
Mahkeme vazifedar veya salahiyettar olmad覺覺ndan dolay覺 dava arzuhalinin reddine karar verdii takdirde arzuhali ve dava dosyas覺n覺 ait olduu mahkemeye g繹nderir ve yeniden har癟 al覺nmaz.
襤K襤NC襤 FASIL > HAK襤M襤N DAVAYA BAKMAKTAN MEMNU襤YET襤 VE REDD襤
Hakim aa覺daki hallerde davaya bakmaktan memnudur. Talep edilmese bile bizzat istinkafa mecburdur:
1 - Kendisine ait olan veyahut dorudan doruya veya dolay覺siyle alakadar olduu davalarda,
2 - Aralar覺nda evlilik rab覺tas覺 m羹rtefi olsa bile kar覺s覺n覺n davas覺nda ve neseben veya sebeben usul ve f羹ruunun veya 羹癟羹nc羹 dereceye kadar (bu derece dahil) neseben veya kendisiyle s覺hriyet has覺l olan evlilik m羹rtefi olsa dahi ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) sebeben civar h覺s覺mlar覺n覺n veya aralar覺nda evlatl覺k rab覺tas覺 bulunan覺n davas覺nda,
3 - 襤ki taraftan birinin vekili veya vasisi veya kayy覺m覺 s覺fatiyle hareket ettii davalarda,
4 - Hini davada heyeti idaresinden bulunduu cemiyete, belediyeye veya dier h羹kmi bir ahsa ait davalarda.
Aa覺daki hallerde hakim bizzat kendisini reddedebilir veya iki taraftan biri canibinden reddolunabilir:
1 - Davada iki taraftan birine nasihat vermi veya yol g繹stermi olmas覺,
2 - Davada iki taraftan biri veya 羹癟羹nc羹 ah覺s muvacehesinde kanunen icap etmeden reyini beyan etmi olmas覺.
3 - Davada ahit veya ehlihibre veya hakem ve yahut hakim s覺fatiyle dinlenmi veya hareket etmi olmas覺,
4 - Davan覺n d繹rd羹nc羹 dereceye kadar (bu derece dahil) civar r覺s覺mlar覺na ait bulunmas覺,
5 - Dava esnas覺nda iki taraftan birisiyle davas覺 veya aralar覺nda bir d羹manl覺k bulunmas覺,
6 - Umumiyetle hakimin bitarafl覺覺ndan 羹pheyi mucip esbab覺 m羹himme bulunmas覺.
Davaya bakmaktan memnu bulunan hakim ancak iki taraf覺 tekil edenlerin c羹mlesinin sarih ve tahriri muvafakatleri ile muhakemede haz覺r bulunabilir. Aksi takdirde memnuiyet sebebinin hadis olduu tarihten itibaren o hakim huzuriyle yap覺lan bilumum muameleler mafevk mahkemesinin karariyle iptal olunabilir. H羹k羹m ve kararlar ise her halde iptal olunur. Hakim masarifi muhakeme ile mahkum edilebilir.
Hakim reddini mucip sebeplerden biri varken bizzat istinkaf etmezse iki taraftan biri ret talebinde bulununcaya kadar davaya bakabilir.
襤ki taraf muvafakat etseler bile ret sebeplerinden biri varsa, hakim bizzat istinkaf edebilir.
Reddini mucip sebebe vak覺f olan hakim derhal istinkaf覺n覺 mahkeme kalemine tahriren bildirir. Mahkeme bakatibi de bunu hemen iki tarafa bila har癟 tebli eder.
Reddi hakim arzuhali reddolunacak hakimin iddias覺nda bulunabilmesi bu baptaki salahiyetin vekaletnamesinde m覺sarrah bulunmas覺yla meruttur.
Reddi hakim arzuhali mahkemece tetkik olunur. Reddedilen hakimin mensup ademi itirakinden dolay覺 mahkeme teekk羹l edemedii takdirde ret arzuhali mafevk mahkemesince tetkik olunur. Mahkemei asliye vazalfi bir hakim taraf覺ndan ifa olunan mahkemelerde o hakim hakk覺nda vuku bulan ret talebi refik覺 var ise onun taraf覺ndan yok ise en yak覺n mahkemei asliyede bak覺l覺r. Sulh hakimi reddedildii takdirde refik覺 var ise onun taraf覺nda yok ise mensup olduu asliye mahkemesi taraf覺ndan tetkik olunur
Davan覺n tahkik覺na veya r羹yetine memur olan hakim hakk覺nda reddi mucip bir sebebin mevcudiyetine vak覺f olan iki taraftan biri reddi hakim talebini her t羹rl羹 itiraz ve m羹dafaadan evvel beyan etmek laz覺md覺r.
Eer reddi mucip sebebe davaya bak覺ld覺覺 s覺rada vak覺f olmu ise usule m羹taallik yeni bir muamele icras覺ndan evvel derhal bu talebi beyan mecburidir. Aksi halde reddi hakim talebi sak覺t olur.
Reddi hakim talebinde bulunan taraf evvelmeirde ibu talebini isnat ettii esbap ile beraber dier tarafa tebli eder. Tebliden sonra iki taraf覺n talep ve cevab覺, reddi talep edilen hakime mahkeme bakatibi taraf覺ndan bildirilir. Hakim ve iki taraf esbab覺 reddi kabul ederlerse keyfiyet dava zapt覺na dercolunur ve hakim istinkaf eder.
Aksi takdirde hakimin cevab覺yla beraber sair evrak bakatip taraf覺ndan mahkemeye takdim olunur.
Esbab覺 ret vesaik覺 tahririyeye istinat etmedii takdirde mahkeme davay覺 reddetmek veya ikame edilmek istenilen uhudu istima ederek bir karar vermekte serbestli takdiri haizdir.
Reddi hakimi mucip sebep sabit olmasa bile mahkeme bunu muntemel g繹r羹rse ret talebini kabul edilebilir. Esbab覺 redden dolay覺 teklif olunamaz.
Reddi hakim talebinin mahkemede tetkik ve r羹yetinde reddi talep olunan hakim itirak edemez.
Reddi hakim talebine dair olan karar kati ita edilinciye kadar o muhakemede haz覺r bulunamaz.
u kadar ki tehirinde mazarrat melhuz olan mesaikin tetkik ve muhakemesinde bulunmas覺 caizdir.
Reddi hakim talebinin mahkemece ademi kabul羹 halinde reddi talep eden kimseden bin kurutan d繹rt bin kurua kadar cezayi nakdi al覺n覺r.
Reddi hakim esbab覺na m羹steniden davan覺n zab覺t katibi de reddolunabilir. 襤bu ret talebi katibin ifay覺 vazife eyledii mahkeme taraf覺ndan tetkik olunur.
NC FASIL > TARAFLAR
B襤R襤NC襤 KISIM > TARAFLARIN EHL襤YET襤
Davaya ehliyet Kanunu Medeni ile tayin olunmutur.
Ehliyeti haiz olan h羹kmi ah覺slar, kanuni uzuvlar覺 vas覺tasiyle ve icap eden mezuniyeti istihsal ile hareket ederler.
Aksi halde hakim tayin edecei m羹ddet zarf覺nda eraitin ikmali i癟in muhakemeyi talika mecbur olduu gibi davan覺n her halinde taraflardan her biri de bunu talep edebilir. Ancak m羹stacel ilerde hakim davan覺n muvakkaten devam覺na karar verebilir.
Hakimin tayin ettii m羹ddet zarf覺nda eraiti lazime ikmal olunmazsa yap覺lan muamele h羹k羹ms羹z addolunur. u kadar ki kanunen davan覺n takibi bir makam覺n mezuniyetine m羹tevakk覺f ise hakim bu makam覺 haberdar etmek artiyle yeni bir muhlet de verebilir.sss
襤ki taraftan birinin vefat覺 halinde dier taraf覺n, talebiyle hakim davan覺n takibi i癟in bir kayy覺m tayin edebilir.
Taraflardan birinin vesayet alt覺na al覺nmas覺 veya kendisine kanuni bir m羹avir tayin edilmesi talep edilir ise hakim bu hususta kati bir karar verilinceye kadar muhakemeyi talik edebilir.
Taraflardan biri icab覺 kanuniye binaen ifahaneye konulmu veya ihtilattan meni ve tecrit edilmi olup da asaleten veya vekaleten mahkemede bulunmas覺 m羹mk羹n deilse kezalik o kimse hakk覺nda davay覺 takip i癟in bir kayy覺m tayin olununc覺ya kadar muhakeme talik olunabilir.
襤K襤NC襤 KISIM > TARAFLARIN TADDD, DAVANIN TEFR襤K VE TEVH襤D襤
Birden ziyade kimseler aa覺daki hallerde birlikte dava ikame edebilecekleri gibi birlikte aleyhlerine de dava ikame olunabilir:
1 - M羹ddeiler veya m羹ddeaaleyhler aras覺nda m羹ddeabih olan hak veya borcun itirak halinde bulunmas覺 veyahut m羹terek bir muamele ile hepsinin lehine bir hak taahh羹t edilmi olmas覺 veya kendilerinin bu suretle taahh羹t alt覺na girmeleri,
2 - Davan覺n, her biri hakk覺nda ayn覺 sebepten neet etmesi,
M羹ctemian m羹ddei veya m羹ddeaaleyh olanlar birlikte hareket ederler. Ancak bunlardan biri hususi bir iddia veya m羹dafaa vas覺tas覺na malik ise onu ayr覺ca kullanabilir. Birlikte hareket edenler herhalde davaya bakan mahkemenin, dairei kazas覺 dahilinde m羹terek bir ikametgah g繹stermee mecburdurlar.
Kanunen icap etmedii halde ayn覺 davada cemolunan m羹ddeaaleyhlerden birinin veya bir ka癟覺n覺n talebi 羹zerine davan覺n onlar hakk覺nda tefrik覺na karar verilir. Ancak bu talep esasa giriilmezden evvel dermeyan edilmek laz覺md覺r.
Tahkikat hakimi taraf覺ndan tahkikat覺n h羹sn羹 cereyan覺n覺 temin i癟in de taraflardan birinin talebi 羹zerine davan覺n her halinde tefrik karar覺 verilebilir.
Kanunu Medeni mucibince m羹tereken dava ikame etmeleri veya aleyhlerine ikame olunmas覺 iktiza edenlerin davalar覺nda tefrik karar覺 verilemez.
Tahkikat hakimi, davan覺n her halinde talep 羹zerine alakadarlar覺 istima ettikten sonra yekdierine m羹rtebit ilerin tevhidine veya birletirilen davalar覺n tefrik覺na karar verilebilir. Davan覺n tefrik veya tevhidi tahkikat hakimine iktiza eden suretleriyle beraber verilecek istida ile talep olunur.
NC KISIM > DAVANIN 襤HBARI
襤ki taraftan biri davay覺 kaybettii takdirde 羹癟羹nc羹 ahsa r羹cu hakk覺 olduu m羹lahazas覺nda bulunursa makam覺na kaim olarak davay覺 takip veya davada 羹癟羹nc羹 ah覺s s覺fatiyle kendisine iltihak etmesi l羹zumunu o ahsa ihbar edebilir.
Davan覺n her halinde ihbar caizdir. u kadar ki ihbar i癟in iki taraf覺n biri canibinden vuku bulacak m羹hlet talebi davan覺n ikamesini veya davada r羹cuu icap eden vas覺tan覺n mahkemeye arz覺n覺 m羹taak覺p dermeyan edilmezse m羹hlet verilemez.
癟羹nc羹 ah覺s ihbar eden kimsenin makam覺na kaim olarak davay覺 takip etmei kabul ederse davay覺 kendi nam覺na takip edemeyip yaln覺z ihbar eden ahs覺 temsil eder.
癟羹nc羹 ah覺s ihbar eden kimsenin makam覺na kaim olarak davay覺 takip veya davaya m羹dahale eylemedii halde bu hususu ihbar eden kimse davada bulunmaa mecburdur. u kadar ki ihbar tarihinden itibaren 羹癟羹nc羹 ahsa kar覺 yaln覺z hilesinden veya a覺r kusurundan mesuld羹r.
Kendisine ihbar vak覺 olan 羹癟羹nc羹 ah覺s o hususta bakas覺na hakk覺 r羹cuu olduu m羹lahazas覺nda ise kendisi de o kimseye keyfiyeti ihbar edebilir. Bu suretle ihbar覺n tevalisi caizdir. Bu gibi hallerde hakim ancak zaruri olan m羹hletleri m羹hlet talep edenlerden teminat da istiyebilir.
DRDNC KISIM > NC AHSIN MDAHALES襤
Hakk覺 veya borcu bir davan覺n neticesine bal覺 olan 羹癟羹nc羹 ah覺s iki taraftan birine iltihak i癟in davaya m羹dahale edebilir.
M羹dahale talebi muhakeme bitinciye kadar dermeyan olunabilir ve davay覺 asliyenin cereyan覺 talik olunur. M羹dahale talebi arzuhal ile olur.
Tahkikat hakimi taraf覺ndan tayin olunacak muhakeme g羹n羹 arzuhale iaret edilerek suretleri iki tarafa tebli olunur.
Tayin olunan g羹nde iki taraftan her biri m羹dahale talebine itiraz edebilir ve ibu itiraz tahkikat hakimi taraf覺ndan hadiseler hakk覺ndaki usule tevfikan tetkik ile karar verilir.
M羹dahale talebinin kabul羹 halinde m羹dahil ancak davay覺 bulunduu noktadan itibaren takip edebilir.
M羹dahil iltihak ettii tarafla birlikte hareket eder. Fakat h羹k羹m iltihak olunan tarafa muzaf olarak verilir. Mahkeme iltihak olunan tarafla m羹dahil aras覺nda tahadd羹s edecek hakk覺 r羹cu davas覺n覺 birlikte halledebilir,
襤bu fas覺l ahkam覺 kanunen m羹ddeiumuminin m羹dahalesi laz覺mgelen hukuk davalar覺nda da tatbik olunur.
DRDNC FASIL > 襤K襤 TARAF VEK襤LLER襤
Dava ikamesine ehil olan her ah覺s davas覺n覺 bizzat veyahut intihap edecei vekil vas覺tasiyle ikame ve takip edebilir.
Kanuni m羹messiller dahi bu hakk覺 haizdir.
Davaya vekalet, aa覺daki h羹k羹mler m羹stesna olarak Kanunu Medeninin umumi h羹k羹mlerine tabidir.
Vekil baroda resmen mukayyet bulunan avukatlardan ve baro teekk羹l etmiyen yerlerde en aa覺 羹癟 dava vekili varsa bunlardan intihap edilmek laz覺md覺r.
Birinci f覺kra mucibince avukat veya davavekili olm覺yan vekil, m羹vekkili nam覺na esnay覺 muhakeme g覺yaben icra olunarak h羹k羹m verilir.
u kadar ki, ifahi us羹 muhakemeye tabi olan ilerde bu kaide cari deildir.
Baro teekk羹l etmiyen ve birinci f覺kra ve癟hile davavekili bulunm覺yan mahallerde herkes diledii kimseyi tevkil edebilir.
Kanunen salahiyeti mahsusa itas覺na m羹tevakk覺f hususlar m羹stesna olmak 羹zere vekalet, h羹k羹m katiyet kesbedinciye kadar davan覺n takibi i癟in icap eden bil羹mum muameleleri ifaya ve h羹km羹n icras覺na ve masarifi muhakemenin tahsiliyle bundan dolay覺 makbuz itas覺na ve kendisi aleyhinde de ibu muamelat覺n kaffesinin ifa edilebilmesine mezuniyeti mutazamm覺nd覺r.
襤bu mezuniyeti takyit edecek b羹t羹n kay覺tlar dier taraf indinde gayri muteber addolunur.
Sarahaten mezuniyet verilmemise vekil sulh olamaz ve ahar覺 tahkim veya ibra ve davadan hi癟bir suretle feragat veya hasm覺n davas覺n覺 ve teklif olunan yemini kabul veya mahk羹m羹nbihi kab覺z ve haczi fekkedemez. Yeminin kabul veya reddini beyan i癟in salahiyet ancak yemin edecek kimse taraf覺ndan yemin teklif olunan meseleye itt覺la kesbettikten sonra verilebilir.
Davaya m羹teaddit vekil tayin olunmu ise her biri m羹nferiden icray覺 vekalet edebilir. Hilaf覺na vuku bulan art has覺m indinde muteber deildir.
Katibiadil, nahiye meclisi veya ihtiyar heyeti veyahut sulh hakimi taraf覺ndan imzas覺 musaddak bir vekaletname ile vekaletini vekil ispat etmee ve vekaletnamenin asl覺n覺 veyahut musaddak suretini dava dosyas覺na konulmak 羹zere vermee mecburdur. u kadar ki nahiye meclisi, ihtiyar heyeti veya sulh hakimi taraf覺ndan tasdik edilecek vekaletname ancak sulh hakimleri huzurunda g繹r羹lecek davalar hakk覺nda muteberdir. Devairi resmiye vekillerine mensup olduklar覺 daire amiri taraf覺ndan usul羹ne muvaf覺k surette verilen vekaletnameler muteber olup ayr覺ca tasdika tabi deildir.
Davan覺n her halinde ve esas hakk覺ndaki h羹kme kadar vekaletnamenin asl覺 istenilebilecei gibi bunun kafi veya usul羹ne muvaf覺k olmad覺覺 hakk覺nda da itiraz olunabilir.
襤ki taraftan birinin vekili olduunu beyan eden kimse mahkemenin veya dier taraf覺n talebi 羹zerine derhal musaddak vekaletnamesini ibraza mecburdur. Etmezse o kimse huzuriyle muhakemeye devamla beraber vekaletnamenin ibraz覺 i癟in kendisine bir m羹hlet verilir. Bu m羹hlet zarf覺nda muahhar tarihli olsa bile vekaletname ibraz olunursa evvelce yap覺lm覺 olan muameleler muteberdir. Aksi takdirde keenlemyek羹n addolunarak o kimse bilumum masraf ve zarar ve ziyan ile mahkum edilebilir.
O kimsenin sui niyetle hareketi anla覺l覺rsa elli liray覺 tecav羹z etmemek 羹zere ayr覺ca hakk覺nda cezayi nakdi dahi h羹kmolunabilir. Bununla beraber Ceza Kanunu ahkam覺 dahi mahfuzdur.
M羹vekkili nam覺na muamele yapm覺 olan vekil nefsini azlettiini veya m羹vekkili taraf覺ndan azlolunduunu dava zapt覺na kay覺t veya tebli ettirilmek suretiyle dier tarafa bildirmedik癟e, istifa ve azlin o taraf hakk覺nda h羹km羹 yoktur.
Vekilin esnay覺 muhakemede m羹vekkili huzurunda vak覺 beyanat覺 m羹vekkili taraf覺ndan derhal tekzip edilmezse m羹vekkilden sad覺r olmu addolunur.
Davas覺n覺 bizzat takip eden kimse huzuru mahkemede m羹nasip olm覺yan hal ve tav覺rda bulunur ise hakim kendisine ihtar eyler. Buna da riayet etmezse hakim derhal d覺ar覺ya 癟覺kar覺lmas覺n覺 emir ve icab覺 halinde kendisini vekil tayinine icbar eder Vekil tayin etmedii surette g覺yaben muhakeme icra ve h羹kmolunur
Vekil, m羹nasip olm覺yan hal ve tav覺rda bulunursa yukarki f覺kralar mucibince mahkemeden 癟覺kar覺l覺r ve mahkemece kati l羹zum g繹r羹l羹rse bu bapta esbab覺 mucibenin zikriyle tayin edecei m羹ddet zarf覺nda baka bir vekil g繹ndermesinin asile tebliine karar verilir.
M羹vekkil mahkemece tayin olunan m羹ddet zarf覺nda dier bir vekil g繹ndermezse mahkemeye g覺yaben bak覺l覺r.
Tahkikat hakimi iki taraftan birinin lay覺kiyle davas覺n覺 takip edecek ehliyette olmad覺覺n覺 g繹r羹rse bir vekili refakatine al覺nmas覺n覺 emredebilir o kimse emre riayet etmezse muhakeme g覺yaben icra olunur.
BE襤NC襤 FASIL > 襤K襤 TARAFIN HAK VE VAZ襤FELER襤
Hakim iki taraftan birinin talebi olmaks覺z覺n re'sen bir davay覺 tetkik ve halledemez.
Kanunun g繹sterdii istisnalar haricinde hakim her iki taraf覺 istima veyahut iddia ve m羹dafaalar覺n覺 beyan etmeleri i癟in kanuni ekillere tevfikan davet etmedik癟e h羹km羹n羹 veremez.
Kanunu Medeni ile muayyen h羹k羹mler mahfuz olmak 羹zere hakim her iki taraf覺n iddia ve m羹dafaalariyle mukayyet olup ondan fazlas覺na veya baka bir eye h羹k羹m veremez. Tahakkuk edecek hale g繹re talepten noksan ile h羹k羹m caizdir.
Kanunun tayin eyledii istisnalardan baka hallerde hakim iki taraftan birinin s繹ylemedii eyi veya iddia sebeplerini re'sen nazar覺 dikkate alamaz ve onlar覺 hat覺rlatabilecek hallerde dahi bulunamaz.
Ancak m羹phem ve m羹tenak覺z g繹rd羹羹 iddia veya sebepler hakk覺nda izahat istiyebilir.
Hakim davan覺n her safhas覺nda iki taraf覺n iddialar覺 hududu dahilinde olmak 羹zere kendilerini istima ve laz覺m olan delillerin ibraz ve ikamesini emredebilir.
Hakim re'sen T羹rk kanunlar覺 mucibince h羹k羹m verir. Ancak bir ecnebi hukukunun tatbiki laz覺m olan hallerde, buna istinat eden taraf o kanun h羹km羹n羹 ispatla m羹kelleftir. 襤spat olunmazsa T羹rk kanunlar覺 mucibince h羹kmolunur.
Hakim tahkikat ve muhakemenin m羹mk羹n olduu derecede s羹rat ve intizam dairesinde cereyan覺na ve beyhude masrafa meydan verilmemesine dikkatle m羹kelleftir.
Hakim muhakeme adab覺 haricinde 癟覺kan taraf覺 meneder.
Okunam覺yan veya m羹nasebetsiz olan evrak iade edilir. Ve yeniden tanzim i癟in m羹nasip bir m羹hlet verilir. Bu m羹hlet zarf覺nda tanzim olunmazsa yeniden m羹hlet verilemez.
Kanunen sarahat olmad覺k癟a hi癟 kimse kendi lehine olan davay覺 ikameye veya hakk覺n覺 talebe icbar olunamaz.
襤ki taraf覺n veya hakimin, zahir ve a癟覺k olan yaz覺 ve hesap hatalar覺 daima tashih olunabilir. Bu tashih neticesinde bir m羹nazaa, mahiyetini deitirir veya halledilmi bulunursa masarifi muhakemeyi tayinde bu cihet nazar覺 dikkate al覺n覺r.
Hakim taraf覺ndan esbab覺 mucibe g繹sterilerek m羹staceliyet karar覺 verilen hallerden maadas覺nda g羹ne batt覺ktan ve douncaya kadar ve tatil g羹nlerinde aleyhinde muamele yap覺lacak kimsenin muvafakati olmaks覺z覺n tebligat ileri m羹stesna olmak 羹zere hi癟bir muamelei adliye yap覺lamaz.
Esasl覺 merasime riayet edilmeksizin yap覺lan usule m羹taallik muameleler bu bapta menfaati bulunan kimsenin davay覺 takipten evvel talebi sebkederse iptal olunur.
Umumi intizam覺 veya muamelei usuliyenin istihdaf ettii maksad覺 temin m羹lahazasiyle vazolunan ahkam esasl覺 merasimden addolunur.
Esasl覺 olm覺yan merasime riayet edilmezse bu bapta menfaati olan kimsenin davay覺 takipten evvel talebi sebkederse tashih veya ikmal olunur.
ALTINCI FASIL > ISLAH
襤ki taraftan her biri usule m羹taallik olarak yapt覺覺 muameleyi tamamen veya k覺smen 覺slah edebilir. Ayn覺 davada her taraf ancak bir kere 覺slah hakk覺n覺 kullanabilir.
lslah, tahkikata tabi olan davalarda tahkikat bitinciye kadar ve tabi olm覺yanlarda muhakemenin hitam覺na kadar yap覺labilir.
Islah, muayyen celsede dier taraf haz覺r olduu halde yap覺labilecei gibi evvelemirde o tarafa tebli edilmek artiyle arzuhal ile de yap覺labilir.
Islah eden taraf bu tarihe kadar olan dava masrafiyle dier taraf i癟in takdir olunacak zarar ve ziyan覺 davada mahk羹m olmu gibi derhal mahkeme veznesine vermee mecburdur. Aksi halde 覺slah yap覺lmam覺 addolunur.
襤leride zarar ve ziyan覺n fazla veya noksanl覺覺 sabit olursa fazlay覺 tazmin ve noksan覺 istirdat eder.
Islah, bunu yapan taraf覺n temil edecei noktadan itibaren usule m羹taallik bilc羹mle muamelelerin yap覺lmam覺 addolunmas覺n覺 m羹stelzimdir. Ancak hakim huzurunda sebkeden ikrarlarla bir mahallin keif ve muayenesi 羹zerine tesbit olunan hali m羹beyyin her nevi zab覺t varakalar覺n覺n ve ehli hibre raporlar覺n覺n m羹nderecat覺 ve ahitlerin ahadetleri mahfuzdur. u kadar ki 覺slahtan sonra cereyan edecek tahkikat neticesinde tebeyy羹n edecek hal, mezk羹r reylerin nazara al覺nmas覺n覺 icap etmezse bunlara da olmam覺 nazariyle bak覺l覺r.M羹ddei 覺slah suretiyle m羹ddeabihi tezyit edemez.
Islah eden taraf davas覺n覺 kamilen 覺slah ettii ve bunun tebli tarihinden itibaren 羹癟 g羹n zarf覺nda yeni bir dava ikame eylemedii halde davas覺 iptal olunur.
Davas覺n覺 tamamen 覺slah eden m羹ddei iptal tarihinden itibaren 羹癟 ay zarf覺nda yeniden dava ikame eylemezse davas覺ndan feragat etmi addolunur
Islah hakk覺n覺n, m羹cerret hasm覺 iza癟 ve davay覺 s羹r羹ncemede b覺rakmak gibi fena bir maksatla kullan覺ld覺覺 karinei haliye ile anla覺l覺rsa, hakim 覺slah talebinde bulunan kimseyi dier taraf覺n bil羹mum zarar ve ziyan覺n覺 tazmin ile mahk羹m ettikten baka y羹z liraya kadar cezay覺 nakdiye de mahk羹m edebilir.
YED襤NC襤 FASIL > FERAGAT VE KABUL
Feragat, iki taraftan birinin neticei talebinden vazge癟mesidir.
Kabul, iki taraftan birinin dierinin neticei talebine muvafakat etmesidir.
Feragat ve kabul, iki taraf haz覺r ise mahkeme huzurunda ifahen ve deilse bir sureti dier tarafa tebli edecek istida ile tahriren yap覺l覺r.
Feragat veya kabul eden taraf mahkum olmu gibi masarifi muhakemeyi tediyeye mecburdur.
u kadar ki m羹ddeaaleyh hal ve vaziyeti ile aleyhine dava ikamesine sebebiyet vermemi ve ilk muhakeme celsesinde de m羹ddeinin iddias覺n覺 kabul etmi ise masarifi muhakeme ile ilzam olunamaz. .
Feragat veya kabul neticei talebin yaln覺z bir k覺sm覺 hakk覺nda ise masarifi muhakeme buna g繹re tayin olunur.
Feragat ve kabul, kati bir h羹km羹n hukuki neticelerini has覺l eder.
Bilbeyyine h羹kme rapt覺 kanunen mecburi olan hallerde m羹ddeaaleyh m羹ddeinin neticei talebini kabul ederse m羹ddeaaleyhin davada devam覺 huzuru mecburi deildir ve bu kabul bundan baka hukuki bir netice husule getirmez.
SEK襤Z襤NC襤 FASIL > TEM襤NAT
Bir davada verilecek teminat mahkemenin takdir edecei nakit veya mahkemece kabul olunacak sehim ve tahvil veya gayrimenkul rehin veyahut muteber bir banka kefaleti veya katibiadilden musaddak senetle kefil iraesi suretiyle yap覺l覺r. 襤ki taraf teminat覺n nevi ve eklini mukavelenamelerinde tasrih etmilerse teminat ona g繹re tayin olunur. Kanunun baka ekilde teminat g繹sterilmesine m羹saade ettii haller bundan m羹stesnad覺r.
T羹rkiye'de Kanunu Medeni mucibince ikametgah覺 olm覺yan m羹ddei veya davaya m羹dahale eden kimse dier taraf覺n muhtemel zarar ve ziyaniyle masarifi muhakemesine mukabil 96 nc覺 madde mucibince teminat g繹stermee mecburdur. .
襤bu kaide tahkikat ve muhakeme esnas覺nda ikametgah覺n覺 ecnebi memlekete nakledenler hakk覺nda da caridir. Muahede h羹k羹mleri mahfuzdur.
Teminat talebi davan覺n ikamesini m羹taak覺p ve esasa giriilmezden evvel veya T羹rkiye haricinde mukim olan kimse davaya dahil olur olmaz dermeyan edilmek laz覺md覺r.
Davan覺n r羹yeti esnas覺nda ikametgah覺n覺 ecnebi memlekete nakledenler hakk覺nda teminat talebi nakil keyfiyetinin dier tarafa bildirilmesini m羹taak覺p vak覺 olmak iktiza eder. Aksi halde her iki surette teminat talebi hakk覺 sak覺t olur.
Hakim taraf覺ndan tayin olunan m羹ddet i癟inde teminat verilmezse muhakemede haz覺r bulunulmam覺 addolunur.
Teminat覺n kafi veya muteber olup olmad覺覺 hakk覺ndaki ihtilaflar davay覺 tahkikeden hakim taraf覺ndan hallolunur.
DOKUZUNCU FASIL > 襤HT襤YAT襤 TEDB襤RLER
Hakim iki taraftan birinin talebiyle davan覺n ikamesinden evvel veya sonra aa覺da g繹sterilen hal ve ekillerde ihtiyati tedbirler ittihaz覺na karar verebilir:
1 - Menkul ve gayrimenkul mallar覺n ayni m羹nazaal覺 ise bunun haciz veya yeddiadle tevdiine,
2 - M羹nazaal覺 eyin muhafazas覺 i癟in laz覺mgelen her t羹rl羹 tedbirlerin ittihaz覺na,
3 - Kanunu Medeni ile muayyen hallerde nafaka al覺nmas覺na,
4 - Ayr覺l覺k veya boanma davas覺 羹zerine Kanunu Medeni mucibince icap eden muvakkat tedbirlerin ittihaz覺na.
Muaccel olan alaca覺n mukabilinde rehin olmaz veya bulunan rehin alaca覺n mecmuunu tediyeye kafi g繹r羹lmezse bor癟lunun alacaklar覺n覺n ve kendi veya 羹癟羹nc羹 ah覺s nezdinde bulunan menkul ve gayrimenkul mallar覺n覺n aa覺da g繹sterilen hallerde ihtiyaten haczine karar verilebilir:
1 - Bor癟lunun muayyen ikametgah覺 olmamas覺,
2 - Taahh羹dat覺ndan kurtulmak i癟in bor癟lunun mallar覺n覺 gizlemesi veya ka癟覺rmas覺 veya ka癟mas覺 veya ka癟maa haz覺rlanmas覺,
3 - Mahiyeti itibariyle derhal verilmesi icap eden bir bor癟 ile bor癟lu bulunan kimsenin gelip ge癟ici veya pazar ve panay覺rlarda muamele yapan kimselerden olmas覺,
Bor癟lunun T羹rkiye'de ikametgah覺 bulunmamas覺.
襤bu hallerden birincisi ve ikincisine m羹steniden vadesi gelmemi olan alacaktan dolay覺 da haczi ihtiyati talep olunabilir ve birinci hale m羹steniden vazolunan haczi ihtiyatide bor癟, bor癟luya kar覺 muacceliyet kesbeder.
101 ve 102 nci madde lerde g繹sterilen hallerden baka tehirinde tehlike olan veya m羹him bir zarar olaca覺 anla覺lan hallerde tehlike veya zarar覺 defi i癟in hakim icap eden ihtiyati tedbirlerin icras覺na karar verebilir.
Dava ikamesinden evvel haczi ihtiyati karar覺 mahkeme taraf覺ndan verilir.
Haczi ihtiyatden maada talep olunan ihtiyati tedbirlerin en az masrafla ve en 癟abuk nerede ifas覺 m羹mk羹n ise ibu tedbirlere o mahal mahkemesi taraf覺ndan dahi karar verilebilir.
Dava ikamesinden sonra bil羹mum ihtiyati tedbirlere tahkikata memur hakim taraf覺ndan karar verilir. u kadar ki hakim ihtiyati tedbirin dier bir mahalde daha az masrafla ve daha 癟abuk ifas覺n覺 kabil g繹r羹rse bu hususta karar verilmek 羹zere o mahal hakimini naip tayin edebilir.
Hakimden ihtiyati tedbire karar verilmesi arzuhal ile talep olunur. Bunun 羹zerine derhal ve m羹stacelen iki taraf davet edilip gelmeseler bile iktiza eden karar verilir.
M羹stacel veya m羹ddeinin hukukunu derhal muhafaza zaruri olan hallerde her iki taraf davet edilmek sizin dahi ihtiyati tedbire karar verilebilir.
襤htiyati tedbir karar覺, icab覺 halinde kuvvei m羹sellaha istishabiyle icra dairesince tatbik olunur. u kadar ki haczi ihtiyatiden maada tedabirlerin tatbik覺 mahkeme bakatibine veya katiplerinden birine de tevdi olunabilir.
Karar覺n sureti alakadarlara icra esnas覺nda ve bulunmazlarsa m羹teakiben tebli olunur.
G覺yaben verilmi olan ihtiyat覺 tedbir kararlar覺na itiraz caizdir. 襤bu itiraz icran覺n tehirine karar verilmedik癟e icran覺n tehirini m羹stelzim deildir.
襤tiraz arzuhal ile yap覺l覺r ve evrak覺 s羹butiyeside arzuhale raptolunur.
襤htiyati tedbir karar覺na itirazdan evvel dava ikame edilmi ise itiraz arzuhali tahkikat hakimine verilir. 104 羹nc羹 madde ninson f覺kras覺 h羹km羹 mahfuzdur. 襤tiraz vukuunda hakim iki taraf覺 davet ve her birini istima ettikten sonra karar覺n覺 tadil veya tebdil veya refedebilir. u kadar ki iki taraftan biri veya ikisi gelmezlerse evrak 羹zerine tetkikat icrasiyle karar verilir.
襤htiyati tedbir karar覺 dava ikamesinden evvel verilmi ise tatbik edilmi olsun olmas覺n karar覺n verildii tarihten itibaren on g羹n zarf覺nda esas hakk覺nda dava ikamesi laz覺md覺r. Bu m羹ddette m羹ddi davas覺n覺 ikame eylediini m羹sbit evrak覺, karar覺 tatbik eden memura ibrazla dosyaya vaz'i ve kaydettirerek mukabilinde ilm羹haber almaa mecburdur. Aksi takdirde ihtiyati tedbir bir guna merasime hacet kalmaks覺z覺n kendiliinden kalkar ve iktizas覺na g繹re vazolunan
tedbirin fiilen kald覺r覺lmas覺 ihtiyati tedbiri tatbik eden daire veya memurdan talep olunabilir.
襤htiyati tedbir karar覺n覺 talep eden taraf bundan dolay覺 dier taraf覺n ve 羹癟羹nc羹 ahs覺n du癟ar olmas覺 muhtemel zarar ve ziyanlar覺na mukabil teminat iraesine mecburdur. 襤cab覺 hale g繹re hakim ibu mecburiyeti refedebilir ve ihtiyati tedbir karar覺n覺 talep eden Devlet veya m羹zahareti adliyeye nail kimse ise teminat iraesi laz覺m gelmez.
Aleyhine ihtiyati bir tedbire karar verilmi olan taraf teminat g繹sterirse icap vaziyete g繹re bu tedbir tebdil veya refiolunabilecei gibi vaziyet ve eraitin tebedd羹l羹 sabit olursa ihtiyati tedbirin teminats覺z tadil veya ref'i de caizdir.
Esas hakk覺nda mahkeme taraf覺ndan verilen karar覺n tefhim veya tebli olunmas覺n覺 m羹taak覺p ihtiyaten icra k覺l覺nm覺 olan tedbir m羹rtefi olur. u kadar ki mahkeme h羹km羹n icras覺n覺 temin i癟in ibu tedbirin tayin edecei m羹ddet zarf覺nda devam覺na karar varebilir.
襤htiyat覺 tedbirin ittihaz覺na m羹taallik evrak, dava esas dosyasiyle birletirilir.
ONUNCU FASIL > MUAMELELER襤N EKL襤
B襤R襤NC襤 KISIM > DAVET襤YELER VE TEBL襤GAT
Davetiyeler ve mahkeme vas覺tasiyle tebli olunacak bilumum evrak, biri dosyas覺na konmak ve dieri tebli edilecek kimselere verilmek 羹zere l羹zumu kadar n羹shalardan m羹rekkep olmak laz覺nmd覺r.
Tebli olunmak 羹zere mahkeme kalemine verilecek evrak覺n her n羹shas覺nda verildii tarih yaz覺l覺r ve talep vuukunda makbuz verilmek laz覺md覺r.
Davetiye aa覺daki kuyudu ihtiva eder :
1 - 襤ki taraf覺n ve m羹messillerinin isim ve 繹hret ve sanat ve ikametgah veya meskenleriyle sair evsaf覺 m羹meyyizelerini,
2 - Sarih ve muhtasar bir surette tebliin mevzuunu,
Mahkemece celbolunan ahs覺n hangi mahkeme veya dairede hangi g羹n ve saatte haz覺r bulunmas覺 laz覺mgeldiini ve bu mahkeme veya dairenin bulunduu mahalli,
4 - Mahkeme m羹h羹r羹n羹 ve bakatibin imzas覺n覺.
Tebli edilecek evrak覺n her n羹shas覺nda m羹ddei veya vekilinin imzas覺 bulunmak laz覺md覺r.
Mahkemenin dairei kazas覺 haricinde ikamet eden m羹ddei ve m羹ddeaaleyh mahkemenin dairei kazas覺 dahilinde bir ikametgah tayin etmee mecburdur.
襤kametgah tayin edilmemi ise dier taraf tebligat icras覺 i癟in ikametgah tayin etmesini hakimden talep edebilir.
Tebli; mahkeme bakatibinin tayin edecei m羹bair vas覺tasiyle yap覺l覺r.
Vekil vas覺tasiyla cereyan eden muhakemelerde, vekillerin makbuz mukabilinde yekdeerine icra edecekleri tebligat muteberdir.
Dava ikame ve m羹dafas覺na ehil olm覺yanlar hakk覺ndaki tebli kanuni m羹messillerine yap覺l覺r. H羹kmi ah覺slara yap覺lacak tebli bunlar覺n reis veya m羹d羹rlerine veyahut kanuni m羹messillerine yap覺l覺r. H羹kmi ah覺slar覺n m羹taaddit m羹messil veya m羹d羹r羹 var ise tebliin bunlardan birine yap覺lmas覺 kafidir.
Bir ticarehanenin umur ve muamelat覺nda tahadd羹s eden davaya m羹taalli tebli o ticarethane nam覺na ileri tedvir edenlere de yap覺labilir.
berri ve bahri ve havai efrad覺 askeriye veya k羹癟羹k zabitana tebligat k覺ta kumandan覺 veya m羹essese amiri gibi en yak覺n mafevk覺na yap覺l覺r. Bu evrak覺 derhal tebli olunacak kimse yedine vermedii takdirde mafevk tazminat ile mahkum olur.
Zatine veya ikametgah覺na usul羹 dairesinde tebli icra edilmi olan kimse ikametgah覺n覺 derhal bildirmee ve ikametgah覺n覺 baka bir ehire nakletmi ise mahkemenin dairei kazas覺 dahilinde bir ikametgah g繹stermee mecburdur.
M羹bair tebliin icras覺 esnas覺nda m羹bellagunileyhin ikametgah覺n覺 deitirdiini anlarsa teblii yeni ikametgah覺nda yapar. u kadar ki ikametgah覺n覺 dier bir ehre nakleden m羹bellagunileyh mahkemenin bulunduu mahallede ikametgah tayin etmemi ve yeni ikametgah覺da me癟hul bulunmu ise m羹bair tebli olunacak evrak覺n bir n羹shas覺n覺 evvelki ikametgah覺n覺n bulunduu mahalle muhtar覺na verir ve dierini de mahkeme divanhanesine yap覺t覺r覺r.
Bu surette bundan sonraki tebli divanhaneye talik suretiyle yap覺l覺r.
M羹bellagunileyhin baka ehirdeki ikametgah覺 malum ise evrak覺n bir n羹shas覺 nam覺na taahh羹tl羹 olarak postaya verilir ve evrak覺n divanhaneye yap覺t覺r覺ld覺覺 ve postaya verildii tarihler dosyas覺na yaz覺l覺r. Bu tarihlerin hangisi muahhar ise o tarihte tebli yap覺lm覺 addolunur.
Vekil vas覺tas覺yla cereyan eden davalarda tebli behemehal vekile yap覺l覺r.
Kendisine tebli icra edilecek ahs覺n h羹viyeti m羹bairce malum ise her nerede bulunursa bulunsun tebli zatine yap覺l覺r.
Kendisine tebli yap覺lacak ah覺s ikametgah veya meskeninde bulunmazsa tebli kendisiyle birlikte sakin ailesi efrad覺ndan veya hizmet癟ilerinden yetimi olan birine yap覺l覺r.
Bu ehastan biri bulunmad覺覺 takdirde o hanede ikamet eden mucir gibi kimselere ve tebli olunacak ah覺s otel ve hastane gibi bir yerde iseo daireyi idare eden kimseye kabul etmeleri artiyle tebli edilir.
Kendisine tebli yap覺lacak ahs覺n muvakkaten baka bir mahalle gittii ikametgah覺nda bulunanlar taraf覺ndan beyan olunur ve ibu ifadenin s覺hhat覺 anla覺l覺rsa keyfiyet m羹bair taraf覺ndan tebli olunacak evrak zirine imzas覺 taht覺nda yaz覺larak mahkeme kalemine verilir. Bunun 羹zerine m羹nasip bir mehil tayin olunarak tebli yukar覺daki kaidelere tevfikan ayn覺 ikametgahta bulunanlara yap覺l覺r.
Tebli m羹stemiren bir mahalli muayyende sanat覺n覺 icra edenlerin zatine yap覺lmazsa m羹bellagunileyhin o mahalledeki daimi m羹stahdemlerinden birisine yap覺labilir, avukatlara yaz覺hanelerinde tesad羹f olunamazsa o mahalde bulunan katip veya hizmetkarlar_覺na tebli yap覺labilir.
H羹kmi ah覺slar nam覺na kendilerine tebli yap覺lacak kimseler muayyen saatlerde merkezmuamelelerinde bulunmad覺klar覺 veya evrak覺 bizzat kabul edemeyecek bir halde olduklar覺 takdirde tebli, evrak覺n orada haz覺r bulunan dier bir memur veya m羹stahdeme b覺rak覺lmas覺 suretiyle yap覺l覺r.
126, 127 ve 128 inci madde lerde mnam覺na tebli icras覺 caiz olan kimselerin o davada has覺m olarak alakalar覺 varsa m羹bellegunileyh nam覺na kendilerine tebli icra edilemez.
Bir kimse bir ite birden ziyade ah覺slar覺n m羹messili ise tebli i癟in tevkil olunacak evrak覺n yaln覺z bir n羹shas覺 verilir. u kadar ki yaln覺z evrak覺 tebli i癟in tevkil olunan kimseye temsil ettii ah覺slar覺n adedi kadar n羹sha verilmek laz覺md覺r.
Tebliden imtina halinde tebli olunacak evrak m羹bellagunileyh 繹n羹ne m羹bair taraf覺ndan b覺rak覺l覺r ve keyfiyeti imtina tebli mazbatas覺na yaz覺l覺r ve ziri o mahalde ikametgah覺 maruf bir ahsa imza ettirilir. 襤kametgahta tebli icra edilecek kimse bulunmad覺覺 takdirde m羹bair tebli olunacak evrak覺 mahallenin muhtar veya heyeti ihtiyariye azas覺ndan birine verir veya polis komiser veya muavinine veya jandarma kumandanl覺覺na b覺rak覺r ve evrak覺n bunlardan hangisine b覺rak覺ld覺覺nd覺 m羹beyyin ve b覺rak覺lan kimsenin adresini muhtevi varakay覺 ikametgah覺 kap覺s覺na yap覺t覺r覺r ve m羹bellagunileyhe keyfietin ihbar olunmas覺n覺 en yak覺n komusuna bildirir.
Kendisine tebli yap覺lacak kimse imzas覺n覺 yazacak kadar yaz覺 bilmezse komulardan bir kii huzurunda sol elinin ba parma覺 bast覺r覺lmak suretiyle tebli yap覺l覺r.
Tebli icras覺 kabil olamad覺覺 halde m羹bair vukuu hali m羹beyyin bir zab覺t varakasiyle keyfiyeti mahkeme reisine arzeder ve reis tebli muamelesinin icras覺 s覺ras覺nda haz覺r bulunmak 羹zere m羹baire birini terfik ve bunu da zab覺t varakas覺na iaret eyler.
M羹bair keyfiyeti teblii m羹beyyin bir tebli mazbatas覺 yapar.
襤bu mazbata:
1 - Tebliin her hangi zaman ve mahalde yap覺ld覺覺n覺,
2 - Tebli istiyen taraf覺n isim ve h羹viyetiyle mahkemenin ismini,
3 - Tebli olunacak ahs覺n isim ve h羹viyetini,
4 - Tebliin kime yap覺ld覺覺n覺,
5 - 襤kametgahta kimse bulunmad覺覺 veya tebelludan imtina olunduu takdirde bu hususa m羹taallik muamelenin yap覺ld覺覺n覺,
6 - Tebli olunacak evrak kime verilmi ise onunla m羹bairin imzalar覺n覺 muhtevi olmal覺d覺r.
Tebli mazbatas覺 tebli edilecek evrak覺n asl覺na veya buna raptedilecek dier bir varakaya yaz覺l覺r ve bunun bir suretini m羹bellagunileyhe b覺rak覺lan n羹shaya yaz覺l覺p m羹bair taraf覺ndan tasdik edilir.
Posta idaresinin tebligat icras覺na tavassutu kabul ettii mahaller i癟in tebli bu vas覺ta ile de yap覺labilir. Bu vas覺ta ile tebli olunacak evrak覺n g繹nderildii mahal ve adres ve verilen postane ismiyle verildii tarih dosyas覺na iaret olunur.
Postaya verilen zarfa m羹rsel羹nileyhin sarih adresi ve g繹nderen mahkemenin ismi ve dosya numaras覺 yaz覺l覺r ve zarf resmi m羹h羹rle kapat覺l覺r. Zarf覺n postaneye verildiini m羹spit ve posta memurunun imzasiyle postanenin resmi m羹h羹r羹n羹 havi al覺nacak ilm羹haber dosyas覺nda saklan覺r.
Posta m羹vezzil tebli hakk覺ndaki ahkama tevfikan mektubu m羹rsel羹nileyhe tebli ve bir de tebli mazbatas覺 tanzim eder. 襤bu mazbata postane taraf覺ndan derhal ait olduu mahkemeye g繹nderilir.
Mahkemenin bulunduu kaza haricinde yap覺lacak tebli, o mahal mahkemesi vas覺tasiyle de yapt覺r覺labilir.
Ecnebi memleketinde tebli, o memleketin salahiyettar makam覺 veya orta T羹rkiye ehbenderi veyahut siyasi memuru vas覺tasiyle yap覺l覺r.
Ecnebi bir memlekette resmi bir vazife ile bulunan T羹rk memurlar覺na tebli Hariciye Vekaleti vas覺tas覺yla yap覺l覺r.
襤stinabe suretiyle yap覺lan tebli, istinabe edilmi memur taraf覺ndan tasdik olunmak laz覺md覺r.
襤kametgah覺 ve meskeni me癟hul olanlara tebli ilanen yap覺l覺r.
Ecnebi memlekette usul羹 dairesinde tebli icras覺 m羹mk羹n g繹r羹lmedii takdirde tebli ilan suretiyle yap覺labilir.
Bu halde mahkeme bakatibi tebli olunacak evrak suretlerini ecnebi memlekette bulunan kimsenin malum olan adrsine ayr覺ca taahh羹tle mektupla g繹nderir ve al覺nacak posta ilm羹haberini dosyas覺na koyar.
襤lan suretiyle tebli, mahkeme reisi veya tahkikat veya sulh hakiminin esbab覺 mucibe beyaniyle verecei karar 羹zerine aa覺daki erait dairesinde icra olunur:
1 - Tebli olunacak evrak mahkeme divanhanesine talik olunur,
2 - Tebli olunacak evrak覺n hulasai muhteviyat覺 mahkemenin dairei kazas覺nda nerolunan bir veya m羹taaddit ve resmi ilanat覺 kabul eden gazetelerden birinde ilan olunur,
3 - Bunlardan baka mahkemenin dairei kazas覺 dahilinde veya haricinde dier evrak覺 havadisten birinde de ilan yap覺lmas覺na karar verilebilir,
4 - Gazete nerolunm覺yan mahallerde ilanat tensip olunacak gazetelerden birinde nerolunur.
5 - Tebli olunacak kimsenin muayyen ikametgah覺 varsa ilan覺n bir sureti postaya verilecek taahh羹tl羹 bir mektupla ikametgah覺na da g繹nderilir.
襤landa iki taraf覺n ismi ve h羹viyeti ve tebli olunacak evrak覺n neden ibaret olduu ve davan覺n mevzuu ve ilan覺n nereden verildii ve ilan daveti mutazamm覺n ise nerede ve ne i癟in hangi g羹n ve saatte haz覺r bulunaca覺 yaz覺lmak laz覺md覺r.
襤lanen tebli, gazetelerin neri tarihinin ferdas覺nda yap覺lm覺 ad ve itibar olunur. Reis taraf覺ndan tayin edilecek m羹ddet on g羹nden az ve be aydan 癟ok olamaz. Muharebe zaman覺nda, k覺smi veya mevzii veya umumi seferberlik halinde ve bilumum manevrelerde icabat覺na g繹re daha ziyade m羹ddet verilmesi caizdir.
襤bu kanuna muhalif olarak icra k覺l覺nm覺 olan tebli m羹bellagunileyhin muttali olduunu beyan ettii tarihten itibaren muteber addolunur.
Kanunun sureti mahsusada tebliine l羹zum g繹stermedii neticei talipler vesaire evrak suretleri mahkeme katibi taraf覺ndan hasma verilir.
Evrak覺n m羹baire verildii tarihten itibaren nihayet 羹癟 g羹n zarf覺nda tebli olunmas覺 ve m羹bellagunileyrin ikametgah覺 me癟hul ise evrak覺n yine bu m羹ddet zarf覺nda mahkeme kalemine iade edilmesi mecburidir.
襤kametgah覺 me癟h olanlar veya istinabe suretiyle tebli icras覺na l羹zum g繹r羹lenler hakk覺nda ilanat icras覺 veya istinabe varakas覺n覺n mahalline irsali hususunda talep vukuunda evvelce tayin edilmi olan muhakeme g羹n羹ne intizar edilmeksizin karar verilir.
襤K襤NC襤 KISIM > MUHAKEME CELSELER襤, ZABITLARI, DOSYALAR
Muhakeme alenen yap覺l覺r. Alenen icras覺 adap ve ahlak覺 umumiyeye mugayir olduu muhakkak olan hallerde mahkeme, esbab覺 mucibe beyaniyle muhakemeyi hafiyyen icra edebilir.
Muhakemenin idare ve zab覺ta ileri reise aittir.
Reis iki taraftan her birine icab覺na g繹re s繹z verir ve s繹z s繹ylemekten meneden ve mahkemenin intizam覺n覺 bozan her ahs覺 derhal mahkemeden 癟覺kart覺r.
Bir kimse mahkeme huzurunda m羹nasip olm覺yan bir kavil veya fiilde bulunursa derhal reis taraf覺ndan mahkeme karariyle tevkifhaneye g繹nderilir ve yirmi d繹rt saat zarf覺nda isticvap olunarak bir haftaya kadar hafif hapis veya yirmi be liraya kadar hafif cezay覺 nakdi ile m羹cazat olunmas覺na mahkemece karar verilir. Bu kimse derhal tutulamad覺覺 takdirde yukardaki ceza g覺yab覺nda h羹kmolunur. Ancak bu husustaki ilam覺n teblii tarihinden itibaren on g羹n m羹rumuna kadar hapis olunmak 羹zere kendiliinden gelirse def'i davaya hakk覺 olur. M羹nasip olm覺yan kavil veya fiil daha a覺r cezay覺 m羹stelzim ise derhal tutulacak zab覺t varakasiyle ait olduu ceza mahkemesine verilir.
Zab覺t katibi, hakimin nezareti alt覺nda tahkikat ve muhakemat覺n cereyan覺n覺 zab覺tnameye kaydeder.
Zab覺tname, mahkemenin ve hakimlerin isimlerini, tahkikat ve muhakemat覺n cereyan ettii mahalli, celsenin a癟覺ld覺覺 g羹n ve saati, iki taraf覺n ve vekillerinin isimlerini, cereyan eden muhakeme ve muamele ile iki taraf覺n ne gibi evrak ibraz ettiklerini, muhakemenin aleni icra k覺l覺nd覺覺n覺 veya aleniyetin ref'ini icap eden esbab覺, ikrar覺 veya sulhu veya davaya k覺smen veya tamamen nihayet veren feragati, hulasai iddia ve m羹dafaat覺, uhut ve ehli hibrenin beyanat覺n覺, m羹naziunfihin keif ve muayenesi halinde rapor hulasas覺n覺 ve ittihaz olunan kararla sureti tefhimini ihtiva eder.
Zab覺tnamade raptedildii zikrolunan vesikalar m羹nderecat覺 da zab覺tname metni h羹km羹ndedir.
Hakim taraf覺ndan mezuniyet verilmedik癟e iki taraf veya vekilleri ifadelerini zab覺tnameye imla suretiyle yazd覺ramazlar. Reis, iki taraf覺n ifadeleri h羹lasas覺n覺 alenen s繹yliyerek zab覺tnameye yazd覺r覺r.
Zab覺tnamenin, ahitlerin ve ehlihibrenin ifadelerine ve iki taraf覺n ikrar ve sulh ve feragatine taall羹k eden k覺s覺mlar覺 bunlar覺n huzurunda okunarak kendilerine imza ettirilir.
Muhakeme celsesinin hitam覺nda zab覺tname muhakemede haz覺r bulunan hakimlerle zab覺t katibi taraf覺ndan derhal imza olunur.
ifahi muhakemenin tarz覺 cereyan覺 ancak zab覺tname ile ispat olunabilir.
Mahkemenin haricinde hakim veya naip huzuriyle yap覺lacak bil羹mum muamelede zabit katibinin haz覺r bulunmas覺 laz覺md覺r.
Zapt覺n tamam覺n覺n veya bir k覺sm覺n覺n suretleri talep vukuunda iki tarafa verilir. 襤bu suretlere mahkemenin m羹h羹r羹 vaz覺 ve asl覺na mutab覺k olduu bakatip taraf覺ndan imza olunarak tasdik olunur.
Muhakeme esnas覺nda veya haricinde ibraz olunan evrak zab覺t katibi taraf覺ndan dosyas覺na konularak zab覺tnameye iaret edilir. Dosyan覺n baka bir mahalle g繹nderilmesi icap ederse evrak覺 ibraz edenler as覺llar覺 yerine musaddak suretlerinin g繹nderilmesini talebe salahiyettard覺rlar.
Bu baptaki karar tahkikat hakimi taraf覺ndan verilir. Zab覺t katibi, dosya muhteviyat覺n覺 m羹beyyin listeye ilave veya istirdat olunan evrak覺 derhal kaydetmek mecburiyetindedir.
Zab覺t katibi hakimin nezareti ve emri alt覺ndad覺r. Her iki taraf veya vekilleri dava dosyas覺n覺 tetkik ve m羹talaa edebilirler.
Zab覺t katibi muhakemeden evvel ve icap ettii halde muhakemenin hitam覺ndan sonra da dava dosyas覺n覺 beray覺 tetkik mahkeme azalar覺na vermek ve vakt覺 zaman覺nda noksans覺z almak ile m羹kelleftir.
ON B襤R襤NC襤 FASIL > MDDETLER VE HAL襤 SABIKA 襤RCA
B襤R襤NC襤 KISIM > MDDETLER
M羹ddetleri kanun veya hakim tayin eder. Kanunda g繹sterilen m羹stesna hallerden baka hakim kanunen tayin edilen m羹ddetleri tezyit veya tenkis edemez. Kendinin tayin ettii m羹ddetleri iki taraf覺 dinledikten sonra makul sebeplere binaen tenkis ve tezyit edebilir.
M羹ddetler iki tarafa tefhim ve laz覺m ise usulen tebli tarihinden itibaren balar.
M羹ddet g羹n olarak tayin edilmi ise tefhim veya tebli edildii g羹n hesaba kat覺lmaz ve son g羹n羹 tatil saatinde biter.
M羹ddet hafta veya ay olarak tayin edilmi ise balad覺覺 g羹ne son hafta veya ayda tekab羹l eden g羹n羹n tatil saatinde biter. M羹ddet ay nihayetine doru balay覺p da bittii ay覺n ayn覺 g羹n羹 yoksa m羹ddet bu ay覺n sonunda biter. Bu suretle pazartesi g羹n羹 balam覺 olan m羹ddet munkazi olaca覺 haftan覺n pazartesi g羹n羹nde ve ay覺n birinci g羹n羹 balayan m羹ddet m羹nkazi olaca覺 ay覺n birinci g羹n羹nde ve otuz bir Kanunuevvelde bal覺yan iki ay m羹ddet ubat覺n son g羹n羹nde biter.
Tatil g羹nleri m羹ddette dahildir. u kadar ki m羹ddetin son g羹n羹 tatile tesad羹f ederse tatilin ertesi g羹n羹 hitam bulur.
Kanunun tayin ettii m羹ddetler katidir. Bu m羹ddetlerde yap覺lmas覺 laz覺m olan muamele yap覺lmazsa o hak sak覺t olur. Hakim tayin ettii m羹ddetin kati olduuna da karar verebilir. Aksi takdirde tayin olunan m羹ddeti ge癟irmi olan taraf yenisini istiyebilir. Bu suretle verilecek m羹ddet katidir. Bir daha verilemez.
Kendisine m羹ddet verilen kimsenin ikametgah覺 muamele yapaca覺 mahalden alt覺 saat ve daha ziyade uzakta ise m羹ddete beher alt覺 saat ve k羹suru i癟in bir g羹n zam olunur. Zamm覺 laz覺m gelen m羹ddet esbab覺 mucibe g繹stermek suretiyle iktizas覺na g繹re tenkis veya tezyit olunabilir.
Kanunun veya hakimin tayin eyledii m羹ddetin balamas覺 tebliga m羹tevakk覺f ise m羹ddet, teblii yapt覺ran taraf aleyhine dahi tebli tarihinden itibaren balar. Meerki hilaf覺na kanunda sarahat buluna.
襤K襤NC襤 KISIM > HAL襤 SABIKA 襤RCA
Bu kanunun veya hakimin tayin ettii kati m羹ddetin m羹ruriyle sukut etmi olan hakk覺n hali sab覺ka irca覺 aa覺da beyan olunan hallerde talep ve h羹kmolunabilir.
Sak覺t olan hakk覺n hali sab覺ka irca覺na karar verebilmek i癟in:
1 -Muayyen m羹hlet zarf覺nda muameleyi yapmaa mecbur olan kimsenin veya vekilinin, arzu ve ihtiyar覺 haricinde olarak muameleyi yapmaktan aciz bulunduunun tahakkuk etmesi,
2 - Kanuni yollara m羹racaat覺n hukukan imkans覺z bulunmas覺 laz覺md覺r.
Hali sab覺ka irca talebi maniin zevali tarihinden itibaren on g羹n zarf覺nda usulen dermeyan edilmedik癟e mesmu olmaz.
Tahkikat esnas覺nda m羹rur etmi olan m羹ddetlerin esasa m羹tedair vicahi h羹k羹mden sonra hali sab覺ka irca覺 talep olunamaz.
Hali sab覺ka irca talebi meselenin esas覺n覺 halle salahiyettar olan hakime arzolunur. Bir h羹k羹m hakk覺nda kanuni yollara m羹racaat hakk覺n覺n sak覺t olmas覺 羹zerine hali sab覺ka irca talebi, verilen h羹km羹 tetkika salahiyettar olan mahkemeye arzolunur.
Mahkemei asliye ve sulh hakimlerinden vuku bulacak hali sab覺ka irca talepleri hadiseler hakk覺ndaki usule ve Temyiz Mahkemesine dermeyan olunan hali sab覺ka irca talebi temyiz eraitine tevfikan yap覺l覺r ve bu ekilde tahkik ve h羹kmolunur.
Hali sab覺ka irca talebi muhakemenin talik覺n覺 icap etmez ve h羹km羹n icras覺na da mani olmaz. u kadar ki bu talebi tetkika salahiyattar mahkeme icab覺na g繹re teminat verilmek artiyle muhakemenin talik覺na ve h羹km羹n tehiri icras覺na karar verebilir. 110 uncu madde ninson f覺kras覺 h羹km羹 burada da caridir.
Mahkeme hali sab覺ka ircaa dair verdii kararda hangi muamelenin keenlemyek羹n addedildiini tasrih eyler. 87 nci madde de bildirilen muamelelerin h羹k羹m ve kuvvetleri bakidir.
Hali sab覺ka irca talebinin ve h羹k羹ms羹z addolunan muamelelerin masraf覺 irca talebinde bulunan tarafa tahmil olunur.
Bir davada ayn覺 taraf覺n birden ziyade hali sab覺ka irca覺 talebi kabul olunamaz.
ON 襤K襤NC襤 FASIL > TAT襤L
Her sene bil羹mum mahkemeler Temmuzun yirmisinden Eyl羹l羹n beine kadar tatil olunur.
襤htiyati tedbirler ve ifahi veya basit usul羹 muhakemelere tabi bulunan ve m羹stacel addolunan hususat hakk覺ndaki muamelat覺 adliyenin tatil zaman覺nda ne sutetle ifa edilecei Adliye Vekaleti taraf覺ndan bir talimatname ile tayin olunur. Bu m羹ddet zarf覺nda bunun haricinde bir muamele ifa olunamaz.
Bu kanunun tayin ettii m羹hletlerin bitmesi tatil zaman覺na tesad羹f ederse bu m羹ddetler ayr覺ca bir karar vermee l羹zum olmaks覺z覺n tatilin bittii g羹nden itibaren yedi g羹n evvel uzat覺lm覺 addolunur.
襤K襤NC襤 BAP > SULH MAHKEMELER襤YLE MAHKEME襤 ASL襤YEDE MURAFAA USUL
B襤R襤NC襤 FASIL > DAVA 襤KAMES襤
Arzuhallerin mahkeme kalemine kayd覺 tarihinde dava ikame edilmi addolunur.
Arzuhalde 115 inci madde nin 1, 2 num arasiyle 116 nc覺 maddede bildirilenlerden baka aa覺daki kay覺tlar bulunmak laz覺md覺r :
1 - M羹ddeinin iddias覺n覺n m羹stenidi olan bilc羹mle vakalar覺n s覺ra numaras覺 alt覺nda vaz覺h hulasalar覺,
2 - Hukuki sebeplerin hulasas覺,
3 - Sureti muvazzahada iddia ve m羹dafaa,
4 - Hasm覺n ne m羹ddette cevap verilebilecei.
M羹ddei davas覺n覺 izah ve ispat i癟in arzuhaline icap eden evrak覺 raptedebilir. Ve bu evrak覺n nelerden ibaret olduu arzuhalde yaz覺lmak ve birlikte mahkeme kalemine verilmek laz覺md覺r.
襤bu evrak verilmemi ise m羹ddeaaleyhin talebiyle hakim evrak覺n ibraz覺n覺 m羹ddeiye emreder.
Mahkemei asliyenin bakaca覺 dava arzuhali mahkeme kalemine kaydedildikten sonra reis hemen mahkeme azas覺ndan birini tahkikat hakimi tayin eder.
Tahkikat hakimi m羹stacel hususlarda cevap m羹ddetini azaltabilir. Hakim taraf覺ndan bu karar覺n esbab覺 mucibesi davetiyenin asl覺na yaz覺l覺p imzaolunur.
Memaliki ecnebiyede veya mahkemenin dairei kazas覺 veya bulunduu ehir haricinde ikamet edenlerle ikametgah覺 me癟hul bulunanlar hakk覺nda yap覺lacak teblide hangi g羹n ve saatte mahkemede bulunulaca覺 ve cevap m羹ddeti tahkikat hakimi taraf覺ndan tayin olunur.
M羹stacel hususattan baka hallerde kanunen muayyen cevap m羹ddetinden az bir m羹ddet tayin edilmi ise m羹ddeaaleyh cevap vermee mecbur deildir. Bu suretle tahkikat hakimi cevap i癟in yeni bir m羹hlet tayin eder.
Kanunu Medenide tayin olunan haller mahfuz kalmak artiyle dava ikamesi ile aa覺da g繹sterilen neticeler has覺l olur:
1 - M羹ddeaaleyhin r覺zas覺 olmaks覺z覺n m羹ddei davas覺n覺 takipten sarf覺nazar edemez.
2 - M羹ddei, M羹ddeaaleyhin r覺zas覺 olmaks覺z覺n davas覺n覺 tevsi veya mahiyetin tebdil edemez. Aa覺daki madde h羹kmiyle davadan feragat veya 覺slah bu h羹k羹mden m羹stesnad覺r.
Dava ikame edildikten sonra iki taraftan biri m羹ddeabihi ahara temlik ederse dier taraf muhayyerdir. Dilerse temlik eden taraf ile olan davas覺ndan sarf覺nazar ederek m羹ddeabihe temlik eden kimseye kar覺 dava eder.Bu suretle davay覺 kazan覺rsa mahkumunaleyh, m羹ddeabihi kendisine temlik eden kimse ile beraber masarifi muhakemeyi kefaleti m羹teselsile ile vermee mahk羹m olur.
Dilerse davas覺n覺 m羹ddeabihi ahara temlik eden taraf hakk覺nda zarar ve ziyan davas覺na tebdil eder.
襤K襤NC襤 FASIL > 襤T襤RAZATI 襤PT襤DA襤YE
襤tirazat覺 iptidaiye aa覺daki g繹sterilen hallerden ibaret olup davan覺n bidayetinde ve hepsi birlikte beyan edilmek laz覺md覺r:
1 - T羹rkiye'de ikametgah覺 bulunm覺yanlardan teminat talebi,
2 - Salahiyet iddias覺,
3 - Davan覺n tefriki talebi,
4 - 襤kame olunan davan覺n dier bir mahkemede derdesti r羹yet bulunduu iddias覺,
5 - Davan覺n dier bir mahkemede dertesti r羹yet olan dier dava ile irtibat覺 bulunduu iddias覺,
Biri hakk覺nda verilecek karar覺n dierine tesir edecek mahiyette olmas覺 halinde iki dava aras覺nda irtibat mevcut addolunur.
6 - Sulh teebb羹s羹nde bulunulmas覺 kanunen laz覺m olan davalarda bu teebb羹s羹n yap覺lmam覺 olduu iddias覺,
7 - Dava arzuhalinin veya davetiye varakas覺n覺n veyahut cevap layihas覺n覺n tanziminde kanuni noksanlar bulunduu veya tebliin us羹l羹ne muvaf覺k olmad覺覺 iddias覺,
8 - Davay覺 m羹tekabilenin kabule ayan bulunmad覺覺 iddias覺.
襤tirazat覺 iptidaiye davan覺n bidayetinde esasa giriilmezden evvel hep birlikte dermeyan edilmezse bir daha mesmu olmaz. Hakimin re'sen nazar覺 dikkate almas覺 kanunen iktiza eden hususlarla 98 inci madde h羹km羹 mahvuzdur.
M羹ddeaaleyhin itirazat覺 iptidaiyesi esasa cevap i癟in tayin olunan m羹ddette m羹ddeiye tebli olunur. M羹ddeinin itirazat覺 iptidaiyesi ilk muhakeme celsesinde ifahen dermeyan olunur.
u kadar ki davay覺 mutekabileye cevap verilmi ise itiraz覺n ibu cevapta tasrihi laz覺md覺r.
襤ki taraf覺n bilahara dermeyan edebilmek selahiyetini kanunen haiz olduklar覺 itirazat hadise eklinde hallolunur.
襤tirazat覺 iptidaiye hadiseler gibi tahkik ve hallolunur.
襤tirazat覺 iptidaiye hakk覺nda esas davay覺 r羹yete salahiyettar hakim taraf覺ndan karar verilir.
Mahkeme beraberce dermeyan edilen bilumum itirazat覺 iptidaiyeyi bir karar ile hal ve fasleder.
襤ptaline karar verilen arzuhalin yerine yeniden bir arzuhal tanzim ve itas覺na m羹ddei mecburdur.
M羹ddeaaleyh taraf覺ndan dermeyan olunan vazife ve salahiyet itiraz覺n覺n kabul羹 羹zerine m羹ddei dier tarafa salahiyettar olan mahkemede tebligat icra ettirmek mecburiyetindedir.
Her iki halde karar tarihinden itibaren on g羹n zarf覺nda yeniden arzuhal verilmesi veya davetiyenin tebli ettirilmesi laz覺md覺r.
Aksi takdirde dava ikame edilmemi addolunur. Kanunda tasrih edilen istisnai h羹k羹mler mahfuzdur.
Ayn覺 davan覺n dier mahkemede derdesti r羹yet olduuna m羹stenit itirazat覺 iptidaiyenin kabul羹 halinde dava ikame edilmemi addolunur.
NC FASIL > ESASA CEVAP
B襤R襤NC襤 KISIM > UMUM襤 HKMLER
襤tirazat覺 iptidaiye dermeyan etmemi olan m羹ddeaaleyh esas dava hakk覺ndaki cevab覺n覺 dava arzuhalinin kendisine teblii tarihinden itibaren on g羹n veya hakim taraf覺ndan tayin edilen m羹ddet i癟inde mahkeme kalemine bildirmee ve bir suretini de m羹ddeiye tebli ettirmee mecburdur.
M羹ddeaaleyh taraf覺ndan itirazat覺 iptidaiye dermeyan edilmi ise bu cihet mahkemece tetkik ve halledildikten sonra tahkikat hakimi m羹ddeaaleyhhin esas davaya kar覺 verecei cevap layihas覺 m羹ddetini tayin eder.
襤in mahiyeti itibariyle cevap layihas覺n覺n tayin olunan m羹ddette tanzimi m羹k羹l bulunduu veyahut esbab覺 fevkaladeye binaen kabil olamad覺覺 anla覺l覺rsa m羹ddeaaleyhe yeni bir m羹hlet verilebilir ve keyfiyet derhal m羹ddeiye bildirilir.
Yukarki maddedeki g繹sterilen sebeplere mebni, tayin olunan m羹ddette cevap layihas覺n覺 vermemi ve yeni m羹hlet de istememi olan taraf muhakeme celsesinde de esasa girimezden evvel bu baptaki mazeretini bildirerek m羹ddetin temdidini istiyebilir. Talebi kabule ayan g繹r羹l羹rse kendisine sureti katiyede 羹癟 g羹n羹 tecav羹z etmemek 羹zere m羹hlet verilir. Ancak bu celseye ait muhakeme masraf覺 her halde kendisine tahmil olunur.
M羹ddeaaleyh esas hakk覺nda verdii cevap layihas覺nda da itirazat覺 iptidaiyesinin
dermeyan edebilir ve bu halde evvel emirde ibu itiraz tekik ve karara raptolunur.
Cevap layihas覺 115 inci madde nin 1, 2 num arasiyle 116 覺nc覺 maddede g繹sterilen kay覺tlardan baka aa覺daki hususlar覺 da ihtiva etmek laz覺md覺r.
1 - M羹ddei taraf覺ndan bidirilmi olan vak覺alar覺n her biri hakk覺nda verilecek cevaplar,
2 - Vaz覺han m羹dafaa,
180 inci madde h羹km羹 cevap layihas覺nda da kabili tatbiktir.
M羹ddeaaleyh m羹ddeinin arzuhalinde beyan olunan vak覺alar覺 inkar ile iktifa etmezse layiha aa覺daki hususlar覺 ihtiva etmek laz覺md覺r:
1 - M羹ddeaaleyhin istinat ettii b羹t羹n vak覺alar hakk覺nda s覺ra numarasiyle icap eden izahat覺,
2 - 襤stinat eyledii kanuni sebeplerin hulasalar覺.
.M羹ddeaaleyh cevap layihas覺nda itirazat覺 iptiadaiye m羹stesna olmak 羹zere davay覺 m羹tekabilede dahil olarak bilc羹mle esbab覺 iddia ve m羹defaas覺n覺 birden bildirmee mecburdur.
M羹ddeaaleyh cevap layihas覺n覺 hasm覺na tebli ettirdikten sonra onun muvafakat覺 olmaks覺z覺n m羹dafaa sebeplerini tevsi veya tebdil edemez.
Ancak 覺slah haliyle 186 nc覺 madde h羹km羹 m羹stesnad覺r.
襤K襤NC襤 KISIM > DAVAYI MTEKAB襤LE
M羹ddeaaleyh davay覺 m羹tekabilesini esas dava hakk覺ndaki cevap layihas覺n覺 bildirmek suretiyle ikame edebilir.
Aa覺da g繹sterilen iddialar davay覺 m羹tekabile addolunur:
1 - Takas ve mahsup talebi,
2 - M羹ddeiye kar覺 m羹ddeaaleyhin ikame eyledii bilumum davalar.
Takas ve mahsup talebinden baka davay覺 m羹tekabile davay覺 asliyeye m羹rtebit ise kabul ve tetkik olunur.
Tetkik ve halli idari makamlar覺n salahiyeti dahilinde bulunan veya hakemler marifetiyle halli icap eden hususlara ait iddialar davay覺 m羹tekabile olarak ikame olunamaz.
M羹ddeaaleyhin ikame eyledii davay覺 m羹tekabileye kar覺 m羹ddei cevap layihas覺 verebilir.
Bu layihan, m羹ddeaalleyhin def'ine cevap makam覺nda olup onunla birletirilir.
襤bu layihada m羹ddei m羹ddeaaleyh taraf覺ndan m羹tekabilen ikame olunan davaya kar覺 dermeyan edecei bilumum itirazat覺 iptidaiye ile davay覺 m羹tekabilenin esas覺na kar覺 verecei cevab覺 yazmas覺 laz覺md覺r.
M羹ddeinin, m羹deaaleyh taraf覺ndan verilecek cevap layihas覺n覺n kendisine tarihi tebliinden itibaren on g羹n zarf覺nda cevap vermesi laz覺md覺r. 197 nci madde h羹km羹 m羹ddeinin cevap layihas覺 hakk覺nda da caridir.
M羹ddeaaleyhin cevap layihas覺nda dermeyan eyledii vak覺alara kar覺 m羹ddei, icab覺 halinde 207 nci madde ninbirinci ve ikinci f覺kralar覺na tevfik覺 hareketle on g羹n zarf覺nda inkar veya kabul羹 m羹beyyin izahat vermee mecburdur.
Ayni m羹ddet zarf覺nda defi de dermeyan edebilir. Bu surette m羹ddeinin verdii cevap layihas覺 derhal m羹ddeaaleyhe tebli olunur.
M羹ddeaaleyh, m羹ddeinin tebli ettirdii cevap layihas覺na on g羹n zarf覺nda cevap verebilir.
179uncu maddenin birinci ve ikinci numaralariyle 180 inci ve 197 nci madde ler ahkam覺 m羹ddeaaleyhin cevab覺na mukabil m羹ddeinin dermeyan eyledii defi ile m羹ddeaaleyhin bu defa kar覺 beyan eyledii defiler hakk覺nda dahi tatbik olunur.
襤ki taraf yaz覺 bilmedikleri ve mahkemenin bulunduu mahalde vekaleti ifa edebilecek kimse bulunmad覺覺 takdirde tahkikat hakimi iki taraf覺n iddia ve m羹dafaas覺n覺 huzurlar覺nda zab覺t katibine s繹yliyerek yazd覺r覺r.
DRDNC FASIL > TAHK襤KAT
Davan覺n her halinde tahkikat hakimi iki taraf覺 veya vekillerini davetle yekdierinin muvacehesinde davan覺n mesaili maddiyesi hakk覺nda ifadelerini istima ve bunlar覺 sulha da tevik edebilir.
襤ki taraf aras覺nda layihalar teati edildikten veya bunun i癟in muayyen g羹nler ge癟tikten sonra davan覺n muhakeme ve h羹k羹m i癟in kafi derecede tavazzuh ettiini tahkikat hakimi anlarsa tahkikat覺n bittiini kendilerine bildirir.
Aksi halde tahkikat hakimi iki taraf覺 davet ve noksan g繹rd羹羹 cihetleri istizah eder.
Tahkikat hakiminin ispat覺 v羹cut etmeleri i癟in iki tarafa verecei m羹hlet laakal on g羹nd羹r. M羹stacel hallerde hakim re'sen veya iki taraftan birinin talebiyle bu m羹ddeti azaltabilecei gibi icab覺 halinde temdit de edebilir.
Tahkikat hakimi iki taraf veya vekillerini isticvap eder. 襤ki taraf覺n mutab覺k kald覺klar覺 cihetleri tesbit ve ihtilafl覺 olanlar覺 tefrik eyler.
Yukarki maddelerde g繹sterilen muamelelerden sonra tahkikat hakimi davan覺n muhakeme ve h羹k羹m i癟in kafi derecede tavazzuh eylediine kani olursa tahkikat覺n bittiini tefhim eder.
Davan覺n ispat覺 i癟in delil ikamesi laz覺m ise bunlar覺 tafsilen yekdierine tebli etmek 羹zere iki tarafa m羹nasip bir m羹hlet verir.
Tahkikat hakimi ikame edilmek istenilen delillerden hangisinin kabule ayan olduunu ve hangisinin olmad覺覺n覺 esbab覺 mucibe dermeyan覺 suretiyle takdir ve karara rapteder. Karar aleyhine esas davan覺n muhakemesinde itiraz olunabilir.
襤kame edilmek istenilen deliller hakk覺nda tahkikat hakimi (218) inci madde mucibince karar vermezden evvel re'sen veya iki taraftan birinin talebine binaen murafaa icras覺 i癟in iki taraf覺 huzuruna celp ve davet edebilir.
Delillerin, kabul veya reddi hakk覺nda tahkikat icra edildii celsede ibraz ve ikamesi caizdir. Bu m羹mk羹n olmazsa hakim delili istima ve tetkik i癟in ayr覺ca bir g羹n tayin eder.
襤ki taraf覺n esas dava hakk覺nda dermeyan edecei bilumum itiraz ve m羹dafaalar birlikte tahkik olunur. u kadar ki tahkikat hakimi muhakemeyi basitletirmek veya k覺saltmak i癟in re'sen veya iki taraftan birinin talebine binaen tahkikat覺n her halinde mezk羹r itirazat veya m羹dafaattan birini veya bir k覺sm覺n覺 dierinden evvel tahkik ederek h羹kmedilmesine karar verebilir.
BE襤NC襤 FASIL > HAD襤SE
Tahkikat esnas覺nda davaya m羹teallik bir mesele hakk覺nda tahkikat hakiminden karar almak istiyen taraf bunu tetkikata mahsus celsede ifahen veya celse haricinde iki n羹sha olarak verecei arzuhal ile talep eder.
Dermeyan edilen talebi tahkikat hakimi ayan覺 tetkik g繹r羹p reddine karar vermedii takdirde arzuhalin bir n羹shas覺n覺 tayin edecei m羹ddet zarf覺nda cevab覺n覺 ve icab覺 halinde noktai nazar覺n覺 bildirmek i癟in dier tarafa tebli eder.
Hadise hakk覺nda iki taraf ihtilaf halinde ise tahkikat hakimi karar覺n覺 evrak 羹zerine veya kendilerini davet ve ifadelerini istima ettikten sonra verir. Kanunen ekli mahsus tayin edilmi olan ahval m羹stesnad覺r.
Kaide olarak tahkikat hakimi hadis e hakk覺nda bir celsede iki taraf覺 istima ve delailini tetkik ve karar覺n覺 ita eder. 襤ktizas覺na g繹re delillerin dier celsede ikame ve tetkik覺na da karar verebilir.
Salahiyet gibi hadise eklinde halli muktazi iddialar mahkemeye gelmeksizin tahriren de dermeyan olunabilir.
Tahkikat hakimi hadise hakk覺ndaki karar覺n覺 derhal ittihaz ve iki tarafa tefhim veya kendilerine bildirmek 羹zere nihayet 羹癟 g羹n zarf覺nda mahkeme kalemine tevdi eder.
ALTINCI FASIL > MUHASEBEYE MUHTA DAVALARDA 襤HZAR襤 MUAMELELER
Hesap g繹r羹lmesine veya kalem kalem tetkika muhta癟 davalarda hakim re'sen veyahut iki taraftan birinin talebiyle delillerin ikamesinden evvel ihzari muamele icras覺n覺 emredebilir.
Tahkikat i癟in tayin edilecek celsede iki taraf ifahen ve tafsilen beyan ettikleri hesap ve kalemler hakk覺nda izahat verirler. Tahkikat hakimi bu bapta iki taraf覺n mutab覺k kalmalar覺na 癟al覺覺r. 襤ine g繹re yan覺na bir m羹tehass覺s alabilir ve ald覺覺 m羹tehass覺s覺 iki tarafa bildirir.
襤ki taraf bu kanun h羹km羹ne tevfikan hakim taraf覺ndan emrolunan vesikalar覺 ve hesap varaka veya defterlerini ibraz etmee mecburdurlar.
Hakim nakli m羹k羹l defter ve vesikalar覺 istisnaen bulunduklar覺 mahalde dahi tetkik veya bu salahiyetini intihap edecei ehlivukufa tevdi edebilir.
襤ki taraf覺n verecekleri ifahi izahat dinlenip g繹sterilen evrak ve defterler tetkik olunarak mutab覺k kald覺klar覺 veya ihtilaf ettikleri cihetler zapta yaz覺l覺r. Bundan sonra tahkikata usulen devam olunur.
Hakim taraf覺ndan baka suretle muamele yap覺lmas覺 tensip olunan haller m羹stesna olmak 羹zere ibraz olunan evrak zab覺tnameye kaydedilmekle beraber dosyas覺nda saklan覺r.
YED襤NC襤 FASIL > TAHK襤KAT HAK襤M襤N襤N 襤K襤 TARAFI 襤ST襤CVABI
Tahkikat hakimi iki taraftan her birini re'sen veya talep 羹zerine isticvap edebilir. Hakim isticvap edecei tarafa evvelemirde hakikat覺 olduu gibi s繹ylemesi hakk覺nda vesayada bulunabilir.
襤sticvap m羹ddeabihe veya onunla m羹nasebeti olan hallerle vak覺alara taall羹k etmek icap eder.
襤sticvap olunacak ah覺s, mahcur veya ya覺 on alt覺dan k羹癟羹k ise hakimin takdirine g繹re ya kendisi veya velisi veya vasisi ve h羹kmi ah覺s ise m羹messili isticvap olunur.
襤sticvap olunacak kimsenin bizzat gelmesi laz覺md覺r. Ancak o kimse mahkemenin dairei kazas覺 haricinde mukim ise istinabe suretiyle isticvap olunur.
Hakim taraf覺ndan muvacehe icras覺 m羹stesna olmak 羹zere isticvap yaln覺z mahkeme katibi haz覺r olduu halde yap覺l覺r. u kadar ki isticvap edilecek taraf vekilini beraber bulundurabilir.
Vekilin davay覺 tenvir i癟in kendisince l羹zum g繹rd羹羹 cihetleri m羹vekkilinden sorulmas覺n覺 hakimden talebe hakk覺 vard覺r. Dier taraf da ayn覺 salahiyeti haizdir.
Vekil m羹vekkiline tevecc羹h eden suale cevap vermekten veya verilecek cevab覺 telkin veya ima etmekten memnudur.
襤sticvap i癟in davet edilen taraf meru bir manii olmaks覺z覺n gelmezse o celsenin muhakeme masrafiyle dier taraf覺n o celse i癟in masraf olarak takdir edilecek meblaa mahkum edilir ve yeniden davet olunur.
Bunun 羹zerine gelmedii veyahut sorulan suallere cevap vermedii surette hakim tertip eyledii sualleri ikrar eylemi addolunaca覺n覺 kendisine tebli veya tefhim eder. Yine gelmedii veya cevap vermedii takdirde hakim sual olunan vak覺alar覺 ikrar etmi addeder.
襤sticvap bitince zab覺taname tanzim olunur.襤bu zab覺tname alenen her iki taraf muvacehesinde okunduktan sonra ziri hakim ve katip ile isticvap olunan kimse taraf覺ndan imza olunur. Verilen cevaptan sonra yap覺lan tebedd羹ller ve ilaveler zab覺t varakas覺na tahi ye ve imza edilir.襤mzas覺z tahiyelerin h羹km羹 yoktur. Zab覺t varakas覺n覺 imzadan imtina halinde keyfiyeti imtina i癟in g繹sterilen sebep zab覺t varakas覺na yaz覺larak hakim taraf覺ndan imza olunur.
SEK襤Z襤NC襤 FASIL > DEL襤LLER VE 襤KAMES襤
B襤R襤NC襤 KISIM > UMUM襤 HKMLER
Dava evrak覺nda veya hakim huzurunda iki taraftan birinin veya vekilinin sebkeden ikrar覺 muteberdir. Ve mukir olan taraf aleyhine delil tekil eder.
Maddi bir hatadan neet ettii sabit olmadk癟a ikrardan r羹cu olunamaz.
Sulh m羹zakeresi esnas覺nda sebkeden ikrar muteber deildir.
Mahkeme haricindeki ikrar覺 teyit edecek delail ve emare mevcut ise hakim buna binaen h羹k羹m verebilir.
Kaziyei muhkeme, ancak mevzuunu tekil eden husus hakk覺nda muteberdir.
Kaziyei muhkeme, mevcuttur denilebilmek i癟in iki taraf覺n ve m羹ddeabihin ve istinat olunan sebebin m羹ttehit olmas覺 laz覺md覺r.
Delil davan覺n halline tesir edebilecek m羹nazaal覺 hususlar覺 ispat i癟in ikame olunur.
Maruf ve mehur olan veya ikrar olunan hususlar m羹nazaal覺 say覺lmaz.
Delil ikamesiyle m羹kellef olan veya mehur ve maruf bir vakaya istinat eden taraf覺n iddias覺 hilaf覺n覺 ispat i癟in hasm覺 delil ikame edebilir. Fakat m羹cerret bu talebiyle beyyinenin kendisine m羹teveccih olduunu kabul etmi addolunamaz.
Bu Kanunun tayin ettii haller m羹stesna olmak 羹zere hakim ikame olunan delilleri serbest癟e takdir eder.
Kanunun tayin ettii istisnalardan maada hallerde deliller hakim huzurunda istima ve tetkik olunur ve mahkemede veya haricinde icra olunan tetkikler ve muameleler tafsilen zab覺t varakas覺na yaz覺l覺r.
ahit ve ehlivukufla m羹ddeas覺n覺 ispat edecek taraf evvelemirde hangi hususa dair bunlar覺n isticvap olunacaklar覺n覺 tayin eder.
襤ki taraf istinat ettikleri bil羹mum vesikalar覺 m羹fredat pusulas覺 ile beraber mahkeme kalemine verir. Bunlardan hakim taraf覺ndan tetkika ayan g繹r羹lenleri dosyas覺na vaz覺 ile dierleri iade olunur.
襤braz覺na karar verilecek vesika, ibraz edecek taraf yedinde bulunmuyorsa i bu kanun ahkam覺na tevfikan celp ve tetkik olunur. Tahkikat hakimi icab覺na g繹re vesikan覺n dier bir mahkeme marifetiyle tetkik覺na da karar verebilir.
襤ki taraftan her birinin beyan eyledii deliller m羹mk羹n olduu kadar aleni celsede tetkik olunur.
Bu suretle tetkikat覺n ikmali kabil olmazsa ikmali i癟in icap eden celseleri hakim tayin eder.
襤kame ve beyan olunan delillerin tamemen istima ve tetkik覺ndan sonra iki y羹z yirmi birinci madde h羹km羹ne tevfikan ayr覺ca tahkikat icras覺na karar verilmiyen meselelerde iki taraftan her biri yeni delil ibraz ve ikamesini istiyebilir. Hakim muvaf覺k g繹r羹rse bu talebi kabul eder.
襤K襤NC襤 KISIM > AHADET
Aa覺daki kimseler ahadetten imtina edebilirler:
1 - 襤ki taraftan birinin nianl覺s覺,
2 - Aralar覺nda evlilik rab覺tas覺 m羹rtefi olsa bile iki taraftan birinin kar覺 veya kocas覺,
3 - 襤ki taraftan birinin neseben veya sebeben usul ve f羹ruu yahut 羹癟羹nc羹 dereceye kadar neseben veya kendisiyle s覺hriyet has覺l olan evlilik rab覺tas覺 m羹rtef覺 olsa bile ikinci dereceye kadar sebeben civar h覺s覺mlar覺 ve aralar覺nda evlatl覺k rab覺tas覺 bulunanlar,
4 - Memuriyet ve sanat ve meslekleri itibariyle bir kimsenin s覺rr覺n覺 bilenler, u kadar ki o kimse muvafakat ederse ahadetten imtina edemezler.
Aa覺daki hallerde herhangi bir kimse ahadetten imtina edebilir:
1 - ahadeti kendisine, yahut yukarki maddenin 1 - 3 numaralar覺ndaki h覺s覺mlar覺ndan birine dorudan doruya mali bir zarar覺 mucip ise,
2 - ahadeti kendisinin veya yukarki maddenin 1 - 3 numaralar覺nda g繹steri len h覺s覺mlardan birinin eref ve haysiyetlerini ihlal veya haklar覺nda takibat覺 cezaiye icras覺n覺 istilzam ederse,
3 - Mahremiyeti kendisince m羹ltezem ve sanat覺na ait esrar覺n ifas覺n覺 m羹eddi ise.
Aa覺daki kimseler yeminsiz dinlenir:
1 - 襤stima esnas覺nda on be ya覺n覺 ikmal etmiyenler,
2 - Kuvay覺 akliye ve fehmiyelerinin tekemm羹l edememesinden veya hali zaafta bulunmas覺ndan dolay覺 yeminin mahiyet ve manas覺n覺 kafi derecede takir edemiyenler.
3 - M羹ddeti cezaiyeleri i癟inde hidemat覺 ammeden memnu bulunanlar,
4 - 245 inci madde nin 1 - 3 num aralar覺 ve 246 nc覺 maddenin 1, 2 numaralar覺 mucibince ahadetten imtina haklar覺 olup da ibu haklar覺n覺 istimal etmiyenler,
5 - Bir taraf覺n davay覺 kazanmas覺nda hukuki menfaati olan kimseler,
6 - ahadet zaman覺nda iki taraftan birinin evinde veya ticarethanesinde infak ve iae veya istihdam olunanlar.
245inci maddede yaz覺l覺 haller ile 246 nc覺 maddenin birinci f覺kras覺ndaki halde aa覺daki ekillerden biri tahakkuk ederse ahadetten imtina olunamaz:
1 - Hukuki bir tasarrufta ahit s覺fatiyle haz覺r bulundurulmu olan kimse bu tasarrufun esas覺 ve muhteviyat覺 hakk覺nda,
2 - Aile efrad覺ndan vuku bulan doum, 繹l羹m ve evlenme vakalar覺 hakk覺nda,
3 - Aile rab覺talar覺ndan m羹tevellit mali ihtilaflar hakk覺nda,
4 - 襤ki taraftan birinin hukukan selefi veya m羹messili s覺fatiyle ahidin bizzat icra eyledii muameleler hakk覺nda.
Devlet hizmetinde bulunanlar覺n, meslek s覺rriyle mukayyet olduklar覺 vakalar hakk覺nda hizmetlerinden ayr覺ld覺ktan sonra da mensup olduklar覺 resmi makam覺n tahriri izni olmad覺k癟a ahit s覺fatiyle istimalar覺 caiz deildir. Bu mezuniyet B羹y羹k Millet Meclisi azas覺 hakk覺nda Meclis, Heyeti Vekile azas覺 hakk覺nda Reisicumhur ve bundan maadalar覺 i癟in mensup olduklar覺 Vekil taraf覺ndan verilir.
ahadet menafii Devlete muz覺r g繹r羹lmedik癟e izin verilmesinden imtina olunamaz.
Bu mezuniyet mahkeme karar覺 羹zerine m羹zekkere ile istenilir.
襤zin 羹zerine ahit celp ve istima olunur.
ahadetten imtina eden kimse imtina sebebini ve delilini istima edilecei g羹nden evvel, katibe zaptettirmek suretiyle ifahen veya tahriren mahkemeye bildirmee mecburdur. .
襤mtina sebeplerini tahriren beyan eden veya katibe zaptettiren ahit muayyen g羹nde mahkemede haz覺r bulunm覺yabilir.
Mahkeme bakatibi, gerek tahriri olsun gerek zaptedilmi bulunsun ahidin imtina hakk覺ndaki beyan覺n覺 iki tarafa tebli eder.
ahidin imtina sebebi hakk覺nda hakim iki taraf覺 dinleyip bu baptaki delili tetkik ettikten sonra karar覺n覺 verir.
ahadetten imtina ettiini bildirmi olan ahit muayyen g羹nde gelmezse beyanat覺 okunarak tetkik olunur.
Yukardaki maddelerde g繹sterilen h羹k羹mler mahfuz kalmak artiyle ahadet i癟in 癟ar覺lan herkes gelmee mecburdur. Meru sebep olmaks覺z覺n davete icabet etmiyen ahit on be liraya kadar cezayi nakdiye mahk羹m edilir ve gelmemesi mahkemenin talik覺n覺 mucip olmu ise talikten m羹tevellit masarifi muhakeme ile de mahk羹m edilebilir.
Hakim gelmiyen ahidin kuvvei cebriye ile ihzar edilmesine dahi karar verebilir.
ahidin davada menfaati bulunmak gibi ahadetin doruluunda 羹pheyi mucip esbap mevcut olursa, bunu iki taraftan her biri iddia ve ispat edebilir.
ahitler tahkikat hakimi taraf覺ndan istima olunur. Hasta veya mal羹l olmas覺ndan dolay覺 mahkemeye gelemiyen ahidi hakim ikametgah覺nda dinler.
ahidin istima覺 s覺ras覺nda m羹him bir sebebe binaen hakim taraf覺ndan hilaf覺na karar verilmi olmad覺k癟a iki taraf haz覺r bulunabilir.
M羹ste sna hallerde, iki taraf覺n muvafakatleri ve hakimin tensibiyle, tayin olunacak m羹ddet zarf覺nda cevaplar覺n覺 tahriren beyan etmek 羹zere ahide bir sual varakas覺 g繹nderilebilir. Bu suretle muamele yap覺lmas覺 ahidin verecei cevab覺n h羹kme kafi olup olmad覺覺n覺 hakimin takdir etmesine mani olamaz.
ahidin bulunduu mahal mahkemesi marifetiyle de istima覺na karar verilebilir. Bu takdirde tayin olunan g羹n ve saatte haz覺r bulunmas覺 i癟in ahide tebligat icraolunur. 襤ki tarafa da mal羹mat verilir.
ahitler alel羹sul tebli olunacak davetiye ile mahkemeye 癟a覺r覺l覺r. Davetiyede iki taraf覺n isimleri ve hangi hususu ispat i癟in mahkemeye 癟ar覺ld覺覺 ve hangi g羹n ve saatte haz覺r bulunulaca覺 yaz覺l覺r.
Tebli muhakeme g羹n羹nden laakal iki g羹n evvel icra olunmak laz覺md覺r.
M羹stacel ilerde ahidin daha evvel gelmesine karar verilebilir.
Gayrimenkule m羹teaallik hususlarda ve ahidin irae suretiyle ahadetinden hakikat覺n daha ziyade zahire 癟覺kaca覺 meczum olan dier hallerde ahitlerin mahallinde istima覺na karar verilebilir.
襤stima esnas覺nda evvelemirde ahitten isim ve 繹hret ve sin ve sanat ve mahalli ikameti ve iki tarafa karabeti olup olmad覺覺 ve varsa derecesi ve ahadetine itimad覺 kald覺rabilecek bilc羹mle m羹nasebet ve alakalar sorulur.
Yukardaki maddede g繹sterilen suallerden sonra hakim ahidi hakikati hali doru s繹ylemee tevik ve icab覺 halinde kendisine yemin ettirileceini ihtar eder. Yemin ahadetten sonra eda ettirilir.
Yemin ancak ederse hakim taraf覺ndan veya iki taraftan biri canibinden vuku bulacak talep 羹zerine eda ettirilir.
ahit yeminden imtina ederse esbab覺 sual edilerek verecei cevap zapta yaz覺l覺r.
Yemin aa覺daki ekilde icra olunur:
Hakim ahide:"ahit s覺fatiyle sorulan suallere verdiiniz cevaplar覺n hakikate muhalif olmad覺覺na ve mehudat ve mal羹mat覺n覺zdan birey saklamad覺覺n覺za Allah覺n覺z ve namusunuz 羹zerine yemin ediyor musunuz"ve ahit de cevaben"Allah覺m ve namusum 羹zerine yemin ediyorum"der.
ahitler ayr覺 ayr覺 dinlenir ve icab覺nda muvacehe olunur.
Hakim bizzat ahitleri isticvap eder.
襤ki taraftan her biri ahide ahadetini tavzih ve ikmal i癟in laz覺m olan yeni sualler sordurabilir. Bu suallerin varit olup olmad覺覺nda iki taraf ihtilaf ederse hakim buna derhal karar verir. ahidin istinabe suretiyle isticvab覺 laz覺mgeldiinde hangi hususlardan dolay覺 isticvap olunaca覺n覺 hakim tayin eder. Bu halde birinci f覺kra h羹km羹ne tevfikan iki taraf覺n mesele ile m羹nasebettar yeni sual sordurabilmek hakk覺 mahfuzdur.
襤ki taraftan her biri dorudan doruya ahide bir ey sormaktan ve ahitlerin ifadesini kesmekten ve kavlen ve fiilen onu tahsin ve tezyif etmekten memnudur. Hilaf覺nda hareket eden taraf
veya vekili hakimin ilk ihtar覺na ramen hareketinde devam ederse hakim mahkemeden d覺ar覺 癟覺kartabilir ve 70 ve 150 nci madde ler mucibince muamele olunur.
ahit bildiini ifahen s繹yler. Yaz覺l覺 notlar kullanmas覺 memnudur. u kadar ki ahit tarihleri ve rakamlar覺 tayin veyahut baz覺 hususlar覺 tafsil etmek veya hat覺ras覺n覺 toplamak i癟in yaz覺lar覺na bakmak mecburiyetinde olduunu hakime s繹ylerse hakim derhal yaz覺lar覺na bakmas覺na veya tayin edecei celsede yeniden istima覺na veyahut tayin ettii m羹ddet zarf覺nda mal羹mat覺n覺 tahriren imzas覺 alt覺nda mahkeme kalemine vermesine karar verebilir.
ahit T羹rk癟e bilmezse terc羹manla isticvap olunur. Sa覺r ve dilsiz olan ahit yazmak ve okumak bilirse sualler kendisine tahriren bildirilir ve cevaplar覺 yazd覺r覺l覺r. Yaz mak ve okumak bilmedii takdirde hakim kendisini iareti mahsusas覺n覺 anl覺yacak ehlivukuf marifetiyle isticvap eder.
ahadet mecburi olan hallerde cevaptan veya yeminden imtina eden ahit derhal on be liraya kadar cezayi nakdiye mahk羹m edilerek yeniden istima olunmak 羹zere dava talik olunur ve bu celse masraf覺na mahk羹m edilir. Yine cevaptan veya yeminden imtina ederse o mahkemece on be g羹n羹 tecav羹z etmemek 羹zere hapsedilir.
襤bu hapis cezai neticeeri tevlit etmez.
ahidin ifadesi zab覺tnameye yaz覺l覺p huzurunda okunduktan sonra ziri kendisine imza ettirilir.
Hakim ahadet esnas覺nda ahidin yalan s繹yledii veya menfaat temin ederek ahadet ettii hakk覺nda kavi delil ve emareye destres olursa derhal bir zab覺t varakas覺 tanzim ve m羹ddeiumumiye tevdi eder.
Hakim ahidin ve c羹r羹mde erikleri varsa onlar覺n tevkifine de karar verebilir ve takibat覺 kanuniye icra edilmek 羹zere m羹ddeiumumilie sevk eder.
ahit ikame edecek kimse evvelemirde bunlar覺n isim ve 繹hreti ve mahalli ikametleriyle h羹viyetlerini tayine medar olacak evsaf覺 sairelerini muhtevi listeyi mahkemeye takdim eder. Bu listede g繹sterilmemi olan kimseler ahit olarak istima olunamaz ve ikinci bir liste verilemez.
NC KISIM > EHL襤VUKUF
Halli, malumat覺 mahsusa ve fenniyeye tevvakkufeden hususta, hakim ehlivukufun rey ve m羹talaalar覺n覺 almaa karar verir.
Ehlivukuf, iki taraf ittifak edemedikleri halde tahkikat hakimi taraf覺ndan intihap olunur.
Mesaili mahsusada rey ve m羹talaalar覺n覺 beyan etmek i癟in H羹k羹met taraf覺ndan m羹ntahap ehlivukuf varsa ehlivukufun bunlar aras覺ndan intihab覺 laz覺md覺r. .
Yaln覺z bir kii ehlivukuf intihap edilebilir. 癟ten ziyade intihap olunamaz.
Hakim l羹zum g繹r羹rse ehlivukufu beyan ettikleri veya edecekleri rey ve m羹talaan覺n bitarafane olduuna veya olaca覺na dair tahlif edebilir.
Ehlivukuf hakimler i癟in muayyen esbaba binaen reddolunabilir. Ret talebi hakim taraf覺ndan hadise eklinde tetkik olunarak karar verilir. Esbab覺 retten dolay覺 yemin teklif olunamaz.
Ret talebi ehlivukufun intihap edildiine 覺tt覺la tarihinden itibaren 羹癟 g羹n zarf覺nda vuku bulmak laz覺md覺r.
Mal羹mat覺na m羹racaat edilecek hususu bilmeksizin sanat覺n覺 icra etmesi kabil olm覺yan ve alenen icray覺 sanat eden kimseler o husus hakk覺nda ehlivukufluu kabule mecburdurlar.
Yaln覺z ahitler hakk覺ndaki esbaba binaen kabulden imtina edebilirler.
Mahkemeye gelmekten veya gelip de ifay覺 vazifeden imtina eden ehlivukuf ahitler hakk覺ndaki h羹k羹mlere tevfikan cezayi nakdiye ve celse masraf覺na mahkum edilirse de hapislerine karar verilemez.
Hakim iki taraf覺n ifadesini istimadan sonra ehlivukufa sorulacak sualleri tayin eder. Ehlivukuf dier taraf haz覺r olmaks覺z覺n iki taraftan birini isticvap edemez ve bu cihet ehlivukufa evvelemirde ihtar olunur.
Tetkikat i癟in keif icras覺 veya dier ihzari bir muamele ifas覺 laz覺mgelirse iki taraftan her biri bu muamelede haz覺r bulunabilir.
Ehlivukuf, hakim taraf覺ndan tayin olunan m羹ddet i癟inde aralar覺nda m羹zakere ettikten sonra m羹talaalar覺n覺 havi raporu yazarlar.
Rapor ehlivukufun reylerinin m羹stenit olduu esbab覺 mucibiye ve ihtilaf halinde sebebi muhalefeti ve tanzim olunduu tarihi ve ehlivukufun imzalar覺n覺 ve iki taraf覺n isimlerini muhtevi olmak laz覺md覺r.
Ekallyette kalan ehlivukuf ayr覺 bir rapor tanzim edebilir.
Ehlivukuf raporunu mahkeme kalemine verir. Verildii tarihi bakatip rapora iaret eder ve mahkemeden evvel suretlerini iki tarafa tebli eder.
Hakim raporda noksa n ve m羹phem g繹rd羹羹 cihetleri itmam ve izah i癟in ehlivukufa yeni sualler tertip edebilir. 襤ki taraf dahi noksan ve m羹phem cihetler hakk覺nda ehlivukuftan izahat al覺nmas覺n覺 raporun kendilerine teblii tarihinden bir hafta zarf覺nda hakimden tahriren talep edebilirler.
Hakim m羹temmim izahat vermeleri z覺mn覺nda ehlivukufu tayin edecei celseye davet ile ifahen istima edebilir.
Ehlivukufun ifahen verecekleri izahat hulasa ve癟hile zapta kaydedilerek zir kendilerine imza ettirilir.
Hakikat覺n tezah羹r羹 i癟in l羹zum g繹r羹rse tahkikat hakimi veya esas davay覺 r羹yet edecek mahkeme evvelki veya yeniden intihap edecei ehlivukuf vas覺tasiyle tekrar tetkikat icra ettirebilir.
Ehlivukufun 羹creti hakim taraf覺ndan takdir olunur.
Ehlivukufun rey ve m羹talaalar覺 hakimi takyit etmez.
DRDNC KISIM > SENET
1 - UMUM襤 HKMLER
Kanunun muayyen bir delil ile ispat覺n覺 emreyledii hususlar baka suretle ispat olunamaz. 襤ki taraf癟a muayyen deliller ile ispat覺 tahriren kabul edilmi olan veya muhakeme esnas覺nda olve癟hile beyinlerinde karar verildii ikrar olunan maddeler hakk覺nda baka delil kabul olunmaz.
Bir hakk覺 ihtas, nakil ve tahvil, tecdit, ikrar, itfa ve 覺skat maksad覺yla icra edilen bilc羹mle tasarrufat, zaman覺 vukuundaki miktar veya k覺ymeti be bin kuruu tecav羹z ettii takdirde, senetle ispat olunmak laz覺md覺r.
Senetle ispat覺 iktiza eden tasarruflar覺n miktar veya k覺ymeti isifa ve ibra gibi her hangi bir sebeple muayyen haddin dununa tenezz羹l etse dahi yine senetsiz ispat olunamaz.
Senede merbut olan her nevi iddialara kar覺 dermeyan olunacak m羹dafaalar ile senedin tanziminden evvel veya tanzimi s覺ras覺nda veya sonra bunun h羹k羹m ve kuvvetini tenkis edebilecek tasarrufat ve beyanat be bin kurutan az bir meblaa taalluk etse dahi ahitle ispat olunamaz.
Ticari muamelerinin ispat vas覺talar覺 hakk覺nda Ticaret Kanununun istisnai h羹k羹mleri mahfuzdur.
Senetle ispat覺 laz覺mgelen hususlarda tahriri bir mukaddimei beyyine mevcut olursa ahit istima覺 caizdir.
Mukaddimei beyyine m羹ddeabihin tamamen s羹butuna kafi olmamakla beraber bunun vukuuna delalet eden ve aleyhine ibraz edilmi olan taraf canibinden verilen evrak ve vesaiktir.
Aa覺daki hallerde her halde ahit ikame olunabilir:
1 - Usul ve f羹ru, birader ve hemire veya kar覺 koca ve kay覺npeder ve valide ile damat ve gelin aras覺ndaki muameleler,
2 - C羹r羹mden m羹tevellit olsun olmas覺n tazminat覺 m羹stelzim fiiller,
3 - Yang覺n veya kazay覺 bahri veyahut d羹man istilas覺 gibi senet al覺nmas覺 gayrim羹mk羹n veya fevkalade
m羹k羹l hallerde yap覺lan muameleler.
4 - Halin icab覺na ve iki taraf覺n vaziyetlerine nazaran senede rapt覺 m羹teamil olm覺yan muameleler,
5 - Akitlerde hata, hile, gabin, cebir ve ikrah vukuu.
Nagehani bir hadise veya m羹cbir bir sebep ile senedin sahibi yedinde veyahut her ne suretle olursa olsun alel羹sul tevdi olunan resmi memur nezdinde zayi olduu hakk覺nda kanaatbah delil ve emareler mevcut olduu takdirde ahadetle dava ispat olunabilir.
Mahkeme ilamlariyle katibiadillerce re'sen tanzim olunan senetler sahtelii ve salahi -
yattar memurlar覺n salahiyetleri dahilinde usul羹ne tevfikan tanzim veya tasdik ettikleri vesikalar hilaf覺 ispat olununcaya kadar delili kati tekil eder.
u kadar ki mahkeme ibu evrak hakk覺nda 羹pheyi davet eden haller g繹r羹rse bunlar覺 tanzim ve tasdik eden daireden izahat itas覺n覺 istiyebilir.
Ecnebi memlekette usul羹ne tevfikan salahiyettar memurlar覺 taraf覺nda n tanzim veya tasdik k覺l覺nm覺 olan senetlerin mahallinde mer'i kanunlara mutab覺k olduu mahalli T羹rkiye ehbenderi veya T羹rk siyasi memurlar覺 taraf覺ndan tasdik k覺l覺nm覺 ise resmi senet h羹k羹m ve kuvvetinde addolunur. Bu suretle tasdik k覺l覺nmam覺 senetlerin delil tekil edip etmiyecei mahkemece takdir olunur. Mahkeme huzurunda ikrar olunan senetler resmi h羹km羹ndedir.
M羹h羹r veya bir alet vas覺tasiyle vazolunan imza veya c羹zdan ile muamele icras覺n覺 itiyat etmi olan 羹esseselerde muamelenin iptidas覺nda tayin olunup bir sureti hesap defterine veya c羹zdana mevzu bulunan m羹h羹r veya imza ile yap覺lacak muamele muteberdir. Bundan baka imza vaz'覺na muktedir olam覺yan veya yaz覺 bilmiyen ahs覺n heyeti ihtiyariye ve mahallince maruf iki ah覺s taraf覺ndan tasdik edilmi ve el ile yap覺lm覺 bir iaret veya m羹h羹r istimal etmesi caizdir.
Senette mevcut bulunan 癟覺k覺nt覺 ve kezalik senedin metninde veya hamiindeki hak ve silinti ayr覺ca tasdik edilmemi ise inkar halinde keenlemyek羹ndur.
Yaln覺z bu kabil 癟覺k覺nt覺, hak ve silinti mahkemece senedin s覺hhat veya manas覺na m羹essir olacak mahiyette g繹r羹l羹rse senet k覺smen veya tamamen h羹k羹ms羹z addolunabilir.
襤mzas覺 ikrar veya mahkemece onun olduuna h羹kmolunan gayri resmi senet tarihi imza eden ile miras癟覺lar覺 hakk覺nda muteber olup 羹癟羹nc羹 kimseler haklar覺nda h羹k羹m ifade etmez.
Bir senedin kendisine ibraz olunduu, katibiadil veya salahiyettar memur taraf覺ndan alel羹sul tasdik edilmi ise ibraz tarihi veyahut imza edenlerden birinin vefat覺 tarihi veya imza etmesine imkan覺 maddiyi selbeden bir hadisenin vukuu tarihi veyahut ol senedin bir muamelei resmiyeye esas ittihaz k覺l覺nd覺覺
tarih 羹癟羹nc羹 ah覺slar hakk覺nda da muteber addolunur. Bu nevi senetlerde bahsolunan sair senetlerin tarihleri 羹癟羹nc羹 ah覺slar hakk覺nda ancak son senet tarihinin musaddak addolunduu tarihten itibar olunur.
襤bra ve kabz覺 mutazamm覺n senedat覺 gayri resmiye ile t羹ccar覺n muamelat覺 ticariyelerinden dolay覺 verdikleri senetlerin tarihi evvelki madde ve癟hile tahakkuk ettirilmese bile 羹癟羹nc羹 ah覺slara kar覺 muteber addolunur. u kadar ki hilaf覺 ispat olunabilir.
K覺smen veya tamamen kabz覺 mutazamm覺n olarak senet zirine veya zahr覺na alacakl覺 taraf覺ndan bizzat yaz覺lan veya bakas覺 taraf覺ndan yaz覺l覺p da alt覺nda alacakl覺n覺n imzas覺 bulunan ibareler muteberdir.
Telgrafnameler keide i癟in telgrafhaneye verilen as覺llar覺na mutabakat覺 ihtilafl覺 olmad覺k癟a delil tekil eder. 襤htilaf halinde sahibi taraf覺ndan yaz覺lm覺 veyahut imza edilmi olan asl覺na itibar olunur.
Defatiri ticariyede m羹nderi癟 kay覺tlar覺n h羹k羹m ve kuvvetleri Ticaret Kanunu ahkam覺na tabidir.
Bir kimsenin hususi evrak veya defterine bir hakk覺n istifa veya ibras覺n覺 mutazamm覺n yazd覺覺 kay覺tlarla yedindeki eya 羹zerine yaz覺p m羹nderecat覺ndan senet makam覺na ikame eyledii anla覺lan kuyudat ve taah羹dat o kimse makam覺na kaim olanlar aleyhine delil tekil eder.
N羹fus kuyudat覺 esasiyesinin z覺ya覺 ve suveri musaddakas覺n覺n f覺kdan覺 halinde doum, 繹l羹m, evlenme vukuat覺 tarihleri, m羹teveffa baba veya anan覺n evrak ve defatiri hususiyesindeki yaz覺larla ispat olunabilecei gibi baba ve anas覺 me癟hul olarak sicilli n羹fusa mukayyet bulunanlarda bu kabil evrak ile baba ve analar覺na nispetlerini ispat edebilirler.
Mahkemece muayyen bir hususun ispat覺na karar verildikten sonra o husus hakk覺nda 羹癟羹nc羹 ah覺s veya memuru resmi nezdinde dier bir delil bu-lunduundan bahisle ibraz覺 i癟in m羹hlet talep olunursa davay覺 uzatmak maksadiyle veya ihmali fahi neticesi olarak vaktiyle dermeyan olunmad覺覺na hakim kan i olur ve has覺m dahi talep ederse beyan olunan delilin ademi tetkik ve istima覺na karar
verebilir.
Delili ibraz eden taraf hasm覺n muvafakati olmad覺k癟a ana istinatten sarf覺nazar edemez.
Davan覺n esnay覺 tahkik覺nda bir taraf kendisine nispet olunan senette muharrer yaz覺 ve imzay覺 inkar veya tan覺mad覺覺n覺 beyan ederse iki taraf覺n ifadat覺 ve olbapta serdolunan deliller 羹zerine hakim kafi derece kanaat has覺l eyledii takdirde senedi kabul veya h羹k羹mden 覺skatederek esas hakk覺nda karar verir. Kanaat has覺l olmazsa hakim iki taraf覺n tayin olunacak g羹nde bizzat ispati v羹cut etmelerine karar verir. Her iki taraf muayyen g羹nde m羹tekabilen senet hakk覺nda izahat ita ve medar覺 tatbik olacak evrak覺 irae ve tayin ve yaz覺 ve imzan覺n mevsukiyetini ne ekilde ve ne vas覺ta ile ispat edebileceklerini beyan ederler.
Muayyen g羹nde hakim iki taraf覺 isticvap ve ledelhace senedi imza ettii iddia olunan ahs覺 istiktap eder. Hakim iki taraf覺n ita ettikleri izahattan ve ibraz ve irae ettikleri delillerden veya imza kendisine isnat olunan ahs覺n istiktab覺ndan senedin v羹suk ve ademi v羹suku hakk覺nda istihsali kanaat edemedii surette ehlihibre vas覺tasiyle senedin imzas覺n覺n tahkik覺na veyahut yaz覺ld覺覺n覺 g繹renlerin istima覺na veya senedin m羹nkiri taraf覺ndan yaz覺ld覺覺na sureti katiyede delalet eden vakayiin uhut ile ispat覺na karar verir
Ehlihibre vas覺tasiyle tahkikata karar verildii takdirde medar覺 tatbik olacak yaz覺 ve ehlihibrenin tahkikat覺 icra edecei g羹n hakim taraf覺ndan tayin olunur.
Mahkeme bu bapta ancak iki taraf覺n ittifak ettikleri her nevi evrak ile senedat覺 resmiyeden olan ve bir kimse taraf覺ndan hasbelmemuriye veya mahkeme huzurunda tahrir veya imza edilen evrak覺 tatbika esas addedebilir.
Tatbika esas ittihaz olunabilecek evrak olmad覺覺 veyahut olup da derecei kifayede bulunmad覺覺 takdirde ehlihibre taraf覺ndan terkip olunacak ibarelerle m羹nkir olan kimseye yaz覺 yazd覺r覺larak tatbikat icra olunur.
M羹nazaal覺 olan senedin ziri ve senedin halini m羹beyyin tanzim olunacak zab覺t varakas覺 iki taraf ve katip taraf覺ndan imza olunarak mahkeme kaleminde h覺fzolunur.
Bir memurun hasbelmemuriye yedinde bulunup tatbika esas olmak 羹zere mahkeme kalemine teslim olunmas覺 iktiza eden senedin sureti evvelemirde o memur taraf覺ndan istinsah olunarak ikametgah覺 veya teslim edilecek mahallin mahkemesi reisine tasdik ettirildikten sonra asl覺 teslim olunur.
襤bu suret as覺l makam覺nda olmak 羹zere memuru taraf覺ndan h覺fzolunur ve as覺l h羹k羹m ve kuvvetindedir. Sureti istinsah ve tasdik ettirilmeksizin mahkeme kalemine teslim edilmi olan senedin sureti mahkeme bakatibi taraf覺ndan istinsah ve reis taraf覺ndan tasdik edilerek alakadarlara verilebilir.
Resmi memurun veya 羹癟羹nc羹 ahs覺n senedi teslim veya ibraz edebilmeleri i癟in zaruri masraflar覺 ile senedin sureti harc覺 tahkikat icras覺n覺 talep eden kimse taraf覺ndan verilir.
Hakim senedin m羹nkire aidiyetine karar verdii takdirde m羹nkiri on be liradan elli liraya kadar cezayi nakdiye ve talep vukuunda davan覺n teahhuru sebebiyle dier taraf覺n maruz kald覺覺 zarar覺 tazmine mahk羹m eder.
Resmi ve gayr覺 resmi her nevi senedat覺n sahteliini iddia eden kimse as覺l davay覺 r羹yet eden mahkemede bu iddias覺n覺 gerek davay覺 asliye ve gerek davay覺 hadise suretiyle ikame edebilir. Usul羹ne tevfikan icra k覺l覺nan tetkikat neticesinde senedin sahte olmad覺覺na dair mahkemeden sad覺r olan karar kesbi katiyet ettikten sonra ibu senet hakk覺nda mahakimi cezaiyede dahi sahtelik iddias覺 mesmu olmaz.
Mahkemece sahtelik sebebiyle iptal edilen senet hakk覺nda ciheti cezaiyece ademi mesuliyet ve beraete dair verilecek karar hukuk mahkemesince senedin iptali hakk覺ndaki karara haizi tesir deildir.
Sahtelik iddias覺n覺n, arzuhal ile beyan ve bunun bir suretinin derhal hasma tebli olunmas覺 laz覺md覺r.
Sahtelik iddias覺 308 inci madde ile mevadd覺 m羹taak覺besi ahkam覺na tevfikan tetkik olunur. Sahtelii iddia k覺l覺nan senedin ehlihibre marifetiyle tetkik ve tatbik覺na ve vakayi ve hadisattan haberdar olanlar覺n istima覺na karar verildii takdirde bu kabil senedat, neticei h羹kme kadar bir g羹na muameleye esas ittihaz k覺l覺nmaz. Ancak bu senede m羹steniden evvelce ittihaz edilen ihtiyati tedbirlere de halel gelmez ve ledelhace senet sahibi hukukunun muhafazas覺 z覺mn覺nda sair ihtiyati tedbirlere de tevess羹l edebilir.
Bir senedin sahte olduuna dair sadir olan karar katiyet kesbettikten sonra h羹km羹 veren mahkeme reisi taraf覺ndan zirine h羹km羹n hulasas覺 yaz覺larak senet iptal olunur. Bir mevkii resmiden tanzim ve tasdik k覺l覺nm覺 olan senedin kayd覺 aslisi de bu suretle iptal edilir.
Mahkemece sahtelik iddias覺n覺n reddi halinde sahtelii iddia eden taraftan yirmi liradan y羹z liraya kadar cezayi nakdi al覺nmakla beraber talep vukuunda dier taraf覺n maddi ve manevi zararlar覺 da mahkemece bakaca takdir ve h羹kmolunur.
Sahtelik iddias覺ndan feragat olunabilir ise de feragat覺 vak覺ay覺 kabul edip etmemekte mahkeme muhtard覺r. Mahkeme feragat iddias覺n覺 kabul ettii takdirde 319 uncu madde mucibince icap eden cezayi nakdiyi h羹kmeder.
襤braz olunan senet, suret olursa davan覺n her halinde re'sen veya iki taraftan biri canibinden senedin asl覺n覺n ibraz覺 talep olunabilir. Bu takdirde zayi veya telef olmam覺 ise senedin asl覺n覺 ibraz mecburidir.
Senedin asl覺n覺 muhafaza eden taraf veya katibiadiller veyahut sair memurlar, tahkikat hakiminin karar覺na tevfikan bunlar覺 mahkemeye ibraz etmee mecburdurlar.
Tahkikat hakimi ibraz olunan senedin davan覺n esnay覺 cereyan覺nda h覺fz覺 i癟in icabeden tedbirleri ittihaz veya l羹zumunda yeniden verilmek 羹zere ibraz edene iadesini tensip edebilir.
Tahkikat hakimi ibraz ve iraesi m羹k羹l olan vesikalar覺, mahallinde bizzat veya tayin edecei ehlihibre vas覺tasiyle tetkik ve suretlerini as覺llariyle tatbik eder.
As覺llar覺n halini tesbit i癟in iki taraf huzurunda davet 羹zerine gelmedikleri halde g覺yaplar覺nda yap覺lan muamele hakk覺nda bir zab覺t varakas覺 tanzim olunur. Vesikan覺n fotoraf覺 da al覺nabilir.
Vesika mahkemenin dairei kazas覺 haricinde bulunursa salahiyettar olan mahkemenin niyabetiyle laz覺mgelen tetkikat icra olunur.
Resmi bir dairede bulunmas覺ndan nai vesikan覺n asl覺n覺 iraeden aciz olan taraf onun celbedilmesini talep edebilir.
Ecnebi lisanla yaz覺lm覺 olan vesikay覺 ibraz eden taraf terc羹mesini de raptetmeye mecburdur.
Hakim veya dier taraf m羹brez terc羹meyi kabule ayan g繹rmezse resmen terc羹me ettirilmesi emrolunabilir.
2 - SENEDATIN 襤BRAZI MECBUR襤YET襤
Kanunu Medeni ve Ticaret Kanunu mucibince bir kimse, yedinde bulunan vesikay覺 ibraza mecbur olduu gibi aa覺da yaz覺lan vesikalar覺 da ibraz ile m羹kelleftir:
1 - Mahkemeye verilen evrakta istinat olunan senetler,
2 - Bir taraf覺n dier taraftan davaya m羹teaallik ald覺覺 mektup ve telgraflar,
3 - 襤ki taraf i癟in m羹terek olan muamele ve menfaatlere m羹taallik tanzim olunan vesikalar.
4 - 襤ki taraf覺n m羹stakillen veya m羹tereken malik olduu vesikalar,
Talep vukuunda hesap defterlerinin musaddak par癟alar覺n覺 ibraz mecburidir.
Yukarki maddede zikrolunan musaddak hesap defterleri par癟alar覺n覺n asl覺na mutab覺k olduunu tayin i癟in icap eden defterlerin veyahut par癟as覺 ibraz olunan as覺l defter halinin tesbit edilmesine ve as覺llar覺n fotorafilerinin 癟覺kar覺lmas覺na karar verilebilir.
Vesikan覺n veya hesap defterinin muayyen par癟alar覺n覺n ibraz覺n覺 talep eden taraf m羹mk羹n olduu kadar ibu vesikalar m羹nderecat覺n覺 esbab覺 s羹butiyesini beyan ettii esnada tahriren tasrih ve tayin etmi olmas覺 laz覺md覺r.
襤braz覺 istenilen vesika ile ispat edilmek istenilen hususun davan覺n s羹butuna medar olaca覺na mahkemece kanaat has覺l olduu ve has覺m da ibu vesikan覺n yedinde olduunu ikrar veya tahriren sebkeden talebe kar覺 s羹kut ettii takdirde mahkeme vesikan覺n ibraz覺n覺 emreder.
Vesikan覺n yedinde olduunu inkar eden tarafa hasm覺n覺n talebiyle b繹yle bir vesikaya vaz覺羹lyed bulunmad覺覺na ve itina ile arad覺覺 halde bulamad覺覺na ve hasm覺n覺n istimaline imkan vermemek kasdiyle izaa veya imha veyahut ihfa etmediine ve senedin nerede ve kimin yedinde olduundan mal羹mat覺 bulunmad覺覺na dair yemin teklif olunur. Mahkeme davan覺n haliyle ekli yemini tevfik edebilmek i癟in ledelhace yemin suretini tadil edebilir.
Vesikay覺 ibraz veya yemin etmesine karar verilen taraf kararda tayin olunan m羹ddet zarf覺nda vesikay覺 ibraz etmez ve ademi ibraz覺 mazereti sahihaya m羹stenit olduunu ispat edemez veya teklif olunan yemini kabul ve icra etmezse mahkeme ibraz veya yemin edilmemek hususundaki maksad覺 nazara alarak dier taraf覺n senet m羹nderecat覺 hakk覺ndaki beyanat覺n覺 kabul edebilir.
326 nc覺 maddenin 2, 3, 4 羹nc羹 f覺kralar覺nda beyan olunan vesikalar 羹癟羹nc羹 ah覺s yedinde ise onlar taraf覺ndan ibraz olunmas覺na karar verilir.
癟羹nc羹 ahs覺n yedinde bulunan vesikan覺n ibraz覺n覺 talep eden kimsenin delaili s羹b羹tiyesini beyan ettii s覺rada ibu vesikalar m羹nderecat覺n覺 tayin ve tasrih etmesi laz覺md覺r.
Talebi kabul olunursa hakim 羹癟羹nc羹 ahsa istenilen vesikay覺 ibraz etmesini emreder.
Her ah覺s yedinde bulunan evrak覺 ibraz veya nerede bulunduunu beyan etmek 羹zere ahit s覺fatiyle mahkemeye celp olunabilir.
Kanunen ahadetten imtinaa hakk覺 yoksa 羹癟羹nc羹 ah覺s, hakimin karar覺na itaate mecburdur. 襤taat etmezse ahitler hakk覺ndaki ahkam tatbik olunabilir.
BE襤NC襤 KISIM > YEM襤N
1 - UMUM襤 HKMLER
Yemin edecek kimse, meru sebebe m羹stenit olmaks覺z覺n yemin i癟in tayin olunan g羹nde gelmezse yeminden imtina etmi addolunarak davaya sabit nazariyle bak覺l覺r. u kadar ki karar g覺yaben verilmi ise tebli g羹n羹nden itibaren sekiz g羹n zarf覺nda arzuhal ile yemin edecei beyan ve muayyen g羹nde yemini icra ederse h羹k羹m keenlemyek羹n olur Tayin olunan g羹nde yine gelmedii takdirde yeminden imtina etmi olduuna dair verilen karar katiyet kesbeder.
Yemin edecek kimsenin yeminden evvel vefat覺 veya ehliyetin m羹nselip olmas覺 halinde yemin teklifinden evvelki vaziyet avdet eder.
Gerek iki taraftan birinin talebiyle ve gerek res'en teklif olunan yemin mahkeme huzurunda alenen icra olunur. Tahkikat hakimi sorulacak suali okuyup hal ve vaziyetin ehemmiyeti ve yalan yere yeminin neticeleri hakk覺nda yemini edecek kimsenin nazar覺 dikkatini celbeder. Sonra"size sorulan sualler hakk覺nda hakikata muvaf覺k cevap vereceinize ve hi癟bir ey saklam覺yaca覺n覺za Allah覺n覺z ve namusunuz 羹zerine yemin eder misiniz"ve o kimse de"Allah覺m ve namusum 羹zerine yemin ediyorum"der.
Hakim, yemin eden kimsenin ifadesini dinleyip aynen zapta ge癟irdikten ve alenen okuduktan sonra bu ifadesinde sebat edip etmediini sorar.
Hakim, tamam veya vaz覺h olmayan noktalar覺 itmam ve izah i癟in laz覺m g繹rd羹羹 sualleri yemin eden kimseye sorabilir. Bunun haricinde yeni bir sual soramaz.
Yemin edecek kimse mal羹liyet veya hastal覺k sebebiyle mahkemeye gelmee muktedir deilse hakim dier taraf ve mahkeme katibi haz覺r olduu halde ikametgah覺nda o kimseyi tahlif eder.
Mahkemenin dairei kazas覺 haricinde ikamet eden kimse yemin i癟in o mahkemeye gelmek mecburiyetinde deildir. Bulunduu mahal mahkemesinde veya ecnebi memleketinde ise mahallinin usul羹ne tevfikan o memleketin salahiyettar memuru huzurunda yemin etmesini talep edebilir.
2 - KAT襤 YEM襤N
Kati yemin, bir kimsenin esas davas覺n覺n halline m羹essir olan bir fiilin ispat覺 i癟in dierine teklif ettii yemindir.
Kati yemin bir kimseye ancak zatinden sadir olan fiili hakk覺nda teklif olunur. Bir kimsenin bir eyi bilmesi zatinden sad覺r olan fiil nev'inden addolunur.
Bir muamelenin s覺hhat ve tamamiyeti i癟in iki taraf覺n muvafakatlar覺 kanunen kafi g繹r羹lmi- yen hallerde yemin teklif olunamaz.
Kendisine yemin teklif olunan kimse, yemin etmez veya yemini hasma reddeylemezse yeminin mevzuunu tekil etmi olan meseleyi ikrar etmi addolunur.
Kendisine yemin reddolunan kimsenin yeminden imtina覺 dahi ikrar addolunur.
Yemin teklif olunan fiil iki taraftan birinin zatinden sad覺r olmam覺 ise yemin reddolunamaz.
Teklif olunan yemin eda edildikten sonra dier taraf覺n, yeminin yalan yere olduu hakk覺ndaki davas覺 esas davan覺n tehirini istilzam etmez.
Yemin teklif olunan kimse yemini edaya haz覺r olduunu beyan ettikten sonra dier taraf teklifinden sarf覺nazar ile
Yemin, ancak icra eden ve teklif edilen kimsenin ve miras癟覺lar覺n覺n leh ve aleyhlerinde delil tekil eder dierleri i癟in delil tekil edemez.
Yemin, Ancak, yemin edecek kimsenin namus ve haysiyetine m羹essir veya m羹stelzimi ceza olan mesailden baka fiiller hakk覺nda verdirilir. 襤bu kaide yeminin reddi halinde de caridir.
Yemin, iki taraf覺n zatlerine kar覺 teklif veya reddolunabilir ve her halde bunlar taraf覺ndan eda olunur. 襤ki taraftan biri mahcur veya on sekiz ya覺ndan aa覺 ise yemin veli veya kanuni m羹messiline teklif veya reddolunabilir.
Davas覺n覺 ispat i癟in yemin teklifinden baka delili olduunu beyan etmi olan taraf dahi yemin teklif edebilir.
u kadar ki ibu deliller kabule ayan g繹r羹ld羹羹 veya bu delillerin serd ve istimali m羹mk羹n olduu takdirde yemin teklif olunamaz.
3 - RE'SEN TEKL襤F OLUNAN YEM襤N
Mahkeme verecei karar veya h羹km羹 iki taraftan birinin yemin etmesine talik edebilir.
Mahkeme ancak aa覺daki iki art覺n tahakkuku halinde re'sen yemin teklif edebilir:
1 - 襤ddia olunan hususun kati deliller ile ispat edilmemi olmas覺,
2 - 襤ddia olunan hususu ispat i癟in irae olunan delillerin h羹k羹m verilecek derecede kanaat has覺l etmemesi.
襤ddia olunan eyin k覺ymetini tayin ve ispat m羹mk羹n olduk癟a k覺ymet hakk覺nda yemin teklif olunamaz.
On sekiz ya覺ndan aa覺 olanlar ile mahcurlar覺n fiilleri hakk覺nda re'sen yemin veli veya kanuni m羹messillerine teklif olunabilir. Veli ve m羹messiller m羹teaaddit ise mahkeme yemin edecek m羹messili tayin eder.
Re'sen yemin ancak muhakemenin hitam覺nda teklif olunabilir.
Sorulacak eyler h羹k羹m verecek mahkeme taraf覺ndan tertip ve tahrir olunup reis taraf覺ndan okunur.
Mahkeme yemini tahkikat veya sulh hakimi huzurunda da icra ettirebilir.
Mahkeme kanaatini teyit i癟in iki taraftan birine yemin teklif etmi ise yemin icra veya ret olunmad覺k癟a h羹k羹m verilemez.
ALTINCI KISIM > KE襤F
Gerek re'sen ve gerek iki taraftan birinin talebi 羹zerine davan覺n her halinde m羹nazaal覺 mahallin kefine karar verilebilir.
Keif iki taraf usulen davet edildikten sonra vicahlar覺nda ve davete icabet etmedikleri halde g覺yaplar覺nda mahkeme veya tahkikat hakimi taraf覺ndan yap覺l覺r. Mahkemei asliye, azas覺ndan birini istinabe suretiyle, keif muamelat覺n覺 yapar. Fakat pek m羹him meselelerde heyetle dahi icra edebilir.
ahit ve ehlivukuf mahallinde de istima olunabilir.
Keif 羹zerine muameleyi mutazamm覺n bir zab覺t varakas覺 tanzim edilir. 襤ki taraftan birinin talebi 羹zerine veya re'sen plan, resim ve fotorafiler dosyaya raptolunur.
YED襤NC襤 KISIM > HUSUS襤 ESBABI HKM
Tahkikat hakimi, senetsiz ispat覺 caiz olan davalarda re'sen veya talep 羹zerine bu kanunda g繹sterilmemi olan dier h羹k羹m sebeplerinin istima ve tetkik覺na da karar verebilir ve bu husus hakk覺nda iki taraf覺 istima ettikten sonra tebeyy羹n edecek hale g繹re iktiza eden tedbirleri ittihaz eder.
SEK襤Z襤NC襤 KISIM > DEL襤LLER襤N TESB襤T襤
襤ki taraftan her biri, derdesti r羹yet bulunan davada hen羹z tahkik ve tetkik覺na s覺ra gelmemi bulunan veyahut ileride ikame edecei davada dermeyan edilecek olan hususun ahit, keif, ehlihibre veya dier deliller ile tesbitini talep edebilir.
Kanunu Medeni h羹km羹 mahfuz kalmak artiyle ancak imdiden zab覺t ve tesbit olunmazsa ileride zayi olaca覺 veya ikamesinde 癟ok m羹k羹lat 癟覺kaca覺 melhuz olan deliller bu fas覺l h羹km羹ne tevfikan tesbit olunabilir.
Delillerin tesbiti i癟in salahiyettar olan mahkeme, davan覺n r羹yet edildii veyahut dava ikame olunmam覺 ise en seri ve en az masrafla delilin tesbiti kabil bulunduu mahkeme veya sulh hakimidir.
Delillerin tesbiti, ispat olunacak vaka ile ahitlere ve ehlihibreye sorulacak sualleri muhtevi ve 羹癟 n羹shadan ibaret, arzuhal ile talep olunur. Arzuhal mahkemece ayan覺 kabul g繹r羹l羹rse delillerin tesbiti i癟in bir g羹n tayin edilir.
Arzuhal ve mahkemenin karar覺 sureti dier tarafa tebli olunur. Bu taraf da sorulacak dier sualleri hakime g繹ndermek ve muamele esnas覺nda haz覺r bulunmak salahiyetini haizdir. M羹stedinin hukukunu muhafaza i癟in zaruri g繹r羹ld羹羹 veyahut m羹stacel esbap bulunduu surette istisnaen tebligattan
sarf覺nazar olunabilir.
Ancak bu suretle mahkeme tesbit eyledii delaili mutazamm覺n tanzim edecei zab覺t varakas覺 suretini derhal dier tarafa teblie mecburdur.
Delillerin tesbiti hakk覺nda sebkeden itirazlar delilleri tesbit eden hakim taraf覺ndan hallolunur. Delillerin tesbiti hususunda bu fasl覺n 2, 3, 4 羹nc羹 k覺s覺mlar覺 h羹k羹mlerine riayet olunur.
Delillerin tesbiti i癟in ifa ve tanzim edilmi bil羹mum muamelat ve evrak esas dava dosyas覺n覺n merbutu addolunur.
DOKUZUNCU FASIL > TAHK襤KATIN H襤TAMI VE MUHAKEME
Tahkikat hakimi, iki taraf覺n iddia ve m羹daafalariyle delillerini ve dava dosyas覺n覺 tetkik eder ve talep vukuunda neticei m羹ddealar覺n覺 m羹beyyin birer layiha verebilmeleri i癟in de bir m羹ddet tayin eder. Bu m羹ddet i癟inde hakim verilen layihalar覺 dosya ile birletirir ve tahkikat覺n hitam覺n覺 tefhim eder ve dosyay覺 mahkeme reisine takdim eyler. Tahkikat覺n hitam覺ndan sonra da mahkeme iki tarafa layiha vermelerini emredebilir.
Sulh mahkemelerinde iki taraf evrak 羹zerine h羹k羹m verilmesini talep etmedikleri takdirde tayin olunacak g羹n ve saatte ifahi murafaalar覺 icra olunmak 羹zere mahkemeye celp ve davet olunurlar.
ifahi muhakemede mahkeme iki tarafa ikier kere s繹z verdikten sonra muhakemenin hitam覺n覺 tefhim eder.
Hakim, iki taraf覺n irad覺 kelam hakk覺ndaki m羹talaalar覺n覺 dinledikten sonra herbirine ifahi muhakemede ne m羹ddet i癟in s繹z verebileceini tayin ve tefhim edebilir.
Mahkeme asliyede 375 inci madde de yaz覺l覺 muameleler bittikten sonra ifahi muhakeme ve h羹k羹m i癟in tayin olunacak g羹nde mahkemede haz覺r bulunmak 羹zere iki taraf davet olunur. Tayin olunacak g羹n m羹stacel olanlardan baka hallerde bir haftadan az olamaz. s
ifahi muhakeme 376 nc覺 madde ahkam覺na tevfikan cereyan eder.
Mahkeme, hakikatin tezah羹r羹 i癟in l羹zum g繹r羹rse tahkikat hakimi canibinden istima olunan ahit ve ehlivukufu tekrar celp ve isticvaba ve iki taraf覺n tahkikat hakimi huzurunda dermeyan ve ispat ettikleri hususat覺n yeni deliller ile ispat olunmas覺na karar verebilir.u kadar ki ahit hakk覺nda 274 羹nc羹 madde h羹km羹 mahfuzdur.
Mahkeme, noksan g繹rd羹羹 tahkikat覺 bizzat ikmal veya itmam edecei gibi bu hususun ifas覺n覺 tahkikat hakimine veya mahkeme azas覺ndan dier birine de havale edebilir.
Mahkeme huzurunda cereyan eden tahkikat ve muhakemat esnas覺ndaki hadiseler hakk覺nda karar覺n覺 verir.
ifahi munafaadan sonra iki taraf覺n m羹ddeiyat ve m羹dafaat覺 h羹k羹m verebilecek derecede tavazzuh etmi ise mahkeme bilm羹zakere derhal karar覺n覺 verir.
M羹zakereyi icap eden deavi hakk覺nda mahkeme m羹zakere olunacak g羹nde karar覺n覺 verir.
ONUNCU FASIL > HKM
B襤R襤NC襤 KISIM > MAHKEME襤 ASL襤YE TARAFINDAN VER襤LEN HKMLER
Karar hafiyyen m羹zakere ve ittihaz olunur ve alenen tefhim edilir.
M羹zakere ve reye ancak ifahi murafaada haz覺r bulunmu olan aza ve aza m羹lazimleri itirak eder.
M羹zakereye itirak ve rey ita edebilecek hakimlerin c羹mlesi haz覺r bulunmad覺k癟a m羹zakere icras覺 caiz deildir.
M羹zakereyi mahkeme reisi idare ve karara raptolunacak meseleleri tayin eder. Bunlar hakk覺nda serbest癟e m羹nakaa olunduktan sonra reis en k覺demsiz azadan bal覺yarak ayr覺 ayr覺 reylerini toplar ve en son reyini verir.
Bir mesele hakk覺nda ittihaz olunacak karardan dier meseleler hakk覺nda tetkikat ve m羹zakere icras覺na l羹zum olmad覺覺 anla覺l覺r ise dier meseleler hakk覺nda m羹zakere icrasiyle karar itas覺ndan sarf覺nazar olunur.
Kararlar ittifak veya ekseriyeti ara ile verilir.
Karar, mahkeme reisi taraf覺ndan veya reisin tensip edecei aza ve aza m羹lazimlerinden biri taraf覺ndan yaz覺l覺r.
Karar aa覺daki hususat覺 ihtiva eder :
1 - Davay覺 r羹yet eden mahkeme ile hakimlerin ismini,
2 - 襤ki taraf覺n isim ve 繹hret ve sanat ve ikametgahlar覺 veya evsaf覺 m羹meyyizlerini,
3 - 襤ki taraf覺n iddialar覺n覺n hulasalar覺n覺,
4 - Tetkik ve m羹zakere olunan mesaili maliye ve hukukiyenin hulasalar覺n覺,
5 - Esbab覺 mucibeyi ve m羹lahazat覺 ve m羹mk羹n olduu halde h羹km羹n m羹stenit olduu maddei kanuniyeyi,
6 - H羹km羹n ne olduunu,
Verilen karar ile iki tarafa tahmil ve bahedilen vazife ve haklar 羹phe ve teredd羹d羹 mucip olm覺yacak surette gayet sarih ve a癟覺k yaz覺lmal覺d覺r.
Yaz覺lan kararlar覺n ziri karar覺 veren hakimlerle zab覺t katibi taraf覺ndan imza olunur.
Karar覺n asl覺 mahkemenin evrak mahzeninde bakatip taraf覺ndan h覺fzolunur.
H覺fz覺 tarihi zirine ve dosyas覺na i aret olunur.
Karar tahrir ve imza olunduktan sonra suretleri bir hafta i癟inde bakatip taraf覺ndan iki taraftan her birine makbuz mukabilinde verilir ve bir n羹shas覺 da dosyas覺nda h覺fzolunur. Suretler as覺llar覺 gibi imza olunmakla beraber bunlara mahkemenin m羹h羹r羹 vazedilmek laz覺md覺r. 襤ki taraftan her birine verilen suretler ilamd覺r.
M羹ddetler ilam覺n iki taraftan her birine verildii tarihten balar.
襤K襤NC襤 KISIM > SULH HAK襤MLER襤 KARARARI
Hulh hakimleri karar覺n覺 ifahi murafaa m羹taak覺p verirse zab覺t katibine imla suretiyle yazd覺rarak iki tarafa tefhim eder. Karar覺n覺 derhal vermemi ise tayin edecei g羹ne kadar yazaca覺 karar覺 mahkeme kalemine tevdi eder ve sureti bakatip taraf覺ndan iki tarafa verilir. Sulh hakimi ifahi muhakemeyi m羹taak覺p karar覺n覺 yazd覺rmadan mukaddem esbab覺 mucibesiyle iki tarafa ifahen tefhim edebilir.
Karar覺n asl覺 hakim ve katip taraf覺ndan imza olunmak laz覺md覺r.
Sulh hakimlerinin kararlar覺 ifahi murafaa g羹n羹 zab覺t katibine imla suretiyle yazd覺r覺larak iki tarafa tefhim edilmi ise tefhim tarihinden ve bu suretle tefhim edilmemi ise suretleri iki tarafa verildii tarihten itibaren m羹ddet cereyan eder.
Mahkeme taraf覺ndan verilen kararlar覺n tahrir ve h覺fz覺na m羹taallik 388 ve 391 inci madde lerde g繹sterilen h羹k羹mler sulh hakimleri kararlar覺 hakk覺nda da caridir.
ON B襤R襤NC襤 FASIL > 襤LEMDEN KALDIRMA VE DAVANIN AILMAMI SAYILMASI
襤ki taraftan biri tayin olunan g羹nde tahkikat hakimi nezdinde veya mahkemede haz覺r bulunmad覺覺 veya cevapnamesini g繹ndermedii veyahut bulunup da cevaptan imtina eyledii takdirde g覺yap karar覺 verilir.
Hakim haz覺r bulunan taraf覺n ifadesini istima ettiktem sonra icab覺na g繹re davay覺 dier bir g羹ne talik veyahut devamla o celsede icra olunacak muameleleri tamamen veya k覺smen ifa edebilir.
Haz覺r bulunmu olan taraf g覺yap karar覺n覺 be g羹n i癟inde galibe tebli ettirir.Bu m羹ddet i癟inde tebli olunmazsa g覺yab karar覺 keenlemyek羹n olur.
Hakim g覺yab karar覺n覺 verdii celsede bir guna muameleye bakmaks覺z覺n davay覺 baka g羹ne talik eylemi ise yukar覺daki madde mucibince icra olunacak tebligatta muayyen g羹nde yap覺lacak muameleden bahisle galbin o celsede haz覺r bulunmas覺 l羹zumu tasrih edilir. Gaip bunun 羹zerine muayyen g羹nde ispat覺 v羹cut ederse g覺yap karar覺 keenlemyek羹n olur.
G覺yap karar覺 verilen celsede muayyen muamelat k覺smen veya tamamen ifa olunmu ise tebli varakas覺nda yap覺lan muamelat yaz覺l覺p gaibe be g羹n i癟inde itiraz edebilecei bildirilir.Gaip bu m羹ddet i癟inde muameleye devam i癟in mahkemeye m羹racaatla dier bir g羹n tayin ve hasma tebli ettirilebilir.Tayin olunan g羹nde mahkemede haz覺r bulunup da g覺yaben cereyan eden muamelelerin tadil ve cerh ve iptalini mucip itiraz dermeyan ettii takdirde tetkik olunarak varit g繹r羹l羹rse kabul ve aksi halde g覺yaben cereyan eden muameleler muteber addolunur.
Tebligat mahkemenin bulunduu ehir haricinde veyahut ilan tarikiyle yap覺lmak icap eden hallerde hakim itiraz m羹ddetini temdit edebilir.
Bilumum g覺yap masraf覺 gaibe tahmil olunur ve ilk celsel muhakemede her t羹rl羹 muameleden evvel gaip bu masraf覺 mahkeme veznesine tevdie mecburdur.
Tebli varakas覺nda muayyen m羹ddet zarf覺nda itiraz olunmazsa gaip muhakemeye kabul olunmaz. u kadar ki bu f覺kra h羹km羹 tebli varakas覺na yaz覺lmak laz覺md覺r.
Bir hadise veya esas hakk覺nda cereyan edecek murafaa, h羹k羹m i癟in muayyen olan celsede h羹k羹m verebilecek dereceye vas覺l olsa bile dier tarafa tebligat icra edilip itiraz m羹ddeti ge癟medik癟e h羹km羹 g覺yabi veri lemez.
G覺yaben verilen h羹km羹n neticesi mahkeme bakatibi taraf覺ndan gaibe ihbar olunur. 襤hbar覺n tebli tarihi h羹km羹n tarihi teblii addolunur.
襤lam覺 g覺yabi ancak talebi 羹zerine g覺yap masraf覺n覺 tediye eyledikten sonra verilir.
Muhakemeye kabul olunm覺yan taraf hasm覺n覺n dermeyan ettii vak覺alar覺 ikrar etmi addolunabilir.
Vuku bulan davet 羹zerine her iki taraf muhakemede haz覺r bulunmam覺 ise birinin devam tlebine kadar muhakeme talik olunur.
H羹k羹m i癟in muayyen olan celsede iki taraf veya biri gaip olursa verilecek h羹k羹m haz覺r imiler gibi vicahi addolunur.
Islah suretiyle olsa dahi ayn覺 davada bir taraf birden ziyade itiraz hakk覺na malik deildir.
Mahkemei asliyede iki taraf veya biri davete icabet etmezse gelmiyen yirmi be liraya kadar cezayi nakdiye mahkum edilebilir. 襤bu cezay覺 nakdinin miktar覺 sulh mahkemesinde be liray覺 tecav羹z etmez. G覺yap muamelesine vekil sebebiyet vermi ise tayin olunacak cezay覺 nakdi ona tahmil olunur.
ON 襤K襤NC襤 FASIL > MASAR襤F襤 MUHAKEME
M羹ddei muhakeme masraflar覺n覺 har癟 tarifesi mucibince tediyeye mecburdur.Davay覺 m羹tekabilenin m羹ddeabihten fazlas覺 hakk覺ndaki muhakeme masraflar覺n覺 m羹ddeaaleyh kezalik har癟 tarifesine tevfikan tediyeye mecburdur.
襤ki taraftan her biri istima覺n覺 talep eyledii ahit ve ehlihibrenin veya talebine mebni icra k覺l覺nacak keif ve sair muamelenin masraf覺n覺 tediyeye ve buna kifayet edecek mebla覺 mahkeme veznesine tevdie mecburdur. Hakim taraf覺ndan tayin olunan m羹ddet i癟inde masraf覺 vermeyen taraf
talebinden sarf覺nazar etmi addolunur.
Re'sen icras覺 emrolunan muamelenin istilzam ettii masraf覺 iki taraftan birinin veya her ikisinin tediye etmesine karar verilir ve bunun i癟in takdir olunacak mebla mahkeme kalemine tevdi olunur.
Tayin olunan m羹ddet i癟inde ibu muameleye ait masraf tediye olunamaz ise ileride icap edenlerden istifa olunmak artiyle Devlet hazinesinden tediye olunmas覺na karar verilebilir.
Masarifi muhakemeyi berve癟hi pein tediye eden taraf hakl覺 癟覺karsa bu masraf dier tarafa tahmil olunur.
Kanunen musarrah olan hallerden maadas覺nda masarifi muhakemenin aleyhinde h羹k羹m verilen taraftan istifa olunmas覺na karar verilir. Davada iki taraftan her biri k覺smen hakl覺 癟覺karsa mahkeme her birini masrafla ilzam veya bu masraf覺 aralar覺nda takdir ettii surette taksim eder.
Hakim huzurunda tetkik olunan davalara ait masarifi muhakeme iki taraf beyninde mukaveleye g繹re ve b繹yle bir mukavele yoksa ahkam覺 sab覺kaya tevfikan h羹kmolunur.
Davan覺n esas覺 hakk覺nda lehine h羹k羹m verilmi olan taraf aa覺daki hallerden birini yapm覺 ise masarifi muhakemenin tamam覺 veya bir k覺smiyle mahk羹m edilebilir:
1 - Davay覺 bililtizam uzatmak,
2 - L羹zumsuz masraf yapmak,
3 - Yedinde bulunup da h羹kme m羹essir olan vesikalar覺 vakit ve zamaniyle hasm覺na bildirmemek.
Mahk羹mualeyhler m羹taaddit ise masarifi muhakeme davadaki alakalar覺na g繹re taksim olunur ve kendileri m羹teselsilen mesul addolunabilir.
Davaya m羹dahale eden kimsenin iltihak ettii taraf mahk羹m olursa yaln覺z m羹dahale masrafiyle mahk羹m edilir. Aksi halde bu masraf dier tarafa tahmil olunur. Mamafih h羹k羹m 羹癟羹nc羹 ahs覺n iltihak ettii taraf lehine verilmi olsa bile lehine h羹kmolunan taraf覺n hal ve hareketi 羹癟羹nc羹 ahs覺n
m羹dahalesini istilzam etmi ise m羹dahaleye m羹taallik masraf覺n tamam覺 veya bir k覺sm覺 lehine h羹kmedilen tarafa tahmil olunabilir.
Mahkeme suiniyet sahibi olan m羹ddeialeyhi veyahut bir g羹na hakk覺 olmad覺覺 halde dava ikame eden taraf覺 kanuni masraftan baka dier taraf覺n vekiliyle aralar覺nda takarr羹r eden 羹creti vekaletin tamam覺 veya bir k覺sm覺 ile de mahk羹m edebilir.
creti vekaletin miktar覺 hakk覺nda ihtilaf vukuunda miktar覺n覺 re'sen mahkeme takdir eder.
Suiniyet sahibi olan m羹ddeaaleyh yahut bir g羹na hakk覺 olmad覺覺 halde dava etmi olan taraf bundan maada y羹z liraya kadar cezayi nakdiye mahk羹m edilebilir. Bu haller vekilden sad覺r olmu ise cezayi nakdi vekil hakk覺nda tayin olunur.
Masarifi muhakeme aa覺da beyan olunan eylerdir:
1 - Tarife mucibince mahkeme kalemi vas覺tasiyle yap覺lan masraflarla celsei muhakeme, keif ve haciz masraflar覺,
2 - ahidin seyahat ve ikamet masrafiyle yevmiyesi ve ehlihibre 羹cret ve masraflar覺,
3 - 襤lam har癟lar覺,
4 - Resmi dairelerden talep olunan evrak覺n as覺l ve suret tasdik ve pul har癟lar覺,
5 - Mahkemede bizzat haz覺r bulunanlar覺n bulunduklar覺 g羹nlere ait seyahat ve ikamet masraflar覺,
6 -Davan覺n ehemmiyetine g繹re kanunu mucibince takdir olunacak vekil 羹cretleri.
Vekili bulunduu halde mahkeme de bizzat ispat覺 v羹cut eden taraf yaln覺z seyahat masrafiyle bir g羹ne mahsus olmak 羹zere yevmiye alabilir. Ancak hakim bizzat isticvap veya yemin etmesine karar vermi ise bu g羹nler i癟in yevmiye alabilir.
421nci maddenin ikinci f覺kras覺nave maddei sab覺kan覺n alt覺nc覺 numaras覺na tevfikan takdir olunacak 羹cretler ancak iki taraf aras覺nda muteberdir. Vekil ile m羹vekkil aras覺ndaki m羹nasebet hakk覺nda hukuku adiye ahkam覺 tatbik olunur.
襤ki taraftan birinin vefat覺, davan覺n terki gibi bir sebeple h羹kme iktiran etmiyen davalara m羹taallik masarifi muhakeme tahkikat hakimi taraf覺ndan takdir ve h羹kmolunur.
Lehine h羹k羹m verilen taraf i癟in tahsil olunacak masarifi muhakeme miktar覺 h羹k羹mde g繹sterilmek laz覺md覺r. Tahkikat覺n hitam覺na kadar olan masarifi muhakemenin miktar覺 iki taraftan her biri canibinden verilecek m羹fredat pusulas覺 羹zerine tahkikat hakimi ve muhakeme celsesi masraflar覺 da mahkeme taraf覺ndan takdir olunur.
NC BAP > HKMLERE KARI MRACAAT TAR襤KLER襤
B襤R襤NC襤 FASIL > TEMY襤Z
Asliye mahkemelerinden verilen nihai kararlarla 2500 kurua kadar olan alacak davalar覺 m羹stesna olmak 羹zere sulh mahkemelerinden sad覺r olan nihai kararlar kabili temyizdir.
u kadar ki 2500 kurua kadar olan davalara ait kararlar覺n nefanlilkanun temyizen tetk覺ki bam羹ddeiumumi taraf覺ndan talep olunabilir.
Mahkemei Temyiz aa覺da beyan olunan esbaptan dolay覺 temyiz olunan h羹km羹 nakzeder.
1 - Kanunun ve iki taraf beynindeki mukavelenin yanl覺 tatbik edilmi olmas覺.
2 - Mahkemenin davay覺 r羹yete vazifedar bulunmamas覺,
3 - 襤ki taraf覺 ve sebebi m羹ttehit bir dava hakk覺nda yekdierine m羹tenak覺z kararlar verilmesi,
4 - Usul羹 muhakemeye muhalefet edilmesi,
5 - Meselei maddiyenin takdirinde hata edilmesi,
6 - 襤ki taraftan birinin davas覺n覺 ispat i癟in serdettii delillerin sebebi kanuniye m羹stenit olm覺yarak kabul
edilmemesi,
Usul羹 muhakemeye muhalefetten dolay覺 bir h羹km羹n nakzolunabilmesi mahkemeye ait vazaifte usul羹 muhakemenin ihlal olunmas覺na ve ibu kusur ve hatan覺n lahik olan h羹km羹 tayir edecek derecede bulunmas覺na veya m羹ddei, yahut m羹ddeaaleyh taraf覺ndan usul羹 muhakemenin tayir ve ihlal olunduunu ispat edecek derecede itiraz olunup da mahkemede tetkik edilmemi olmas覺na m羹tevakk覺ft覺r.
Mahkemei Temyiz, esbab覺 kanuniyeden dolay覺 bir ilam覺 nakzederse davay覺, h羹km羹 veren mahkemeye veya m羹nasip g繹recei dier bir mahkemeye g繹nderir.
O mahkeme iki taraf覺 celp ve .istima ettikten sonra Mahkemei Temyizin nak覺z karar覺na ittiba olunup olunm覺yaca覺na karar verir.
Mahkeme karar覺 sab覺kta israr ederse ibu karar esbab覺 zaideye istinat etse bile temyizi dava vukuunda heyeti umumiyece Mahkemei Temyiz dairesi hususiyesi karar覺n覺n vacib羹littiba olup olmad覺覺 tetkik olunarak vacib羹littiba ise h羹km羹 veren mahkemenin karar覺 nak覺z, deilse tasdik edilir.
Heyeti umumiyeden sad覺r olan karara ittiba mecburidir.
Bir h羹k羹m, usul羹 muhakemeye mhalefetten dolay覺 nakzolunursa menkuz karardan sonraki muamele ve kararlar nakz覺n dairei 羹mul羹nde dahil ise gayrimuteber addolunur.
Temyizi dava arzuhal ile yap覺l覺r. 襤bu arzuhale m羹meyyiz羹naleyhlerin adedine g繹re suret dahi raptolunmak laz覺md覺r.
Temyiz s羹resi onbe g羹nd羹r
Temyiz arzuhali Mahkemei Temyize veya h羹kme veren mahkemeye veya m羹meyyizin bukunduu mahal mahkemesine verilir.M羹ddetin m羹rurundan sonra verilen arzuhaller reddolunur.
Temyiz arzuhali Mahkemei Temyize verilmi ve m羹meyyiz羹naleyh de Mahkemei Temyizin bulunduu mahalde mukim bulunmu ise sureti Mahkemei Temyiz kalemi marifetiyle m羹meyyiz羹naleyhe tebli olunur ve h羹km羹 veren mahkemeye dava dosyas覺n覺n irsali bildirilir.
Arzuhal, h羹km羹 veren mahkemeye verilir veya m羹meyyizin bulunduu mahal mahkemesine verilip de kaydolunduktan sonra h羹km羹 veren mahkemeye g繹nderilirse sureti mahkeme kalemi vas覺tasiyle m羹meyyiz羹naleyhe tebli olunur.
M羹meyyiz羹naleyh cevab覺n覺 tarihi tebliden itibaren on g羹n i癟inde h羹km羹 veren mahkemeye veya bulunduu mahal mahkemesine verir. Bulunduu mahal mahkemesine vermi ise kaydolunduktan sonra h羹km羹 veren mahkemeye g繹nderilir. H羹km羹 veren mahkeme, temyiz arzuhalini dva dosyas覺 ile birlikte Mahkemei Temyize g繹nderir.
Temyiz arzuhali hangi mahkemeye verilmise o mahkemece kay覺t ve bu kay覺t tarihi temyize mebde addolunur.Temyiz arzuhali ile beraber kanuni har癟lar verilmemi ise reis taraf覺ndan tayin edilecek m羹ddet i癟inde har癟 ve sair resimleri tediye olunmak laz覺md覺r. Bu m羹ddet i癟inde tediye olunmad覺覺 takdirde temyiz edilmemi addolunur.
Temyiz arzuhaline alelumum arzuhallerde muharrer olmas覺 laz覺mgelen hususlardan baka temyizen tetkiki talep olunan h羹km羹n hulasas覺 ve esbab覺 temyizin kaffesi ve izahat覺 ifahiye icras覺 talep olunursa bu husus ve neticei talep yaz覺lmak laz覺md覺r.
Esbab覺 temyiziye temyiz arzuhalinin itas覺ndan itibaren bir hafta i癟inde verilecek bir layiha ile de beyan olunabilir.
Temyiz arzuhali eraiti mezkureyi cami olmasa bile reddolunmay覺p tetkikat覺 lazime icra k覺l覺n覺r.
Mahkemei Temyiz Reisi, temyiz arzuhalini ve dier taraf覺n verdii cevapname ile dosyay覺 tetkik ve raporunu tanzim etmek 羹zere azadan birine havale eder. Cevapname muayyen m羹ddet i癟inde vas覺l olmam覺 ise evrak覺 mevcude 羹zerine tetkikat icra olunur. Havale olunan zat覺 nihayet bir hafta zarf覺nda iki taraf覺n m羹ddeiyat ve m羹dafaat ve esbap ve delaili s羹butiyelerinin ve temyizen tetkik覺 talep olunan h羹km羹n m羹stenit olduu esbab覺 mucibeyi ve ibu h羹kme kar覺 temyiz istida ve lahiya ve cevap layihas覺ndaki itiraz ve m羹dafaalar覺n覺n hulasas覺n覺 beyan ettikten m羹dellel m羹talaas覺n覺 muhtevi imzas覺 alt覺nda bir takrir tanzim ve reise takdim eder.
Sulh mahkemeleri h羹k羹mlerine kar覺 temyiz m羹ddeti sekiz g羹nd羹r. Mahkumunaleyh bu m羹ddet zarf覺nda esbab覺 mucibeli bir temyiz arzuhali verebilecei gibi ifahen de mahkemeye bu talebi beyan edebilir.Bu takdirde mahkumunaleyhin h羹km羹 kabul etmemek i癟in serdettii esbab覺 mucibe ile birlikte talebini muntazamm覺n bir zab覺t tanzim ve kendisine k覺raat olunarak ziri imza veya dier iareti mahsusa ile tasdik ettirilir.
Gerek mahkemei asliye ve gerek sulh hakimi karar覺na kar覺 tahriren ve ifahen vuku bulan temyiz hakk覺nda temyiz eden kimseye talebi 羹zerine bir makbuz verilir.
Mahkemei Temyiz davay覺 evrak 羹zerine tetkik ve r羹yet eder. Ancak boanmaya ve ayr覺lmaya ve hacir ve nesebe m羹taallik dav ile miktar veya k覺ymeti bin liray覺 tecav羹z eden alacak ve ayin davalar覺nda iki taraftan her hangisi istida veya layihas覺nda mahkemeye celbolunmas覺n覺 talep ederse g羹n tayin olunarak o g羹nde iki taraf覺n veya musaddak vekillerinin mahkemede haz覺r bulunmas覺n覺 ve aksi takdirde g覺yab覺nda tetkikat覺 temyiziye icra k覺l覺naca覺n覺 m羹beyyin tanzim edilen varakai davetiye tebli olunur.
Mahkemei Temyiz izahat覺n覺 istima etmek 羹zere iki taraf覺 re'sen de davet eder.
Mahkemei Temyiz iki taraf celbolunmu ise ifahi izahat覺n覺 istima ettikten sonra temyiz olunan karar覺n nak覺z veya tasdik覺na karar verir ve mevcut iseler karar覺n覺 kendilerine tefhim eder.
Temyiz olunan karar esas itibariyle muvak覺f覺 kanun olup ancak tatbikat覺 kanuniyede hata edilmi veya muhalifi kanun g繹r羹len husus hakk覺nda tekrar tahkikat ve muhakemat icras覺na Mahkemei Temyizce l羹zum g繹r羹lmemi olursa bundan dolay覺 temyiz olunan karar覺 nakzetmeyip bu cihetleri tadil ve tashih suretiyle tasdik eder. Bu karara kar覺 tefhim veya tebli tarihinden itibaren on be g羹n i癟inde tashih talep olunabilir. Tashihi karar talebi ayn覺 dairede tetkik olunur. Sulh mahkemelerine ait davalara m羹taallik temyiz ilamlar覺 tashihi karaya tabi deildir.
Mahkemei Temyiz iki taraf temyiz arzuhaliyle layihas覺nda ve cevap layihas覺nda muharrer kaffei itirazat ve m羹dafaat hakk覺nda esbab覺 mucibe beyaniyle redden veya kabulen karar vermee ve bunlar覺 karar覺na yazmaa mecburdur.
Mahkemei Temyiz iki taraf覺n iddia ve m羹dafaatiyle mukayyet olmay覺p kanunun sarih maddesine muhalif g繹rd羹羹 dier esbaptan dolay覺 da temyiz olunan karar覺 nakzedebilir.
Esbab覺 tashih unlard覺r:
1 - Zati h羹kme m羹essin itirazat覺n meskut羹nanh b覺rak覺lmas覺,
2 - Bir ilamda yekdierine m羹bayin kararlar bulunmas覺,
3 - H羹km羹n usul ve kanuna bulunmas覺,
4 - Mahkemei Temyizde ibraz olunup Zati h羹kme m羹essir evrakta bir sania ve sahtelik vuku bulmu olmas覺.
Mahkemei Temyiz m羹stedil tashihin dermeyan ettii esbap haricinde sair esbab覺 kanuniye taharri ve tetkik edemez.
Tashihi karar arzuhali m羹stedinin bulunduu mahal mahkemesine veya Mahkemei Temyize veya as覺l h羹km羹 veren mahkemeye verilebilir.
Ayn覺 ilam aleyhine bir defadan ziyade tashihi karar talebi mesmu olmad覺覺 gibi tashihi karar arzuhalinin reddine veya kabuliyle karar覺 sab覺k覺n tadiline dair sudur eden h羹k羹mlere kar覺 dahi tashihi karar caiz deildir.
u kadar ki iki taraftan biri tashihi karar ettii halde arzuhal suretinin teblii tarihinden itibaren on be g羹n i癟inde dier taraf gerek mahsusen ita edecei arzuhalde ve gerek as覺l arzuhale cevaben verecei layihada itirazat覺n覺 beyan ile tashihi karar talep edilir.
Tashihi karar talebi esbab覺 mezk羹reye mutab覺k g繹r羹lmezse arzuhalin reddine ve m羹sstedii tashihten y羹z liraya kadar cezay覺 nakdi al覺nmas覺na ve muvaf覺k ise kabul羹ne karar verilir. Tashihi karar arzuhalinin kabul羹, tashihi talep edilen karar hilaf覺nda karar verilmesini mucip addolunamaz. Tashihi karar icray覺 tehir etmez.
Temyiz dava icray覺 tehir etmez. Ancak m羹stedi indettemyiz haks覺z 癟覺kt覺覺 takdirde mahk羹munbihi eda ve teslim edeceine dair kefaleti kaviye g繹stermek veyahut mahk羹munbih olan nutuk ve eyay覺 bir mevkii resmiye depozito etmek veya hasm覺 taraf覺ndan emval ve emlaki haczedilmi olmak artiyle Mahkemei Temyiz talep 羹zerine m羹stacelen icran覺n tehirine karar verebilir.
M羹stedi Devlet ise veya m羹zahareti adliyeye nail olup da davan覺n ve h羹km羹n mahiyetine ve ahvali saireye nazaran icran覺n tehiri icap ediyorsa bila teminat icran覺n tehirine karar verilebilir.
Nafaka h羹k羹mleri m羹stesnad覺r.
Gayrimenkule ve buna m羹taallik ayn覺 haklara ve aile ve ahs覺n hukukuna m羹tedair h羹k羹mler katiyet kesbetmedik癟e icra olunamaz.
Temyiz davas覺n覺n suiniyetle vukuu halinde Mahkemei Temyiz 422 nci madde h羹km羹n羹 tatbik eder.
襤K襤NC襤 FASIL > 襤ADE襤 MUHAKEME
Katiyen verilen veya katiyet iktisap etmi olan kararlar hakk覺nda aa覺daki sebeplere binaen iadei muhakeme talep olunabilir:
1 - Muhakeme esnas覺nda esbab覺 m羹cbireye veya lehine h羹kmolunan taraf覺n fiiline binaen elde edilemiyen bir senet veya vesikan覺n h羹km羹n itas覺ndan sonra ele ge癟irilmi olmas覺,
2 - H羹kme esas ittihaz olunan senedin sahteliine karar verilmi veyahut senedin sahte olduu mahkeme veya bir mevkii resmide ikrar olunmu veya sahtelik hakk覺ndaki karar h羹k羹mden evvel ittihaz olunup iadei muhakeme talebinde bulunan kimsenin, h羹k羹m zaman覺nda bundan haberi bulunmam覺 olmas覺,
3 - H羹kme esas itt覺haz olunan bir ilam h羹km羹 fesih ve nakzolunarak kaziyei muhkeme tekil etmek suretiyle k羹lliyen m羹rtefi olmas覺,
4 - ahadeti h羹kme esas ittihaz olunan ahidin h羹k羹mden sonra yalan ahadetle mahk羹m edilmi olmas覺
5 - Ehlihibrenin kasten hilaf覺 hakikat ihbaratta bulunduunun h羹kmen tahakkuk etmesi,
6 - Mahk羹munlehin yalan yere yemin ettii ikrar覺 veya beyyinei tahririye ile sabit olmu olmas覺,
7 - Mahk羹munleh taraf覺ndan h羹kme m羹essir dier bir hile ve hud'an覺n kullan覺lm覺 olmas覺,
8 - Vekil ve m羹messil olm覺yan kimseler huzuriyle davan覺n r羹yet ve h羹kmedilmi olmas覺,
9 - Davay覺 r羹yetten istinkaf etmee kanunen mecbur olan hakim huzuriyle muhakemenin r羹yet ve h羹kmedilmi olmas覺,
10 - 襤ki taraf覺 ve sebebi m羹ddehit bir dava hakk覺nda sad覺r olan bir ilama mugayir yeni bir ilam suduruna sebep olabilecek bir madde yokken yine o mahkeme veya dier bir mahkeme taraf覺ndan evvelki ilam覺n h羹km羹 hilaf覺nda bir h羹k羹m ve karar verilmi olup da her iki ilam覺n katiyet kesbetmesi.
Alacakl覺lar veya mahk羹munaleyh makam覺na kaim olanlar, bor癟lular覺 veya makam覺na kaim olduklar覺 kimseler aleyhinde sad覺r olan h羹k羹mler hakk覺nda mahk羹munleh ile mahk羹munaleyh beyninde bilittifak kendilerine kar覺 vuku bulan hile sebebiyle iadei muhakeme talebinde bulunabilir.
襤adei muhakeme m羹ddeti, yeni vesaik覺n elde edildii veya hilenin keif olunduu ve yalan yere ahadet veya yemin veya ehlihibre ihbarlar覺 veya sahtelik hakk覺nda verilen h羹k羹mlerin katiyet iktisabettii ve h羹kme esas ittihaz olunan ilam h羹km羹n羹n fesih ve nakzolunarak kaziyei muhkeme suretiyle k羹lliyen m羹rtefi olmas覺ndan haberdar olunduu ve 445 inci madde nin 8 ve 9 uncu hallerinde h羹km羹n mahk羹munaleyhe veya hakiki vekil veya m羹messile tebli tarihinden itibaren 羹癟 ay ve alacakl覺 veya mahk羹munaleyh makam覺na kaim olanlar覺n h羹k羹mden usulen haberdar olduklar覺 g羹nden itibaren bir ayd覺r.
D繹rt y羹z k覺rk beinci maddenin 10 uncu numaras覺nda yaz覺lan sebepten dolay覺 iadei muhakeme talebi m羹ruruzaman haddine balii m羹ddet ge癟inceye kadar muteberdir.
襤adei muhakeme talebini muntazamm覺n arzuhal, h羹km羹 veren mahkemeye verilir ve orada tetkik olunur.
445 inci madde ninonuncu numaras覺nda yaz覺lan sebepten dolay覺 iadei muhakeme talebini havi arzuhal ikinci h羹km羹 ita eden mahkemeye verilir.
襤adei muhakeme davas覺 h羹km羹n icras覺n覺 tehir etmez. Ancak davan覺n ve h羹km羹n mahiyetine ve ahvali saireye nazaran icran覺n tehiri icap ederse iadei muhakeme davas覺nda bulunan kimseden teminat al覺nmak artiyle davay覺 r羹yet eden mahkeme taraf覺ndan icran覺n tehirine karar verilebilir. Devlet ile m羹zahareti adliyeye nail olan kimseler hakk覺nda 443 羹nc羹 madde mucibince teminat
al覺nmaks覺z覺n tehiri icraya karar verilebilir.
襤adei muhakeme talebi muvaf覺k覺 kanun ise kabul ve yeniden muhakeme icrasiyle tebeyy羹n edecek hale g繹re verilmi olan karar tasdik veya k覺smen veya tamamen tadil olunur.
445 inci madde deki 8, 9 ve 10 uncu sebeplere, binaen iadei muhakeme arzuhali kabul olunursa bakaca tetkikat icra olunmaks覺z覺n iadeten tetkiki talep olunan h羹km羹n iptaline karar verilir.
襤adei muhakeme 羹zerine verilen karar iadeten tetkiki talep olunan h羹km羹n asl覺 zirine kaydolunur.
襤adei muhakeme 羹zerine verilen karar aleyhine iadei muhakeme olunamaz. Bu karar ancak kabili temyizdir.
襤adei muhakeme talebinde bulunacak kimse hasm覺n zarar veziyan覺n覺 tediye edeceine dair mahkemece takdir olunacak teminat覺 iraeye mecburdur. Devlet ve m羹zahareti adliyeye nail olan kimseler teminat iraesine mecbur deildir.
襤adei muhakeme talebi reddolunursa m羹stedi elli liraya kadar cezayi nakdi ile mahk羹m olur.
NC FASIL > HKMLER襤N TAVZ襤H襤
H羹k羹m m羹phem ve gayr覺vaz覺h olur veya m羹tenak覺z f覺kralar覺 ihtiva ederse icras覺na kadar iki taraftan her biri ipham覺n tavzihini ve tenakuzun ref'ini istiyebilir.
Tavzih talebi h羹k羹m veren mahkemeye iki n羹sha olarak ita edilecek arzuhal ile vak覺 olur. Mahkeme arzuhalin bir n羹shas覺n覺 dier tarafa tebli ettirerek tahriren cevap vermesi i癟in m羹nasip bir m羹hlet tayin eder. Cevap da iki n羹sha olarak verilip biri tavzih veya refi talebinde bulunan tarafatebli olunur.
Mahkeme cevap verilmemi olsa bile evrak 羹zerine tavzihan karar ittihaz eder.
Ancak l羹zum g繹r羹rse iki taraf覺n ifahi izahat覺n覺 istima etmek 羹zere celp ve davetine karar verebilir.
Mahkeme h羹km羹n tavzihi ve tenakuzun ref'i laz覺m olduuna karar verirse icab覺 hale g繹re h羹km羹 tavzih ve tenakuzu izale eder.
448 ve 451 inci madde ler ahkam覺, h羹k羹mlerin tavzihi ve tenakuzun ref'i hakk覺nda muteberdir.
襤ki taraf覺n isim ve s覺fat ve neticei iddialar覺na m羹taallik hatalar ve esas h羹k羹mdeki hesap hatalar覺 kendilerinin istima覺ndan sonra mahkeme taraf覺ndan tashih olunur. Tashih olunan cihet h羹k羹m zirine yaz覺l覺r.
DRDNC BAP > HACZ襤 CA襤Z OLMIYAN EYLER
Aa覺daki numaralarda g繹sterilen eyler ihtiyaten ve icraen haczolunamaz. Takdire b覺rak覺lm覺 hususlar覺n takdiri hakim veya icra reisine aittir.
1 - al覺maa kudreti olm覺yan veyahut baka maiet vas覺tas覺 bulunm覺yan bor癟lunun iae ve idaresi i癟in takdir olunacak varidat ve has覺lat覺.
Bankalara veya sair m羹essesata veya hakiki ve h羹kmi ah覺slara ikraz ve tevdi olunan mebalile al覺nacak faiz bundan m羹stesnad覺r.
Bunun takdirinde bor癟lunun ve infak ve iaesine mecbur olduu akraba ve taallukat覺n覺n b羹t羹n mallar覺 ve bunlar覺n varidat ve has覺lat覺 nazara al覺nmak muktazidir.
2 - Bor癟lu taraf覺ndan kendisine yard覺m edilmedii takdirde hal ve vaziyeti ve ahvali saire dolay覺siyle 癟al覺maa kudreti olamamas覺ndan ve maietini temin edecek vas覺tas覺 bulunmamas覺ndan nai zarurete d羹ecek olan kar覺 veya kocasiyle usul ve furununun iaesi i癟in takdir edilecek varidat ve has覺lat覺,
Bu kimselereiae i癟in b覺rak覺lacak miktar覺n tayininde birinci numaran覺n son f覺kras覺 ahkam覺 caridir.
3 - Ge癟en numaralarda yaz覺l覺 kimselerin i癟timai vaziyetleri, sin ve s覺hhatleri ve mahalli adet nazar覺 dikkate al覺nmak suretiyle en m羹brem ihtiya癟lar覺na tekab羹l edecek gecelik, g羹nd羹zl羹k, k覺l覺k, yazl覺k, 癟ama覺r, elbise ve yatak ile karyola ve bir oda ve mutfak ve sofra ve hamam levaz覺m覺,
襤bu eya k覺ymetli ve madunu al覺nd覺ktan sonra borca para kalmas覺 kabil ise haczolunabilir. Bu halde mahcuz emvali sat覺l覺r ise bedelinden mebrem eya bedeli bor癟luya terk olunur.
4 - Bor癟lunun ve evvelki numaralarda g繹sterilen kimselerin bir ayl覺k ve mevsimlik zahire tedariki adet ve zaruri olan yerlerde mevsimlik olarak, infak i癟in zahire ve teshin i癟in mahrukat veya bunlar覺n bedeli,
5 - Bor癟lunun haline m羹nasip olup alacakl覺ya rehin edilmemi veya teminat g繹sterilmemi olan meskeni,
Bor癟lunun ailesi, efrad覺na ve hanenin mevki ve v羹sat ve k覺ymetine g繹re meskenin maduniyle iktifa kabil ise haciz ve f羹ruhtu caiz olup bu surette haline m羹nasip bir mesken bedeli bor癟luya terk olunur.
Kanunu Medeninin aile yurdu hakk覺ndaki h羹k羹mleri mahfuzdur.
Bor癟lunun hayat覺nda miras癟覺lariyle beraber ikamet ettii meskende vefat覺ndan sonra miras癟覺lar覺n hepsi veya baz覺s覺 baka meskenleri olmad覺覺ndan dolay覺 mecburen ikamet etmekteler ise bu mesken dahi bor癟lunun borcundan dolay覺 haczolunamaz. u kadar ki maduniyle iktifa kabil ise yukarda ge癟en h羹k羹m tatbik olunur.
Bir d羹kkan derununda veya fevk覺nda bulunan odalar ve meskene laz覺m olm覺yan bah癟e ve s羹kna ittihaz覺na salih olacak ebniyeden ari olan arsa hi癟bir suretle mesken addolunamaz.
6 - Mesleki yaln覺z ziraat ve maieti de buna m覺nhas覺r olan bor癟lunun ve evvelki numaralarda g繹sterilen kimselerin alelade iae ve idareleri i癟in kifayet edecek miktarda, has覺lat getirebilecek arazisi,
Beinci numara h羹km羹 bu arazi hakk覺nda da caridir.
7 - Mesleki yaln覺z ziraat ve maieti de buna munhas覺r olan bor癟lunun iine mahsus olup bizzat kulland覺覺 en l羹zumlu alat ve edevat覺, 癟ift hayvanat覺 ile bunlar覺n teferruat覺, bunlardan baka ah覺r hayvanat覺ndan yaln覺z birisi veya 羹癟 koyun veya ke癟isi ile k羹mes hayvanat覺ndan on tanesi ve b覺rak覺lacak hayvanlar覺n iaelerine kafi hububat ve saman.
Bu numarada g繹sterilen hayvanat m羹taaddit ise tefr覺ki bor癟luya aittir. u kadar ki en k覺ymetlisini ay覺ramaz.
8 - Bor癟lunun meslek ve sanat覺na g繹re laz覺m olup bizzat kulland覺覺 hini hacizde 羹癟 y羹z liradan fazla k覺ymeti bulunm覺yan kitaplar覺.
Bunlar覺n k覺ymetleri ziyade ise muayyen miktar bor癟luya verilmek artiyle kabili hacizdir. u kadar ki bor癟lunun meslekine mahsus m羹taaddit ciltli bir kitab覺n ne olursa olsun haczolunmaz. Bu halde dier kitaplar kabili hacizdir.
Fabrikalarda mevcut makine ve alat覺n yekdierinden ayr覺lmas覺 halinde ayn覺 iin ifas覺 kabil olmazsa heyeti umumiyesinin haczi caiz deildir. u kadar ki m羹teaddit makinelerden m羹rekkep fabrikadaki her tezgah ayn覺 ii ifaya m羹nferiden salih ise, bunlar覺n birden ziyadesinin haczi caizdir. Bu son f覺kran覺n h羹km羹 ziraat makineleriyle aidat ve edevat覺 hakk覺nda da caridir.
9 - Mesleki ziraat ve maieti de buna m覺nhas覺r olan bor癟lunun taht覺 tasarruf ve isticar覺ndaki araziye att覺覺 tohumlardan veya ibu arazide mevcut aa癟lardan has覺l olup hen羹z toplanmak haline gelmiyen has覺lat ve meyvalar veya bi癟ilmemi olan mahsulat ile has覺lat覺ndan arazisi i癟in haczin tatbik olunduu senetin verilmemi vergisine tekab羹l eden miktar覺,
10 - Devlet memurlariyle m羹stahdemininin ve m羹essesat覺 resmiyei ticariye memurlar覺n覺n resmi elbiseleri ve bundan baka askerlerin tedariki usulden olan hayvan覺, silah覺 ve sair te癟hizat覺,
11 - Madalyalar ve resmi alametler,
12 - Umumi veya hususi b羹t癟elerden veyahut h羹kmi veya hakiki ehastan hizmet mukabili olsun olmas覺n maa, tahsisat, 羹cret, ikramiye, maiet mukabili irat veya faiz veyahut kayd覺 hayat artiyle tahsisat gibi her ne nam ile olursa olsun bir ayda al覺nan paran覺n rub'undan ziyadesi,
Kar覺 ve koca ve usul ve f羹ru vesaire i癟in takdir edilmi olan nafakadan dolay覺 bor癟lunun yukarki f覺kra mucibince bir ayda ald覺覺 paran覺n 羹癟te biri haczolunabilir. Nafaka ile sair bor癟 birleirse bu 羹癟te birin ikisi nafakaya ve biri sair borca tahsis olunur:
Kanunu Medeninin (163) 羹nc羹 maddesi h羹km羹 mahfuzdur.
13 - Bil羹mum emvali Devlet,
14 - Belediyelerin menafi ve hidemat覺 umumiyeye mahsus emval ve eyasiyle bilc羹mle r羹sumu,
Belediyelerin r羹sumdan maada mallar覺 ve varidat覺 hususiyeleri haczolunabilir.
Bor癟, istimlak veyahut alacakl覺n覺n maliyle ina edilmi olan bir eyin bedelinden neet etmi ve belediyelerin haczi kabil mallariyle varidat覺 borca kafi bulunmam覺 ise belediyenin haciz vazolunduu sene zarf覺nda yap覺lmas覺 ehem ve elzem olm覺yan iler i癟in kar覺覺k olan r羹sumu da kabili hacizdir.
15 - Menafii umumiyeye hadim olduu Devlet癟e musaddak tesislerle cemiyeti hayriye ilerinin mahiyetine g繹re l羹zumlu mallariyle daimi masraflar覺 i癟in elzem varidatlar覺,
16 - 襤badethanelerle levaz覺m覺 ibadetten olup ferde veya Evkafa ait bil羹mum mallar.
Bunlardan menkul mal k覺ymetli ve bedelinden mutat olan覺n覺n tedariki kabil ise o miktar bor癟luya verilmek artiyle haciz olunabilir.
17 - Bor癟lunun veya efrad覺 ailesinin resimlerini havi tablolar ve alb羹mler ve nian y羹z羹kleri,
18 - Cirosu kabil senetler,
Bu nevi senetler zayi olmu veya hamili iflas etmi veya tedav羹lden kalkmas覺 mahkeme karariyle ilan edilmi ise haczi caizdir.
19 - Nafakadan maada bor癟lar i癟in m羹lazimisaniye kadar askerlerin ve mevkii harbde bulunan zabitlerle mensubini askeriyenin maalar覺,
20 - Sefere harekete haz覺r olan veya hali seferde bulunan bil羹mum gemiler seferden meni suretiyle haciz olunamaz. O sefere mahsus levaz覺m覺 seferiye ile m羹rettebat覺n 羹cretlerine tekab羹l edecek miktardaki navul bedeli dahi haczolunamaz. Bir geminin sefere haz覺r olmas覺 haczin vazolunaca覺 g羹nden evvel hareketini mutat 羹zere ilan etmi, evrak覺 m羹ruriyesini alm覺 olmakla beraber gemi derununda yolcu veya hamule bulunmakla taayy羹n eder.
Seferden meni suretiyle haczolunan bir geminin her nas覺lsa sefere muvaffak olmas覺 hali seferde bulunduunu istilzam etmez.
21 - Bor癟lunun yegane maiet vas覺tas覺 olmak artiyle sandal gibi ufak merakipi bahriye ve l羹zumlu eyas覺,
22 - Tabedilmemi olan bil羹mum asar覺 fikriye ve kalemiye,
Matbu n羹shalar覺 bitmi olan asar覺 fikriye ve kalemiye son adedine kadar bas覺lmak ve bir defal覺k tabi masrafi alacakl覺 taraf覺ndan tediye edilmek artiyle kabili hacizdir.
23 - Alameti farika ve ihtira beratlar覺,
Kay覺tlar覺na iaret suretiyle ve bunlar覺n ahara devir ve f羹ruhtu halinde bedeli kabili hacizdir.
24 - Kavanin ve nizamat覺 muhtelifede haczi caiz olmad覺覺 tasrih edilmi olan emval ve eya,
25 - Vatan urunda 繹lenlerin ailelerine ve bu uurda yaralanm覺 olanlara verilen nakdi ve ayni m羹kafatlar ve tahsis olunan maa ve iratlar,
26 - Fakr羹 zaruret veya hastal覺k hasebiyle verilen ianeler,
27 - Nefse kar覺 ika olunan filler sebebiyle kendisine veya ailesine h羹kmolunan tazminat. u kadar ki bor癟, bor癟lunun ve ailesinin iaesi i癟in itira eyledii mal veya tedavi 羹cretiyle ila癟 bedelinden neet eylemi veyahut nafaka ise 25, 26 nc覺 numaralarla birinci f覺krada g繹sterilen m羹kafat ve maa ve tazminat覺n 羹癟te biri kabili hacizdir.
28 - Kanunu Medeni mucibince m羹temmim c羹zlerle teferruat覺ndan madut eya ayr覺ca haczolunamaz. Aa覺daki eya da teferruattan maduttur :
1 - iftliklerin idare ve ihtiyac覺na kafi demirba eyas覺,
2 - iftliin idare ve ihtiyac覺na kafi hayvanat ve tohumluu,
3 - Ar覺 kovanlar覺 ve hen羹z tekemm羹l etmemi olan ballar,
4 - Fabrika veya 癟iftliklerin devam覺 imalat覺na mahsus kazan ve imbik ve f覺癟覺 ve tazyik makineleri,
5 - Alel羹mum ziraate mahsus mahallerdeki ihtiya癟 nispetinde g羹bre ve samanlar.
Bor癟 haczi kabil olm覺yan eylerin bedelinden neet etmi ise bunlar yaln覺z o bor癟 i癟in kabili hacizdir.
Yukarki maddelerde haczi caiz olmad覺覺 g繹sterilen ve maduniyle iktifa kabil bulunan eyay覺 tayin ve tefrikte hakim veya icra reisi l羹zum g繹r羹rse ehlihibrenin m羹talaas覺na da m羹racaat eder ve herhalde hakk覺 takdirini kati l羹zum ve ihtiyaca g繹re ve iki taraf i癟in icap eden n覺sfet ve adalet dairesinde istimal eder.
Bor癟lunun 羹癟羹nc羹 ah覺s nezdinde veya zimmetinde bulunan emval ve alaca覺 kabili haciz ise de heczin teblii tarihinden itibaren sekiz g羹n i癟inde 羹癟羹nc羹 ah覺s, haczi talep olunan emval veya bor癟 haczin teblii tarihinden mukaddem ahiz veya istihlak olunmu veya kendisinin sun'u taksiri olmaks覺z覺n telef olmu veya alacak bor癟luya veya onun emrettii mahalle verilmi ise bunu haciz memuruna veya haciz tedabirini ittihaza karar veren mahkeme veya icra riyasetine hitaben muharrer bir k覺ta beyanname ile birdirmee mecburdur. Bilindii halde 羹癟羹nc羹 ah覺s hakk覺nda haciz ve sair tedabirin ittihaz覺ndan sarf覺nazar olunur. Bildirmedii halde haczi talep olunan emval veya alacak 羹癟羹nc羹 ah覺s nezdinde veya zimmetinde mevcut addolunarak emvalin iadesi veya borcun tesviyesi kabil olmad覺覺 halde k覺ymetin itasiyle mahkum edilir.
Haczi talep eden kimse beyannamenin hilaf覺n覺 ispat etmek hakk覺n覺 haizdir.
Beyannamenin hilaf覺 ispat olunduu takdirde 羹癟羹nc羹 ah覺s tazminatla mahkum olduktan baka hilaf覺 hakikat beyanatta bulunmak cezasiyle de mahkum olur.
Bu madde h羹km羹 hilaf覺 hakikat beyanatta bulunan memurin hakk覺nda da tatbik olunur.
Alacakl覺 taraf覺ndan bor癟lunun 羹癟羹nc羹 ah覺s zimmetinde alaca覺 haczedildikte icra reisi taraf覺ndan mahcuz olan mebla alacakl覺ya tahsis edilir.
Tahsis edildikten sonra dier alacakl覺lar tahsis olunan meblada hacze itirak edemez.
BE襤NC襤 BAP > MZAHERET襤 ADL襤YE
Kendisiyle ailesini maiet癟e ehemmiyetli zarurete d羹羹rmeksizin masarifi lazimeyi k覺smen veya tamamen ifadan aciz olan kimselerle m羹essesat覺 hayriye iddia ve m羹dafaalar覺nda veya icraya ve ihtiyati tedbirlere m羹racaatlar覺nda hakl覺 olduklar覺na dair delil g繹sterirlerse m羹zahereti adliyeye nail olabilirler.
Ecnebilerin m羹zahereti adliyeye nail olabilmeleri muamelei m羹tekabilenin cari olduunun ispat edilmesine m羹tevakk覺ft覺r.
M羹zahereti adliye aa覺daki hususlar覺 temin eder :
1 - Yap覺lacak bilc羹mle masarifi muhakemeden muvakkaten muafiyet,
2 - ahit ve ehlihibre masarifi Devlet癟e avans olarak verilmek,
3 - Masarifi muhakeme i癟in teminattan istinaiyet,
4 - Tebligat 羹cret ve masraflar覺ndan m羹ecceliyet,
5 - Davan覺n vekil ile takibi iktiza ettii halde 羹creti bilahara verilmek 羹zere vekil temin olunmak,
6 - 襤cra dairelerince al覺nan bil羹mum har癟lar tecil ve masarifi zaruriye avans olarak Devlet癟e ita edilmek,
7 - Bil羹mum pul r羹sumundan muvakkaten muafiyet,
8 - Katibiadillerin tanzim edecekleri bilc羹mle evrak ve suretlerin har癟 ve r羹sumundan muvakkaten muafiyet.
M羹zahereti adliyeye nail olan kimsenin ikametgah覺 davay覺 r羹yet eden mahkemenin bulunduu mahalde olmad覺覺 veya o ehirde bunun hukukunu muhafazaya muktedir vekil bulunmad覺覺 ve kendisinin bizzat hukukunu m羹dafaa edemiyecei anla覺ld覺覺 takdirde mahkeme m羹nasip g繹rd羹羹 zatin bilvekale hareket etmesini emreder.
M羹zahereti adliye davan覺n ikame edilecei mahkemede tahriren veya ifahen talep olunur. 襤bu talepte davan覺n hulasasiyle istinat edilecek esbab覺 s羹butiyenin neden ibaret olduu beyan edilmek laz覺md覺r. Bununla beraber mahalli belediyesinden veya heyeti ihtiyariyesinden al覺nm覺 bir ahadetname verilir. ahadetnamede talibin sanat ve s 覺fatiyle servetinin ve Devlete vermekte olduu vergiin miktar覺 ve ailesinin hal ve vaziyeti ve dava masraf覺n覺 tsviyeye kudreti olmad覺覺 yaz覺l覺r.
M羹zahereti adliye talebine m羹tedair evrak, damga ve sair r羹sumdan muaft覺r.
M羹zahereti adliye talebi 羹zerine mahkemece verilecek karar ifahi murafaa cereyan etmeksizin ittihaz olunabilir. M羹zahereti adliye talebinin kabul veya reddine dair ittihaz olunan kararlar kati olup aleyhine hi癟bir tarik覺 kanuniye m羹racaat olunamaz.
M羹zahereti adliye esnayi muhakemede dahi talep olunabilir. Bu talep kabul edilirse evvelce yap覺lm覺 olan masarife temil edilemez. Yeni bir sebep zuhurunda reddedilen m羹zaheret talebi tekrar edilebilir.
M羹zahereti adliye talebinin esasen varit bulunmad覺覺 veya sebebinin zail olduu mahkemece tahakkuk ederse m羹zahereti adliyenin kabul羹 hakk覺ndaki karar refolunur.
Dier taraf覺n mahk羹miyeti halinde m羹zahereti adliye karar覺ndan dolay覺 istifa olunam覺yan bilc羹mle mebali ilan覺n icras覺na bununla mahkum olan taraftan evvel beevvel ve sureti m羹mtazede tahsil olunur.
M羹zahereti adliyeye nail olan kimse i癟in tayin edilen vekil 羹cret ve masraf覺n覺 aleyhine h羹k羹m verilmi olan dier taraftan dorudan doruya talep ve istihsale mezundur.
ALTINCI BAP > 襤FAH襤 USUL MUHAKEME
B襤R襤NC襤 KISIM > UMUM襤 HKMLER
ifahi usul羹 muhakeme sulh mahkemelerinde caridir. Kanunun tasrih eyledii hallerde mahakimi asliyede dahi cereyan eder.
Bu kanunun ikinci bab覺nda mezkur olan kaideler ayr覺ca sarahat olm覺yan hallerde ifahi usul羹 muhakemede dahi tatbik olunur.
襤ki taraf r覺zalariyle her vakit davalar覺n覺n fasl覺 z覺mn覺nda sulh mahkemesine ifahen m羹racaat edebilir. Bu takdirde iddia ve m羹dafaat覺n覺 ve esbap ve delailini muhtevi kendileri taraf覺ndan yaz覺lm覺 bir dava zapt覺 vermeleri laz覺md覺r. Yaln覺z m羹ddei dahi sulh mahkemesine ifahen m羹racaat edebilir. Bu surette bir n羹shas覺 dier tarafa tebli olunmak 羹zere iki n羹sha dava zab覺tnamesi vermezi laz覺md覺r. Yaz覺 bilmedikleri halde hakim iki taraf覺n m羹ddeiyat ve m羹dafaat覺n覺 ve esbap ve delailinin neden ibaret olduunu katibe yazd覺r覺r. 襤ki taraf gelmilerse davete l羹zum yoktur.
Dava, m羹ddeinin veya her iki taraf覺n geldikleri kaydolunduu g羹nde ikame edilmi olur.
Davetiyeler, mahakimi asliyede cari kavaide tevfikan tanzim ve tebli olunur.
M羹ddeaaleyhin hakiki veya m羹nhatap ikametgah覺 mahkemenin bulunduu ehir dahilinde ise davetiye muhakeme g羹n羹nden laakal iki g羹n evvel tebell羹 olunmak laz覺md覺r.
M羹stacel hallerde mahkeme reisi bu m羹ddeti azaltabilir. M羹ddeaaleyhin ikametgah覺 mahkemenin bulunduu ehir haricinde ise m羹ddeti bu'du mesafeye g繹re reis tayin eder.
襤ki taraf iddia ve m羹dafaat覺n覺 ve esbap ve delailini muhtevi zab覺t varakasiyle beraber masarifi muhakemeyi bizzat veya bilvas覺ta hakime g繹nderebilir. Bu takdirde iki taraf veya birisi muayyen g羹nde mahkemede haz覺r bulunmad覺klar覺 halde hakim evrak 羹zerine tetkikat icrasiyle h羹k羹m verebilir. Hakim ibu evrak覺n sahiplerine ait olunduunda 羹phe ederse alelusul iki tarafa davetname g繹ndererek bizzat mahkemede ispat覺 v羹cut etmelerini emreder.
襤K襤NC襤 KISIM > TAHK襤KAT
Tayin olunan ilk celsede itirazat覺 iptidaiyede bulunmak istiyen taraf bunlar覺 esas davaya girimezden evvel ve hepsini birden ifahen beyan eder ve davay覺 hadise gibi hal ve faslolunur.
襤tirazat覺 iptidaiye serdedilmedii veya serdedilip de halledildii takdirde iki taraf iddialar覺n覺 ifahet izah eder ve neticei iddialar覺n覺 teyit i癟in ilk celsede vesikalar覺n覺 ibraz ederler.
M羹ddeaaleyh davay覺 m羹tekabilede bulunmu ise mahkeme reisi davan覺n dier bir g羹ne talik edilip edilmiyeceine karar verir.
M羹tekabilen dava olunan eyin miktar veya k覺ymetine nazaran mahkeme davay覺 r羹yete vazifedar deilse davan覺n heyeti umumiyesi vazifedar olan mahkemeye g繹nderilir.
Davay覺 m羹tekabile davay覺 asliyeye m羹taallik davetiyenin teblii tarihinden itibaren on g羹n zarf覺nda daavii sairede cari usul dairesinde ikame olunmak laz覺md覺r. Bu m羹ddet zarf覺nda ikame olunmazsa davay覺 m羹tekabile dermeyan edilmemi addolunarak as覺l dava ifahi usul羹 muhakeme h羹km羹ne g繹re tetkik olunur.
襤ki taraf覺n neticei iddialar覺 zapta kaydolunur. Bunlardan sonra feragat, 覺slah, m羹nazaal覺 eyin ahara temliki halleri m羹stesna olmak 羹zere, iki taraf ittifak etmedik癟e neticei iddialar覺 tepdil veya tevsi edemezler. Fakat tahkikat bitinciye kadar neticei iddialar覺n覺 teyit i癟in yeni delil ibraz ve ikame edilebilirler.
NC KISIM > HAD襤SE
Muhakemenin cereyan覺 esnas覺nda zuhur eden hadiseler ifahen dermeyan olunur.
Hadiseler derhal ve ifahen tahkik ve h羹kme raptolunur. Hakim hadise hakk覺nda bir delik ibraz覺na l羹zum g繹r羹r ve bu delil hemen ibrazi kabil olmazsa tetkikat覺 ikmali baka g羹ne talip olunur. Hakim sahtelik hadisesini de ayn覺 ekilde tahkik ve karara rapteder.
Hadise hakk覺ndaki karar zab覺t katibine yazd覺r覺l覺r veyahut k覺sa bir m羹ddet i癟inde hakim canibinden tahrir ve mahkeme kalemine tevdi olunur.
Bununla beraber esasa dair h羹k羹m i癟in tayin edilmi olan kaideler de tatbik olunur.
DRDNC KISIM > ESBABI SBUT襤YEN襤N TETK襤KI
襤ki taraf neticei iddialar覺n覺 beyan ettikten sonra esbab覺 s羹butiyelerini s繹ylemee davet olunurlar. 襤ki taraf覺n esbab覺 s羹butiyeleri hakim taraf覺ndan kabul veya reddolunur. Kabul羹ne karar verilen delil hemen tetkik olunur.
Hakim esbab覺 s羹butiyenin ibraz覺 z覺mn覺nda bir m羹hlet verebilir.
Hakim iki taraf覺n dermeyan ettikleri iddia ve m羹dafaa hududu dahilinde kendilerini istima ve l羹zum g繹rd羹羹 delillerin ibraz ve ikamesine emredebilir.
Deliller, dier tarafa teblie hacet olmaks覺z覺n tetkik olunur. 襤ki taraf覺n ifadeleri ve ahitlerin ahadeti ve ehlihibrenin beyanat覺 ve keif muamelat覺 ve 367 nci madde de mevzuubahis mulamelat hulasa ve癟hile zapta ge癟irilir.
BE襤NC襤 KISIM > MUHAKEME VE HKM
Delillerin tetkik覺 bittikten sonra hakim her iki taraf覺n veya birinin vekili olduu takdirde iddia ve m羹dafalar覺n覺n k覺sa bir m羹ddet i癟inde tahriren bildirmelerini emir veya buna m羹saade edebilir.
Hakim tahkikat覺n hitam覺ndan sonra iki taraftan herbirine iki defa s繹z verir ve ifadelerine istimadan sonra muhakemenin hitam bulunduunu tefhim ederek m羹mk羹n olursa karar覺n覺 derhal zab覺t katibine yazd覺r覺r. Veyahut k覺sa bir m羹ddet i癟inde kendisi yaz覺p mahkeme kalemine tevdi eder. 376 nc覺 maddenin 羹癟羹nc羹 f覺kras覺 tatbik olunur.
Karar munhas覺ran vak覺ay覺, ispat delillerini ve esbab覺 mucibeyi muhtevi olarak zapta der癟 ve ziri hakim ve katip taraf覺ndan imza olunur. Bakatip talep eden tarafa imzasiyle karar suretini verir.
Suret harc覺 masarifi muhakeme meyan覺na kaydolunur.
Bundan baka sulh mahkemeleri kararlar覺nda 394, 395, 396, 421, 422 nci madde ler tatbik olunur.
Masarifi muhakeme kararda tayin ve tesbit olunur.
YED襤NC襤 BAP > HUSUS襤 USUL MUHAKEMELER
B襤R襤NC襤 FASIL > NESEP 襤LER襤NDE USUL MUHAKEME
Kocas覺ndan boanm覺 veya dul kalm覺 veya hi癟 evlenmemi olan her kad覺n sulh mahkemesine m羹racaatla gebe olduunu bildirerek 癟ocuuna kayy覺m tayinini talep edebilir.
Gebe kalmak i癟in laz覺mgelen zaman i癟inde cinsi bir m羹nasebette bulunmad覺覺 bir erkek aleyhine bilerek babal覺k davas覺 ikame eden kad覺na Ceza Kanunu mucibince m羹fteri cezas覺 tayin olunur.
u kadar ki takibat覺 cezaiye, hukuk davas覺n覺n reddine karar verildikten sonra madurun ikayeti 羹zerine yap覺l覺r.
襤bu madde h羹km羹 ana taraf覺ndan 癟ocuun babas覺 olduu iddia olunan kimsenin miras癟覺lar覺 aleyhine dava ikamesi halinde dahi tatbik olunur.
襤K襤NC襤 FASIL > BOANMA 襤LER襤NDE SULH TEEBBS EVL襤L襤K B襤RL襤襤N襤 H襤MAYE TEDB襤RLER襤
Boanma veya ayr覺lma davas覺n覺 ikame i癟in evvel emirde hasm覺 sulh hakimi huzuruna davet laz覺md覺r. Davet ettirmedik癟e dava, mesmu olmaz.
Davetname tayin olunan g羹nden laakal be g羹n evvel tebli olunmak laz覺md覺r. Eer kar覺 veya koca ecnebi memleketinde ikamet etmekte ise bu m羹ddet hakim taraf覺ndan tayin olunur. M羹stacel mevadda hakim bu m羹ddeti tenkis edebilir.
襤ki taraftan biri ecnebi memleketinde mukim veya dier taraf覺n ikametgah覺 me癟hul veyahut sulh teebb羹s羹n羹n her halde faydas覺z kalaca覺 meczum ise sulh hakimi m羹ddeiyi sulh teebb羹s羹nden istisna edebilir.
Kar覺 veya koca davete icabet etmezse sulh teebb羹s羹 akim kalm覺 addolunur.
Sulh teebb羹s羹 sulh hakiminin odas覺nda kar覺 ve koca yaln覺z olarak hafiyyen icra olunur. Sulh hakimi kar覺 ve kocay覺 aralar覺nda ihtilaf olan mesele hakk覺nda ifahen isticvap ettikten sonra sulh etmee 癟al覺覺r. Sulh teebb羹s羹 esnas覺nda ge癟en s繹zler zab覺tnameye yaz覺lm覺yaca覺 gibi bilahara dahi dermeyan olunamaz.
Sulh teebb羹s羹 akim kal覺rsa boanma davas覺, teebb羹s羹n vukuu tarihinden itibaren 羹癟 ay zarf覺nda ikame olunmak laz覺m gelir. Bu m羹ddetin m羹rurundan sonra sulh teebb羹s羹 merfu addolunur.
Sulh teebb羹s羹 i癟in davetin ilanen icras覺 icap ettii takdirde davet ilan覺 boanma veya ayr覺l覺k davas覺 i癟in yap覺lacak tebligat ile beraber yap覺labilir.
Evlilik birliinin s覺yaneti i癟in Kanunu Medenide mevzuubahis olan tedbirler, iki taraftan birinin talebi 羹zerine dieri celbedildikten sonra sulh hakimi taraf覺ndan ittihaz olunur.
NC FASIL > SER襤 USUL MUHAKEME
Haciz ve fekki hacze ve ref'iyede ve m羹tesariulfesat eyaya m羹taallik davalar ile muayyen ikametgah覺 olmay覺p firar etmek 羹zere bulunan kimseler aleyhindeki davalarda ve kanunda tasrih olunan ahvalde seri usul羹 muhakeme tatbik olunur.
Aaa覺daki h羹k羹mlere muhalif olmamak artiyle alelade usul羹 muhakemeye dair olan ahkam bu nevi usul羹 muhakeme hakk覺nda da tatbik olunur.
M羹ddeaaleyh cevb覺nda itirazat覺 iptidaiye ve esasiyesini birlikte dermeyan etmesi laz覺md覺r. Fakat itirazat覺 iptidaiye esastan evvel tahkik ve raslolunur.
襤ki taraf覺n muvafakat覺 hali m羹stesna olmak 羹zere, esbab覺 s羹butiyelerini ibraz ve ikame etmeleri i癟in kendilerine ancak bir defa m羹hlet verilir.
Cevap m羹ddeti yedi ve buna kar覺 m羹ddei canibinden verilecek cevap ile m羹ddeaaleyhin buna kar覺 verecei ikinci cevap m羹ddeti be g羹n羹 tecav羹z edemez ve tahkikat hakimi, muhakemeyi en yak覺n g羹ne talik eder.
Dava sulh mahkemesinin salahiyeti dahilinde ise m羹dafaai ifahiye tahkikat覺n hitam覺ndan itibaren nihayet yedi g羹n zarf覺nda yap覺lmaz ve h羹k羹m de derhal verilemezse hitam覺 muhakemeden sonra be g羹n zarf覺nda verilmek mecburidir.
DRDNC FASIL > BAS襤T USUL MUHAKEME
Basit usul羹 muhakeme kanununda tasrih edilen hallerden baka aa覺daki hallerde dahi tatbik olunur:
A- Kokurdato, mecurun tahliyesi meselelerinde ve senedi resmiye m羹stenit davalarda,
B- Kanunen hakimin iki taraf覺n izahat覺n覺 istima ettikten sonra veya istima etmeksizin, muhakeme haricinde karar vermesi laz覺m gelen meselelerde.
u kadar ki kanunun dier bir usul羹 muhakeme tayin ettii haller bundan m羹stesnad覺r.
Basit usul羹 muhakemede dava esbab覺 mucibeyi havi ve iki n羹sha olarak verilecek bir istida ile ikamae ve evrak覺 s羹butiye istidaya raptolunur.
襤stidan覺n kabul羹n羹 m羹taak覺p davan覺n mahiyeti istisnai bir muamele icras覺n覺 mucip g繹r羹lmezse tayin olunacak muhakeme g羹n羹nde haz覺r bulunmak 羹zere davetname tebli ve ibu davetnamede iki tarafa ibraz etmek istedikleri vesikalar覺n her halde muayyen g羹nde g繹nderilmesi l羹zumu beyan ve g覺yaplar覺nda da karar verilebilecei ihtar olunur.
襤braz ve irae olunacak delailin murafaa esnas覺nda derhal iraesi mecburidir.
襤cab覺nda neticei iddia ve m羹dafaalar覺n yaz覺larak verilmesi emrolunabilir. 襤ki taraf覺n biri ispat覺 v羹cut etmezse g覺yap karar覺 kendisine tebli edilmez.
Basit usul羹 muhakemeye tabi olan hallerde bu kanunun mevadd覺 sab覺ka ahkam覺na muhalif olm覺yan alelade usul羹 muhakeme kaideleri de tatbik olunur.
Delillerin ikmali daima emrolunabilir.
BE襤NC襤 FASIL > MAHCUZ MALLARA 襤ST襤HKAK DAVASI
癟羹nc羹 ah覺s mahcuz veya merhun eyan覺n kendisinin olduunu veya bunlar覺n kendisine rehin edildii hakk覺ndaki davas覺n覺 eyan覺n bulunduu veyahut haczin vazolunduu mahal mahkemesinde ikame edebilir.
Bu gibi davalar seri usul羹 muhakemeye tabidir. Aa覺daki maddelerde beyan olunan h羹k羹mler m羹stesna olmak 羹zere bu bab覺n 羹癟羹nc羹 fasl覺 kabili tatbiktir.
Tayin olunan muhakeme g羹n羹nde iki taraftan her biri haklar覺n覺 istinat ettirdikleri vesikalar覺 ibraz ederler ve mahkeme evvelemirde iki taraf覺 sulha tevik eder.
Sulh vukuunda celse masarifi muhakemesi yar覺ya tenzil olunur. 襤ki tarafa celsede haz覺r bulunduklar覺 i癟in bir ey verilmez.
襤ki taraf sulh olmazlarsa esas dava r羹yet ve hallolunur.
SEK襤NC襤 BAP > TAHK襤M
襤ki taraf aralar覺ndaki niza覺 hal i癟in hakem tayin edebilirler. Tahkim hususi bir mukavele ile yap覺labilecei gibi her hangi bir mukaveleye bundan tahadd羹s etmesi muhtemel niza覺n hakemler vas覺tasiyle halline dair bir art da dercolunabilir.
Tahkimin tahriri olmas覺 laz覺md覺r.
Yukardaki maddede g繹sterilen mukavele ve art tahriren tesbit edilmedik癟e keenlemyek羹nd羹r.
Yaln覺z iki taraf覺n arzular覺na tabi olm覺yan mesailde tahkim cereyan etmez.
Bir niza覺n hakemler vas覺tasiyle halledilip edilemiyecei hususunda tevell羹t eden ihtilaflar mahkemece, seri usul羹 muhakeme ile hallolunur.
Hilaf覺na mukavelede sarahat olmad覺k癟a hakemler 羹癟 kii olmak 羹zere davay覺 r羹yete salahiyettar hakim taraf覺ndan intihap olunur. Mukaveledeki sarahat mucibince iki taraftan biri intihaba daveti mutazamm覺n tebligat tarihinden itibaren yedi g羹n zarf覺nda intihap etmezse an覺n hakemi de hakim taraf覺ndan intihap olunur.
Hakemler reddi hakim sebeplerine m羹steniden reddolunabilir.
34 羹nc羹 madde nin ikincif覺kras覺 h羹km羹 mahfuz kalmak 羹zere iki taraf hakemlerin intihap edildiine muttali olduklar覺 tarihten itibaren ancak be g羹n zarf覺nda ret talebinde bulunabilirler.
Ret talebi 羹zerine davay覺 r羹yete salahiyettar hakim reddolunan hakemin ve iki taraf覺n m羹talaalar覺n覺 istima ettikten sonra bu bapta karar覺n覺 verir.
Tahkim m羹ddeti zarf覺nda iki taraf覺n muvafakati olmad覺k癟a hakemler azlolunamaz.
Hakemlerden biri ret veya istifa sebebiyle ayr覺l覺rsa yerine dieri intihap olunur. Bu halde hakim tahkim m羹ddetini temdit edebilir.
Tahkim davas覺, hakemlerin tayini i癟in mahkemeye m羹racaat edildii ve eer mukavele mucibince hakemlerin tayini iki tarafa ait ise m羹ddei hakemini intihap edip kendi hakemini intihap etmesi hususunu hasm覺na tebli eyledii tarihte ikame edilmi addolunur.
Dava esnas覺nda iki taraftan biri vefat etmekle tahkim m羹rtefi olmaz.
Hakemler, hilaf覺na mukavele olmad覺k癟a tahkikat覺n eklini ve m羹ddetlerini tayin ederler. M羹ddetlerin ink覺zas覺nda hakemler, yaln覺z kendilerine tevdi olunan evrak 羹zerine h羹km羹n羹 verirler.
Deliller hakk覺nda kanunen tayin olunan kaideler hakemler huzurundaki tahkikatta dahi tatbik olunur.
Hakemler aa覺daki hallerde sulh mahkemesine m羹racaat edebilirler :
1 - Yemin icras覺,
2 - ahitleri tahlif ve imtina edenleri istima,
3 - Bir ecnebi mahkemesini istinabe,
4 - 322 ve 323 ve 333 羹nc羹 ve m羹taak覺p maddelerde beyan olunan evrak覺n ibraz覺.
Tahkikat esnas覺nda ceza takibat覺na esas tekil eden bir sahtelik hadisesi zuhur ederse ceza mahkemesince bu bapta karar verilinciye kadar tahkikat tehir olunur ve tahkim m羹ddeti cereyan etmez.
Hakemler ilk i癟timalar覺ndan itibaren alt覺 ay zarf覺nda h羹km羹 vermee mecburdurlar. Aksi halde yap覺lan muameleler bat覺l olup m羹nazaa salahiyettar mahkemece halledilir. Bu m羹ddet ancak iki taraf覺n sarih ve tahriri muvafakatleriyle veya mahkeme reisinin veyahut hakimin karariyle temdit olunabilir.
Hakemler kakar覺nda :
1 - M羹nazaan覺n neden ibret olduunu,
2 - Maddi ve hukuki esbab覺 mucibeyi,
3 - Davan覺n esas覺 ve masarifi hakk覺ndaki karar ile masraf覺n miktar覺n覺 tasrih ile m羹kelleftirler. Hakem karar覺 zirine tarihi itas覺 yaz覺ld覺ktan sonra hakemler taraf覺ndan imza olunur.
Tahkimname, hakemlerin karar覺na raptolunur.
Hakemlerin ekseriyetle ittihaz ettikleri karar muteberdir.
Hakemler karar覺n覺, salahiyettar olan mahkeme kalemine tevdi eder. Karar mahkeme mahzeni evrak覺nda h覺fzolunarak talep eden tarafa sureti verilir.
Mahkeme, karar覺n tevdii 羹zerine keyfiyeti ve karar覺n neden ibaret olduunu iki tarafa tahriren tebli ve bunu m羹beyyin bir makbuz ahzeder. Karar, iki taraf hakk覺nda ancak tebli tarihinde mevcut addolunur.
Hakemlerin karar覺 ancak aa覺daki hallerde temyizen nakzolunur :
1 - Tahkim m羹ddetinin ink覺zas覺ndan sonra karar verilmi olmas覺,
2 - Talep edilmemi bir ey hakk覺nda karar verilmesi,
3 - Hakemlerin salahiyetleri dahilinde olm覺yan meseleye karar vermeleri.
4 - Hakemlerin, iki taraf覺n iddialar覺ndan her biri hakk覺nda kara vermemeleri.
Karar son 羹癟 sebepten birine binaen temyizen nakzedilirse hakemler ve m羹ddet yeniden intihap ve tayin olunur.
Hakem karar覺 aleyhine 羹癟羹nc羹 bab覺n 羹癟羹nc羹 fasl覺 ahkam覺na tevfikan iadei muhakeme talep olunabilir.
襤ki taraf覺n iadei muhakemeden ve 533 羹nc羹 madde de muayyen eraitin tahakkuku halinde temyizden feragatleri hakk覺nda evvelce akdedecekleri mukavele keenlemyek羹ndur.
Hakemlerin verdii karar temyiz m羹ddeti ge癟ince mahkeme reisi veya hakim taraf覺ndan tasdik olunur. Tasdik keyfiyeti karar zirine ve zapt覺 mahsusuna yaz覺l覺r. Hakem kararlar覺 ancak bu suretle kabili icrad覺r.
DOKUZUNCU BAP > TAHK襤M
B襤R襤NC襤 FASIL > ECNEB襤 MAHKEMELER襤NDEN VER襤LEN 襤LANLARIN SURET襤 TENF襤Z襤
Ecnebi mahkemelerinden hukuk ve ticaret davalar覺na dair verilen nihai h羹k羹mleri mutazamm覺n olup kaziyei muhkeme tekil etmi olan ilamlar覺n T羹rkiye'de icra olunabilmesi ancak salahiyettar olan T羹rk mahkemesi taraf覺ndan l羹zumu tenfizi hakk覺nda bir karar verilmesi ile kabildir.
Tenfiz karar覺 verilmesi temyiz eklinde mahkumunalyehin T羹rkiye'de ikametgah覺 mahkemei asliyesinden talep olunur. Mahkumunaleyh T羹rkiye'de mukim ve sakin ise Ankara veya 襤stanbul hukuk mahkemelerinden birine verilir.
Tenfize karar verilmesini talep eden taraf verecei arzuhale aa覺daki vesikalar覺 rapeder :
1 - H羹km羹 veren ecnebi mahkeme taraf覺ndan usulen tasdik edilmi olan ilam覺n asl覺 ve musaddak terc羹mesi,
2 - H羹km羹 veren ecnebi mahkeme kalemi taraf覺ndan musaddak ve h羹km羹n kaziyei muhkeme tekil etmi olduunu m羹beyyin vesika veya erh ile bunlar覺n musaddak terc羹meleri.
Mahkemei asliye tenfiz karar覺n覺, ancak kanaati dairesinde verir. u kadar ki aa覺daki hallerde talebi reddetmee mecburdur :
1 - T羹rkiye Cumhuriyeti ile ilam覺 ita eden Devlet beyninde mukabelei bilmisil esas覺na m羹stenit mukavele veya muahede bulunmamas覺,
2 - 襤lam salahiyettar olm覺yan bir mahkemeden verilmi veya iki taraf usulen davet edilerek muhakeme g覺yaplar覺nda veya kanuni vekil ve m羹messilleri huzurunda cereyan etmemi ve m羹ddeaaleyh de bu noktadan itiraz eylemi olmas覺,
3 - H羹km羹n hukuku amme kaidelerine mugayir veya intizam覺 umuminin icabat覺na muhalif bulunmas覺 veyahut ilam覺n T羹rk kavaidi esasiyei kanuniyesine muhalif h羹km羹 ihtiva etmesi,
4 - 襤lam覺n ahkam覺 ahsiyeye veya aile hukukuna ait bir davaya m羹tedair bulunmas覺.
Tenfiz karar覺 talebini havi arzuhalin mahkemeye verilmesini m羹taak覺p iki taraf mahkemeye usulen davet olunur. Muhakemede iki taraf hasran bu bahiste zikrolunan eraitin mevcut olup olmad覺覺 ve tarihi h羹k羹mden sonra h羹km羹n tamamen veya k覺smen tenfiz edilmi veya tenfizine mani bir sebep tahadd羹s edilmi olup olmad覺覺 hakk覺nda beyanatta bulunabilirler.
Muhakeme neticesinde mahkeme ilam覺n tenfizine veya talebin reddine karar verir. Bu karar ilam zirine yaz覺l覺r ve mahkeme heyeti taraf覺ndan tasdik olunur. Bu sureti de mahkumunaleyhe tebli olunur. Ret karar覺 talep vukuunda iki tarafa tebli olunur.
Tenfiz karar覺n覺 havi bu kabil ilamet T羹rkiye icra dairelerinde sair ilamlar gibi icra olunur.
Tenfiz talebinin tetkik覺na mahsus celsede mahkumunaleyh haz覺r bulunmazsa g覺yab覺nda karar verilir. Tenfiz talebi hakk覺nda verilen karar覺n temyizi umumi kaidelere tabidir. Davan覺n temyiz olunmas覺 icran覺n tehirini m羹stelzimdir.
襤lamat覺 cezaiyedeki hukuku ahsiye h羹k羹mleri hakk覺nda bu fas覺l mucibince tenfiz karar覺 istihsal olunabilir.
襤K襤NC襤 FASIL > TEMH襤R USUL
Temhir edilmek laz覺m gelen eyay覺 hakim memuriyetine veya bu hususa mahsus resmi m羹h羹r ile temhir eder.
Bir eyin m羹h羹rlenmesi 羹zerine bir zab覺t varakas覺 tanzim olunur.
襤bu zab覺t varakas覺na aa覺daki hususlar覺n yaz覺lmas覺 laz覺md覺r :
1 - Temhirin vuku bulduu tarih ve saat,
2 - Temhirin sebebi,
3 - Haz覺r ise talibin, deilse haz覺r bulunanlar覺n isim, s覺fat ve mahalli ikametleri,
4 - M羹h羹rlenen kap覺 ve kasa gibi eylerin tayini,
5 - M羹h羹r alt覺na al覺nan eyan覺n hulasatan tarifi.
Hakim, bilhassa evrak ve vesaik ve nakitten ibaret b羹t羹n k覺ymetli eyleri m羹h羹r alt覺na alarak emin bir mahalle vazettirmek vazifesi ile m羹kelleftir. Bir eyaya kar覺 istihkak iddialar覺n覺 muvakkaten hallederek karar覺n覺 zab覺t varakas覺na derceder.
zerlerine m羹h羹r vazedilmi olan kilitlerin anahtarlar覺 m羹hr羹n fekkine kadar bakatip taraf覺ndan muhafaza olunur. Bakatip anahtarlar覺 ald覺覺n覺 zab覺t varakas覺na iaret eder.
M羹h羹r vaz'覺 laz覺mgelip gelmedii hususunda ihtilaf vukuunda hakim basit usul羹 muhakeme ile bunu halleder.
M羹hr羹n fekki zaman覺nda hakim m羹hr羹n haliyle mevcut olup olmad覺覺n覺 tesbit eder. Eer m羹hr羹n kopar覺ld覺覺n覺 veya hileye dair emare g繹r羹rse derhal bir zab覺t varakas覺 yapar.
M羹hr羹n kald覺r覺ld覺覺na dair zab覺t varakas覺 da temhir zab覺t varakalar覺 eklinde yap覺l覺r.
Temhir ve fek zab覺t varakalar覺 defteri mahsusuna kaydolunur.
NC FASIL > TAHR襤R
Tahrir edilen emval ve eya, zapta kay覺t ve tarih konularak hakim ve zab覺t katibi taraf覺ndan imza olunur.
Tahrir muamelesi sulh hakiminin nezaret ve idaresi alt覺nda ve hini hacette hakim taraf覺ndan tayin olunacak ehlihibre haz覺r bulundurularak zab覺t katibi taraf覺ndan yap覺l覺r.
Sulh hakimi, naip de tayin edebilir. Tahrir b羹t羹n eyaya amil bulunmak ve varsa menkul ve gayrimenkul olmak 羹zere iki k覺sm覺 ihtiva etmek laz覺md覺r.
Her ey, cins ve nev'i ne s覺ra numaras覺 ile ve laz覺m olan ahvalde k覺ymeti miktar覺 ile kaydolunur. Menkul ve gayrimenkul bilumum eya, ayn覺 numaray覺 takip eder. Ayr覺 ayr覺 sat覺lmas覺 zaruri olan koleksiyon halindeki eya bir kalemde ve ayn覺 numara alt覺nda g繹sterilir. Ayn覺 nevide veya dierine benzer eya m羹mk羹n olduu kadar birlikte tasnif olunur.
癟羹nc羹 ah覺s elinde bulunup da istihkak iddias覺 sebkeden eya ayr覺ca g繹sterilir.
癟羹nc羹 ahs覺n istihkak iddias覺nda bulunduu eyaya k覺ymet takdir edilerek kezalik deftere yaz覺l覺r.
Gayrimenkuller, deftere, tapu kay覺tlar覺 ile beraber yaz覺l覺r.
Dier mahkemelerin dairei kazalar覺 dahilinde baka mallar bulunursa bunlar istinabe tarik覺yle tahrir olunur. 襤stinabe edilecek hakim, mallar覺n bulunduu mahal hakimidir.
Ecnebi memlekette eya bulunduu takdirde bunlar sulh hakiminin topliyabildii malumat ve izahata nazaran deftere kaydolunur.
DRDNC FASIL > TAKS襤M VE 襤ZALE襤 YU
B襤R襤NC襤 KISIM > TAKS襤M
Taksim ve ziraata mahsus mahallin tahsisi davalar覺 usul羹 dairesinde salahiyettar sulh mahkemesine ikame olunur.
Taksime m羹taallik bilc羹mle muameleler sulh hakimi huzurunda ifa olunur.
Sulh hakimi taksimin icap ettirmesi muhtemel niza覺 tesbit zimn覺nda gerek iki taraftan ve gerek salahiyettar 羹癟羹nc羹 bir ah覺stan bir taksim projesi istiyebilir.
Muamelei g覺yabiye hakk覺ndaki h羹k羹m taksim muhakemesinde de tatbik olunur.
u kadar ki g覺yabe itiraz etmemi olan taraf muhakemeden hari癟 tutulmaz. Yaln覺z, yap覺lan muamelelerde itiraz hakk覺ndan sak覺t olur ve m羹taak覺p muamelelerde haz覺r bulunmas覺 i癟in kendisine tebligat yap覺lmaz. M羹taak覺p muhakemede haz覺r bulunmak isterse kalemden muhakeme g羹n羹n羹 繹renmesi laz覺md覺r.
Bir kimse bir kere muamelei g覺yabiyeye itiraz ettikten sonra yeniden muhakemede haz覺r bulunmazsa art覺k muamelei g覺yabiye kendisine tebli olunmaz.
Sulh hakimi hisselerin tayinini, emvalin sat覺lmas覺, taksim veya sat覺lmas覺 m羹mk羹n olm覺yan eyan覺n hissedarlardan birisine tahsisi hakk覺nda basit usul羹 muhakeme ile karar verir.
Sulh hakimi k覺ymetini tayin kabil olup 羹癟 y羹z liray覺 tecav羹z etmiyen nizalar覺 da halleder. Bu nizalar ifahi usul羹 muhakemeye tevfikan faslolunur.
Hakim iki tarafa vesaik覺 s羹butiyelerini ibraz i癟in bir m羹hlet verir.
Sulh hakiminin vazifesini tecav羹z eden m羹nazaalar alelade usul羹 muhakeme dairesinde r羹yet olunur.
M羹ddei, sulh hakimi huzurunda niza覺n tesbit olunduu g羹nden itibaren on g羹n zarf覺nda davas覺n覺 ikameye mecburdur.
Taksim esnas覺nda zuhur eden nizalar yaln覺z bunun netici halline m羹tevakk覺f olan muamelenin tehirini icap edip dierlerinin tehirini mucip olmaz.
襤K襤NC襤 KISIM > 襤ZALE襤 YU
襤ki taraf izalei 羹yu i癟in gerek haddizatinde sat覺 laz覺mgelip gelmediinin ve gerek bunun eklinde ihtilaf ederlerse dava sulh hakimi huzurunda ikame olunur.
Dava, alakadarlardan her birine ayr覺 ayr覺 tebli olunur.
襤zali 羹yu i癟in sat覺 yapmak 羹zere hakim aa覺daki fas覺l h羹km羹ne tevfikan hareket etmek 羹zere bir memur tayin eder.
BE襤NC襤 FASIL > MZAYEDE 襤LE SATI
Menkul ve gayrimenkul mallar覺n m羹zayedesi 襤cra Kanununa tevfikan yap覺l覺r.
Kanunu Medeninin 658 ve 659 uncu madde leri mucibince sabit olan uf'a hakk覺 nihayet m羹zayede i癟in yap覺lm覺 olan ilk ilan tarihinden itibaren bir ay zarf覺nda kullan覺lmak laz覺md覺r. Bu m羹ddetin m羹rurundan sonra kullan覺lamaz.
ONUNCU BAP > HAK襤MLER襤N MESUL襤YT襤
Hakim ve icra reisi aleyhine aa覺da yaz覺lan sebeplere binaen tazminat davas覺 ikame olunabilir :
1 - 襤ki taraftan birini tesah羹p ve iltizam veya garez ve nefsaniyet dolay覺siyle dieri aleyhine kanuna ve adalete mugayir bir h羹k羹m ve karar verilmi olmas覺,
2 - Kabili tevil ve izah olm覺yacak surette vaz覺h ve sarahati katiyei kanuniyeye mugayir karar verilmi olmas覺,
3 - Muhakeme zab覺tnamesinde mevcut olm覺yan sebebe binayi h羹kmedilmi olmas覺,
4 - Muhakeme zab覺tnameleriyle kararlar覺n tayir ve tahrif edilmi ve s繹ylenmiyen bir s繹z羹n h羹k羹m ve karara m羹essir olacak surette s繹ylenmi gibi g繹sterilmi olmas覺,
5 - 襤ta veya temin veya vadolunan menfaat dolay覺siyle mugayiri kanun h羹k羹m verilmi olmas覺,
6 - 襤hkak覺 haktan istinkaf olunmas覺.
襤hkak覺 haktan istinkaf, kanunen kabule ayan olan bir azuhali bila mucip reddetmek veyahut bir dava r羹yete haz覺r bulunmu ve s覺ras覺 gelmiken bir tak覺m vahi 繹z羹rler beyaniyle hakikaten suikasitten nai r羹yetine teebb羹s ve devam etmektir.
襤hkak覺 haktan istinkafta katibiadil marifetiyle hakimin zat覺na bir ihtarname tebli olunmak laz覺md覺r.
Mesuliyet ve tazminat davalar覺 arzuhal itasiyle ikame olunur. 襤bu arzuhalde iki taraf覺n isim ve 繹hret ve s覺fat ve mahalli ikameti ve sebebi ikayet olan davan覺n hulasasiyle cereyan eden muhakemenin ve verilen h羹k羹m ve kararlarla ifa olunan muamelenin hulasalar覺 ve tazminat davas覺n覺n m羹stenidi olan esbap ile bunlar覺n delaili s羹butiyesinin ve talep ve dava olunan zarar ve ziyan覺n neden ibaret olduu yaz覺lmak ve sebebi ikayet olan dava zab覺tnamesiyle evrak覺 s羹butiyesi ve uhut pusulas覺 ibu arzuhalde merbuten verilmek laz覺md覺r. eraiti mezkureden birini cami olm覺yan arzuhal m羹ddei isticvap olunmaks覺z覺n mahkeme karariyle reddolunur.
Tazminat davas覺, sulh hakimi aleyhinde ise mensup olduu mahkemei saliyede, mahkemei asliye vazifesini g繹ren m羹nferit hakimlerle icra reisi, kaza mahkemei asliyesinde ve vilayet mahkemei asliyesi aleyhinde ise esas davan覺n tabi olduu temyiz dairesinde r羹yet olunur.
Taminat davas覺 sabit olursa m羹ddeinin du癟ar olduu kaffei zarar ve ziyan ve masarifi muhakeme ve seferiye dahil olduu halde esas davaya m羹taallik h羹k羹mden tevell羹t eden zarar ve ziyan覺n覺n m羹ddeaaleyhten tahsiline h羹kmolunur.
Dava sabit olmad覺覺 takdirde m羹ddeiden yirmi be liradan dun olmamak 羹zere cezay覺 takdi ile, kendisinden dava olunan hakimin du癟ar olduu maddi ve manevi zarar ve ziyan i癟in takdir olunacak m羹nasip bir tazminattan tahsiline h羹kmolunur.
MEVADDI MAHSUSA
Kanunen istimali mecburi olan defterlerden maada tutulacak defterler ve evrak Adliye Vekaletince tanzim olunacak talimatname ile muayyendir.
襤bu kanun m羹ktesep haklar覺 ihlal etmemek artiyle makabline amildir.
Bu kanunda tayin edilmi olan m羹ddetler i癟inde istimal edilmiyen haklar art覺k istimal olunamaz. u kadar ki hen羹z m羹ddeti i癟inde bulunan alakadar, bu kanunun neri g羹n羹nden itibaren bu kanundaki m羹ddetler i癟inde haklar覺n覺 istimal edebilir.
襤cra ileri 癟ok olan yerlerde sulh icra vazifesi Adliye Vekaletinin tensibi ile sulh hakimlerine teffiz olunabilir.
襤bu kanun neri tarihinden 羹癟 ay m羹rurundan itibaren meridir.
Usul羹 muhakemesi hukukiye ile mevadd覺 cezaiyeye m羹taallik mevadd覺 m羹stesna olmak 羹zere Sulh Hakimleri Kanunu ve bunlar覺n zeyil ve tadilleri m羹lgad覺r.
Bu kanunun icras覺na Adliye Vekili memurdur.